Mở rộng không gian một vùng di sản

Ai về Bình Định mà coi/Con gái Bình Định bỏ roi, đi quyền - câu ca ấy đã ăn sâu vào tiềm thức người Việt như một minh chứng cho vùng đất võ học lừng danh.

Biểu diễn võ cổ truyền Bình Định. Ảnh: QN
Biểu diễn võ cổ truyền Bình Định. Ảnh: QN

Và phía sau những đường quyền, thế võ ấy là cả một kho tàng văn hóa phi vật thể đang được khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, với kỳ vọng được UNESCO ghi danh vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Theo các tài liệu lịch sử, võ cổ truyền Bình Định hình thành từ rất sớm, khi Vua Lê Thánh Tông lập phủ Hoài Nhơn vào năm 1471 và cử các võ tướng tài giỏi về đây trấn giữ và truyền dạy võ nghệ cho dân chúng. Trải qua thời Tây Sơn thế kỷ 18 - giai đoạn võ học Bình Định đạt đến đỉnh cao với cuộc khởi nghĩa vang dội của anh em nhà Tây Sơn - đến nay, nền võ học này đã tồn tại và phát triển hơn 5 thế kỷ.

Đặc biệt, môn võ này còn bao gồm một hệ thống giá trị gồm võ lý, võ đạo, võ thuật, võ y, võ nhạc và võ phục, tạo nên bản sắc riêng biệt không thể nhầm lẫn trong nền võ học dân tộc. Nhiều làng võ nổi tiếng như An Vinh, Thuận Truyền, An Thái, Phương Danh... đã trở thành những “địa chỉ đỏ” của văn hóa thượng võ miền trung qua nhiều thế kỷ.

Ngày 28/3/2025, Phó Thủ tướng Mai Văn Chính đã ký văn bản đồng ý trình UNESCO xem xét đưa “Võ cổ truyền Bình Định” vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là dấu mốc quan trọng trong hành trình 13 năm kể từ ngày được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia (2012), và mở ra một chương mới cho miền đất võ này trong bối cảnh địa giới hành chính có sự thay đổi khi Bình Định và Gia Lai đã hợp nhất thành tỉnh Gia Lai mới, với địa bàn rộng lớn hơn, tiềm năng kinh tế - văn hóa đa dạng hơn. Ngoài ra, việc sáp nhập còn mở ra cơ hội kết nối võ cổ truyền Bình Định với không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên đã được UNESCO công nhận từ năm 2005.

Theo ông Bùi Trung Hiếu - Chủ tịch Liên đoàn Võ thuật cổ truyền tỉnh, sau sáp nhập, dư địa phát triển phong trào võ cổ truyền trên địa bàn tỉnh là rất lớn, cần tập trung vào việc hệ thống hóa các giá trị cốt lõi của võ cổ truyền Bình Định, tạo nền tảng khoa học hướng đến mục tiêu UNESCO ghi danh.

Năm 2025, tỉnh có 2 đại võ sư quốc tế, 26 đại võ sư quốc gia, 85 võ sư các cấp, 415 huấn luyện viên; 177 võ đường hoạt động với hơn 12.000 võ sinh. Giai đoạn 2020-2025, Liên đoàn Võ thuật cổ truyền tỉnh sưu tầm 12 bài quyền tiêu biểu, cấp định danh chuyên môn cho 4.622 võ sư, võ sinh. Các võ sĩ giành 791 huy chương, trong đó 324 HCV, giữ vững vị trí nhóm dẫn đầu toàn quốc... Những con số ấy minh chứng cho sức sống võ học mãnh liệt của vùng đất này. Và việc được ghi danh UNESCO không chỉ khẳng định giá trị dân tộc mà còn thúc đẩy du lịch, kinh tế. Tuy nhiên, cần chính sách cụ thể để bảo vệ di sản trước áp lực đô thị hóa.

Năm 2025, tỉnh Bình Định (cũ) đã triển khai nhiều chương trình bảo tồn và phát huy võ cổ truyền, tập trung vào sưu tầm, số hóa và truyền dạy. Cụ thể, chương trình số hóa di sản võ thuật, xây dựng website quảng bá và biên tập nội dung về các bài quyền, thế võ truyền thống. Đến nay, hơn 100 bài võ cổ đã được số hóa, giúp lan tỏa di sản đến thế hệ trẻ và quốc tế.

Có thể bạn quan tâm

Các điểm đến tại Thanh Hóa chỉ nhộn nhịp vào mùa du lịch biển. Ảnh: Nam Hải

Nhiều điểm đến nhưng chưa có bản sắc

Sở hữu những bãi biển đẹp hàng đầu cả nước, hệ thống di sản văn hóa dày đặc cùng nhiều công trình, danh thắng mang tầm quốc gia và quốc tế, Bắc Trung Bộ được xem là một trong những vùng giàu tiềm năng du lịch nhất Việt Nam. Thế nhưng, khu vực này vẫn chưa xây dựng được một thương hiệu du lịch đủ mạnh để khẳng định vị thế trong bức tranh du lịch cả nước.

Làng Sen - quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh là điểm đến ý nghĩa ở Nghệ An. Ảnh: Hải Nam

Những mảnh ghép thiếu sự kết nối

Bắc Trung Bộ đang sở hữu một nghịch lý đáng chú ý. Trên cùng một dải đất không quá dài, du khách có thể đi từ biển, hang động, di sản đến ký ức chiến tranh chỉ trong vài giờ di chuyển. Thế nhưng, thay vì trở thành một hành trình xuyên suốt, những lợi thế ấy vẫn đang tồn tại riêng lẻ, khiến sức hút chung của cả vùng chưa được phát huy trọn vẹn.

Vườn Quốc gia Bạch Mã là điểm đến hấp dẫn với du khách quốc tế trong tour du lịch miền trung. Ảnh: Nam Nguyễn

Nâng tầm chuỗi giá trị

Trong bối cảnh ngành du lịch đang bước vào giai đoạn cạnh tranh mới, lợi thế không còn thuộc hoàn toàn về những địa phương có nhiều tài nguyên mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng tạo dựng trải nghiệm và xây dựng thương hiệu. Với khu vực Bắc Trung Bộ, điều còn đang thiếu vắng là một “câu chuyện chung” có khả năng kết nối và nâng tầm những giá trị rời rạc thành bản sắc vùng.

Ngôi nhà của người dân ở Đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: Nam Hải

Chuyển tư duy từ “ứng phó” sang “thích ứng”

Biến đổi khí hậu, nước biển dâng, xâm nhập mặn và hạn mặn đã và đang là thách thức khó lường từ thiên nhiên đối với người dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Trong bối cảnh ấy, một số kiến trúc sư đã dành nhiều thời gian quan sát, nghiên cứu và đề xuất giải pháp để có thể giữ được lâu bền hơn ngôi nhà - mái ấm của người dân trước thiên tai.

Du khách trải nghiệm tự làm hoa giấy.

Về Thanh Tiên thăm làng hoa giấy

Nằm bên hạ lưu sông Hương, làng hoa giấy Thanh Tiên (xã Phú Mậu, thành phố Huế) đã tồn tại hơn 300 năm như một phần ký ức văn hóa của vùng đất cố đô.

Vẻ đẹp “dịu dàng pha lẫn trầm tư” của thành phố Huế. Nguồn: Sở Du lịch TP Huế

Tăng trưởng xanh từ du lịch xanh

Phát triển du lịch xanh hướng tới tăng trưởng xanh là lộ trình tất yếu giúp Huế có thể trở thành một đô thị “di sản, văn hóa, sinh thái, cảnh quan, thân thiện với môi trường và thông minh” - như Nghị quyết số 37-NQ/TU về phát triển du lịch và dịch vụ thành phố Huế giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã chỉ rõ.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Phan Thiết giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.

Đổi mới phong cách, tác phong làm việc

Áp dụng nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả”, đổi mới phong cách, tác phong làm việc, nêu cao tinh thần trách nhiệm, phường Phan Thiết (Lâm Đồng) đẩy mạnh cải cách hành chính, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo, nỗ lực xây dựng hình ảnh chính quyền thân thiện, chuyên nghiệp, hiện đại.

Một mô hình nuôi lươn không bùn ở Nghệ An.

Một mô hình sản xuất xanh, hiệu quả

Từ loài thủy sản gắn với đồng ruộng tự nhiên, con lươn đang được người dân Nghệ An đưa lên bể nuôi theo quy trình VietGAP. Mô hình không bùn không chỉ giúp chủ động nguồn cung cho đặc sản xứ Nghệ mà còn mở ra hướng sản xuất xanh, hiệu quả và bền vững.

Hai chị em Vi Thị Thức và Vi Thị Linh có thể dệt nhiều họa tiết cổ phức tạp. Ảnh: HUY THỨC

Hành trình của sắc màu truyền thống

Nghề dệt truyền thống bản Hoa Tiến, xã Châu Tiến (Nghệ An) đã và đang được bảo tồn qua nhiều thế hệ. Đáng mừng hơn, hiện nay, có rất nhiều người trẻ tâm huyết, chung tay giữ gìn nghề của cha ông.

Khung cảnh tại Hòn Rùa, Vĩnh Hy.

Mâu thuẫn của bình yên

Giữa nhịp sống ngày càng gấp gáp, nhiều du khách có xu hướng tìm về những vùng biển còn giữ được vẻ yên bình, nguyên sơ để nghỉ ngơi và tái tạo năng lượng. Nằm dưới chân Vườn quốc gia Núi Chúa, Vịnh Vĩnh Hy (Khánh Hòa) là một điểm đến như vậy...

Một góc Vườn quốc gia Bến En.

Có một Bến En

Con đường từ trung tâm hành chính tỉnh Thanh Hóa đi về phía tây nam, một sáng tháng năm như dài thêm bởi những dải mây sà xuống triền núi. Xe chở đoàn đại biểu Hội Nhà văn Hà Nội đi thực tế sáng tác qua những cánh đồng cuối vụ, qua những xóm làng yên ả, đến xã Như Thanh, bất ngờ mở ra trước mắt một khoảng xanh mênh mang của hồ, rừng, núi. Đó là Vườn quốc gia Bến En - “Hạ Long trên cạn của xứ Thanh”.

Thiết kế Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026. (Ảnh: Ban tổ chức DIFF 2026)

Tin tức

• Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 (DIFF 2026) với chủ đề “Đà Nẵng - Những chân trời kết nối” (Da Nang - United Horizons) vừa chính thức khai mạc. DIFF 2026 quy tụ 10 đội pháo hoa đến từ 8 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 dự kiến xây dựng tại thôn Vĩnh Trường, xã Phước Dinh.

Tin tức

• UBND tỉnh Khánh Hòa vừa tổ chức cuộc họp với các sở, ngành và địa phương nhằm tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thực hiện Dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2.

Bãi biển Trần Phú Khánh Hòa. Ảnh: Nam Anh

Nâng chuẩn quản lý du lịch trải nghiệm biển

Sự phục hồi mạnh của du lịch cùng hạ tầng kết nối ngày càng thuận lợi đang đưa Khánh Hòa trở thành điểm đến sôi động của các hoạt động trải nghiệm biển. Tuy nhiên, cùng với đó yêu cầu quản lý đồng bộ không gian mặt biển, bảo đảm an toàn và bảo vệ hệ sinh thái cũng trở nên cấp thiết hơn.

Minh Hiếu (người đứng bên trái) luôn nỗ lực chia sẻ các giải pháp xử lý rác hữu cơ, bảo vệ môi trường. Ảnh VĂN HẢI

Chàng Trung úy lan tỏa lối sống xanh

Vừa nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ, Trung úy Phạm Minh Hiếu (Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an Hà Tĩnh) còn rất say mê nghiên cứu khoa học và lan tỏa sống xanh.

Việc xả rác không theo quy định diễn ra ở hầu khắp các địa bàn, làm kéo dài tình trạng thu gom rác nhỏ lẻ, thủ công. Ảnh: Nhị An

Bắt đầu từ nhận thức

Xử lý hành vi xả rác thải không đúng nơi quy định không phải là câu chuyện mới, nhất là tại các đô thị. Cùng với các quy định xử phạt theo quy định của Chính phủ, nhiều địa phương đã đưa ra các hình thức xử lý bổ sung, để tác động đến nhận thức của các cá nhân và cả cộng đồng.

Lưu giữ văn hóa Pa Cô trong văn hóa ẩm thực để hội nhập và phát triển.

Aquat: “Bánh đoàn kết” của đồng bào Pa Cô

Men theo tuyến đường Hồ Chí Minh qua miền tây tỉnh Quảng Trị, đồng bào Pa Cô ở xã Tà Rụt vẫn gìn giữ tục gói bánh Aquat như một nét đẹp văn hóa truyền thống. Không đơn thuần là món ăn dân dã, Aquat còn là biểu tượng của tình đoàn kết cộng đồng, của nghĩa tình bản làng và sự gắn bó với núi rừng Trường Sơn.

Làng du lịch ven sông Son ở xã Phong Nha. Ảnh: San Lê

Giải bài toán thời vụ của du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng

Du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị, thường chịu ảnh hưởng lớn của thời tiết, đặc biệt là mùa mưa lũ - hệ thống hang động phải đóng cửa, khiến lượng du khách cả trong nước và quốc tế sụt giảm nghiêm trọng.

Đồ dùng sinh hoạt và nông cụ sản xuất trưng bày tại nhà văn hóa cộng đồng thôn Thượng Phú, xã Thạch Lạc. Ảnh: Hương Ly

Nhà sinh hoạt cộng đồng... đa năng

Xuất phát từ mong muốn gìn giữ giá trị văn hóa quê hương, nhiều năm qua, người dân thôn Thượng Phú, xã Thạch Lạc (Hà Tĩnh) đã chung tay sưu tầm và xây dựng một khu trưng bày ngay trong nhà văn hóa cộng đồng thôn.

Hình ảnh đường Lưu Phương, tại khu vực Phát Diệm, tỉnh Ninh Bình, thuộc dự án CRUIV với hệ thống kênh dẫn thoát nước và cây xanh tạo cảnh quan ở hai bên. (Nguồn: Đại sứ quán Pháp tại Hà Nội)

Phía sau một khoản vay

Hơn 155 triệu EUR, bao gồm khoảng 122,6 triệu EUR vốn vay ODA từ Cơ quan Phát triển Pháp (AFD), vốn đối ứng và viện trợ không hoàn lại của Liên minh châu Âu,là khoản kinh phí được sử dụng trong dự án Cải thiện cơ sở hạ tầng đô thị nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu cho bốn tỉnh ven biển Bắc Trung Bộ (CRUIV).

Công nhân môi trường dọn vệ sinh ven biển, giữ vẻ đẹp cho du lịch Lý Sơn.

Tin tức

• Hơn 40 công nhân Xí nghiệp Môi trường Đô thị Lý Sơn phối hợp với Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng và Phát triển quỹ đất đặc khu Lý Sơn ra quân vệ sinh môi trường ở khu vực Cổng Tò Vò và thôn Tây An Vĩnh, đặc khu Lý Sơn (Quảng Ngãi).

Các đại biểu tham quan mô hình khởi nghiệp xanh "Thương mại hóa phục hồi rạn san hô" tại buổi trao giải cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Khánh Hòa năm 2025.

Tin tức

• UBND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành Kế hoạch số 6146 về việc tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam (18/5), với chủ đề “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới”.