Mở rộng cơ hội khẳng định của phụ nữ

Sau hơn ba năm triển khai, Đề án “Hỗ trợ hợp tác xã do phụ nữ tham gia quản lý, tạo việc làm cho lao động nữ đến năm 2030” (Đề án 01) do Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam chủ trì, đã từng bước khẳng định phụ nữ không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà ngày càng trở thành chủ thể tham gia, tổ chức, quản lý và tạo ra giá trị kinh tế-xã hội.

Phát huy nguồn lực, thúc đẩy bình đẳng giới

Thời gian qua, Đề án 01 đã dần chuyển trọng tâm từ hỗ trợ thành lập, củng cố hợp tác xã sang nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, tăng thu nhập và mở rộng cơ hội phát triển kinh tế cho phụ nữ. Trong giai đoạn 2023-2025 và 6 tháng đầu năm 2026, đề án đã hỗ trợ củng cố khoảng 1.137 hợp tác xã, 6.598 tổ hợp tác và thành lập mới hơn 550 hợp tác xã; tạo việc làm cho hơn 15 nghìn thành viên, lao động nữ trong hợp tác xã và hơn 40 nghìn lao động nữ trong tổ hợp tác.

Trong số 4.429 thành viên của các hợp tác xã thành lập mới có 3.890 thành viên nữ, chiếm hơn 87%. Điều này cho thấy, phụ nữ ngày càng khẳng định vai trò chủ thể trong thành lập, quản trị và điều hành hợp tác xã. Đây là nền tảng quan trọng để tiếp tục phát huy nguồn lực phụ nữ, thúc đẩy bình đẳng giới và xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế tập thể theo hướng chuyên nghiệp, đổi mới sáng tạo và bền vững.

Tại xã Thạnh Bình (thành phố Đà Nẵng), Hợp tác xã Cau Xanh Đất Quảng do chị Võ Thị Thu Thôi làm Giám đốc, tạo việc làm thường xuyên cho 50 lao động tại địa phương. Từ nguồn nguyên liệu quê hương là cây cau, năm 2023, chị Thôi quyết định thành lập hợp tác xã sản xuất sản phẩm thủ công mỹ nghệ mo cau. Các sản phẩm thân thiện môi trường được hình thành như túi xách, hoa, giỏ đựng, khay, hộp quà, lồng đèn… Đến nay, hợp tác xã đã từng bước đi vào hoạt động ổn định với 100 mẫu sản phẩm khác nhau, trong đó túi xách mo cau đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao, trở thành một trong những mặt hàng chủ lực. Sản phẩm của hợp tác xã hiện được tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành phố.

Theo Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Đà Nẵng Nguyễn Thị Huyền, bên cạnh việc tiếp tục triển khai Đề án 01, Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố sẽ tăng cường các hoạt động tập huấn, hướng dẫn phụ nữ tiếp cận kiến thức mới, kỹ năng kinh doanh trên môi trường trực tuyến và công nghệ số; đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành liên quan để kết nối, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm cho các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, cơ sở sản xuất do phụ nữ tham gia quản lý hoặc làm chủ ra thị trường trong nước và nước ngoài.

Chuyển biến về năng lực, vị thế của phụ nữ

Bên cạnh tác động về phát triển kinh tế, tạo việc làm, thu nhập, Đề án 01 còn góp phần nâng cao vị thế và tiếng nói của phụ nữ, thúc đẩy bình đẳng giới và gắn kết cộng đồng.

Tại tỉnh Sơn La hiện có hơn 140 hợp tác xã, tổ hợp tác do phụ nữ làm chủ hoặc tham gia quản lý, điều hành, hoạt động đa dạng trong các lĩnh vực từ trồng trọt, chăn nuôi, chế biến nông sản đến dược liệu, thủ công mỹ nghệ và du lịch cộng đồng. Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Sơn La Lò Thị Thúy Hà nhấn mạnh, để Đề án 01 đi vào cuộc sống, Hội đã trực tiếp khảo sát cơ sở, lựa chọn các chủ thể tiêu biểu để hỗ trợ thành lập hợp tác xã, kết nối nguồn vốn ưu đãi, cây con giống. Nhiều chương trình tập huấn nâng cao kỹ năng quản lý tài chính, ứng dụng chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và xúc tiến thương mại đã được triển khai hiệu quả.

Nhờ sự đồng hành mật thiết của các cấp Hội, nhận thức của phụ nữ vùng cao Sơn La, nhất là phụ nữ dân tộc thiểu số chuyển biến rõ rệt từ sản xuất nhỏ lẻ, tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị. Điển hình như Hợp tác xã Nông sản bản địa Noọng Piêu, xã Phiêng Khoài, chị em đã khẳng định uy tín khi xây dựng thành công thương hiệu “Mận hậu Ruby Phiêng Khoài” đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Hay tại xã Yên Châu, Hợp tác xã Tây Bắc với tám thành viên sáng lập chuyên chế biến sâu các sản phẩm nông sản địa phương. Từ những bước đi ban đầu còn nhiều khó khăn, đến nay hợp tác xã đã tạo việc làm với thu nhập ổn định cho 12 lao động thường xuyên cùng khoảng 10 lao động thời vụ...

Đáng chú ý, trong lĩnh vực du lịch và dịch vụ, Hợp tác xã Du lịch và Nông nghiệp Vặt Hồng, phường Mộc Châu là điểm sáng trong việc nâng tầm trải nghiệm không gian, bản sắc văn hóa dân tộc Thái. Với tám thành viên do phụ nữ đảm nhận điều hành, hợp tác xã cung cấp dịch vụ lưu trú, ẩm thực và trải nghiệm văn hóa, mang lại thu nhập ổn định từ 8 triệu đồng đến 12 triệu đồng/người/tháng. Chị Hoàng Thị Hồng, Giám đốc Hợp tác xã Vặt Hồng chia sẻ: Trước đây bà con làm du lịch tự phát nên hiệu quả thấp. Đầu năm 2026, hợp tác xã được thành lập giúp chị em liên kết chặt chẽ, ngày càng tự tin trong quản lý, phát huy giá trị văn hóa bản làng, tạo sức hấp dẫn cho du lịch cộng đồng.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Trần Lan Phương khẳng định, tác động của Đề án 01 không chỉ thể hiện ở số lượng hợp tác xã, tổ hợp tác hay số phụ nữ được hỗ trợ, mà quan trọng hơn là chuyển biến về năng lực, cơ hội, việc làm, thu nhập, vị thế và mức độ tham gia của phụ nữ trong đời sống kinh tế-xã hội.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc hỗ trợ sau thành lập và theo dõi sự phát triển của hợp tác xã chưa thật sự đi vào chiều sâu. Ở một số địa phương chưa chú trọng đầy đủ đến quá trình củng cố, phân loại, nâng cao chất lượng và phát triển hợp tác xã theo từng giai đoạn. Việc theo dõi kết quả hoạt động, xác định nhu cầu hỗ trợ và kịp thời tháo gỡ khó khăn sau thành lập chưa thường xuyên; việc phát hiện, kết nối và nhân rộng các mô hình có khả năng dẫn dắt, tạo việc làm và lan tỏa trong cộng đồng còn hạn chế.

Do đó, để Đề án 01 thật sự đi vào chiều sâu và mang tính bền vững, thì việc hỗ trợ phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, lấy chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của hợp tác xã làm trọng tâm; chuyển từ tư duy hỗ trợ theo số lượng, theo từng hoạt động sang hỗ trợ theo vòng đời phát triển của hợp tác xã. Cùng với đó, phát triển hợp tác xã do phụ nữ tham gia quản lý cần gắn với liên kết chuỗi giá trị, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, xây dựng thương hiệu; chú trọng phát hiện, lựa chọn, đầu tư có trọng tâm và nhân rộng những mô hình hoạt động hiệu quả, có khả năng tạo việc làm, tăng thu nhập, nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ và tạo sức lan tỏa.

Những kết quả đạt được sẽ là cơ sở quan trọng để tiếp tục ưu tiên nguồn lực, củng cố và nhân rộng các mô hình tốt, đồng thời nâng cao chất lượng và tính bền vững của Đề án 01 trong giai đoạn 2026-2030, gắn với thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV và yêu cầu phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã trong giai đoạn mới.