Lan tỏa giá trị di sản Hội hát Chèo tàu Tổng Gối

Giữa nhịp sống sôi động của Thủ đô, ở vùng đất cổ Tổng Gối xưa, nay thuộc xã Ô Diên, vẫn vang lên những câu hát chèo tàu trầm hùng, tha thiết.

Biểu diễn hát chèo tàu tại Lễ công bố quyết định ghi danh “Hội hát Chèo tàu Tổng Gối” vào danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể.
Biểu diễn hát chèo tàu tại Lễ công bố quyết định ghi danh “Hội hát Chèo tàu Tổng Gối” vào danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ban hành quyết định ghi danh “Hội hát Chèo tàu Tổng Gối” vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể, mở ra cơ hội để địa phương tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị một loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo hiếm có.

Theo các bậc cao niên, Hội hát Chèo tàu Tổng Gối được tổ chức lần đầu vào năm 1683, diễn ra từ ngày 15-21 tháng Giêng. Điểm đặc sắc của hội là toàn bộ diễn xướng do nữ đảm nhiệm. Trên mỗi “con tàu” có một Chúa tàu và 12 thiếu nữ vào vai Cái tàu, Con tàu, đối xứng là đôi voi cùng quản tượng thổi tù và, hát đối. Lời ca phần lớn theo thể lục bát, mộc mạc mà sâu sắc, ca ngợi công đức của danh tướng Văn Dĩ Thành, vị thành hoàng được tôn thờ tại địa phương, đồng thời gửi gắm ước vọng thái bình, no ấm.

Theo các nhà nghiên cứu, Chèo tàu không chỉ là diễn xướng nghệ thuật, mà còn là hình thức tái hiện lịch sử, gắn với truyền thuyết về cuộc khởi nghĩa chống ngoại xâm, toát lên tinh thần thượng võ, đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của người Việt. Sau kỳ hội năm 1922, do biến động lịch sử, chèo tàu bị gián đoạn trong nhiều năm. Phải đến năm 1998, nhờ tâm huyết của các nghệ nhân và sự hỗ trợ của chính quyền, lễ hội mới được phục dựng.

Tư liệu ghi âm từ năm 1960 của Viện Âm nhạc Việt Nam, cùng ký ức của các cụ cao niên trở thành cơ sở quan trọng giúp khôi phục nguyên bản làn điệu, nghi thức. Ông Đỗ Văn Mười, Trưởng phòng Văn hóa-Xã hội xã Ô Diên, cho biết: “Chúng tôi xác định bảo tồn phải dựa vào cộng đồng. Nhiều lớp truyền dạy được mở, đưa chèo tàu vào trường học, tạo điều kiện cho câu lạc bộ biểu diễn phục vụ nhân dân.

Đến nay, câu lạc bộ có hơn 70 hội viên, trong đó bốn người được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú”. Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ô Diên Đỗ Chí Hưng nhấn mạnh: “Việc Hội Chèo tàu Tổng Gối được ghi danh di sản phi vật thể quốc gia là niềm tự hào, nhưng cũng đặt ra trách nhiệm lớn. Xã sẽ tiếp tục phối hợp cơ quan chuyên môn phục dựng không gian lễ hội, bảo tồn kiến trúc đình, lăng, đồng thời tạo “đất diễn” để chèo tàu hiện diện thường xuyên trong đời sống văn hóa cộng đồng”.

Tại trường Trung học cơ sở Tân Hội, chủ đề Lễ hội Chèo tàu đã được lồng ghép vào môn học. Trong các tiết mỹ thuật, học sinh vẽ cảnh rước tàu, trang phục truyền thống, cờ hội; ở phân môn âm nhạc, các em luyện tập làn điệu dân gian, gõ đệm, biểu diễn tiết mục mang âm hưởng chèo tàu. Cô giáo Nguyễn Thị Lan, giáo viên Âm nhạc chia sẻ: “Khi được trực tiếp hát và tìm hiểu ý nghĩa lời ca, các em cảm nhận rõ hơn giá trị truyền thống. Nhiều em chủ động tìm tư liệu, làm mô hình thuyền chèo, thiết kế poster tuyên truyền cho lễ hội”. Em Trần Minh Anh, học sinh lớp 8 hào hứng nói: “Trước đây em chỉ biết đến hội qua lời kể của ông bà. Nay được học và tham gia biểu diễn, em thấy tự hào vì quê mình có di sản đặc biệt như vậy”.

Việc đưa chèo tàu vào trường học không chỉ đổi mới phương pháp dạy học theo hướng trải nghiệm mà còn bồi đắp tình yêu quê hương cho thế hệ trẻ, những người sẽ tiếp nối hành trình giữ gìn di sản, góp phần định vị bản sắc văn hóa Ô Diên trên bản đồ di sản Hà Nội.

Có thể bạn quan tâm

Hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội (Ảnh ĐĂNG QUANG)

Bảo tồn, phát huy giá trị cốt lõi, bản sắc của Thủ đô

Quy hoạch tổng thể Hà Nội tầm nhìn 100 năm xác định khu vực trung tâm lịch sử, trong đó hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận là không gian có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, cảnh quan và có vai trò quan trọng trong cấu trúc đô thị trung tâm Thủ đô.

Lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội chứng kiến Lễ ký thỏa thuận hợp tác giữa các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp.

Khơi thông nguồn lực tài chính, phục vụ tăng trưởng kinh tế

Nhu cầu vốn để triển khai các chương trình, dự án thúc đẩy tăng trưởng của Hà Nội rất lớn. Do đó, cùng với việc tiếp tục phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công, thành phố cần các giải pháp huy động, tiếp cận, tăng khả năng hấp thụ các nguồn lực ngoài ngân sách, nhất là nguồn vốn tín dụng ngân hàng.

Người dân thôn Vạn Thắng 2 cùng nhau tổng vệ sinh, làm sạch môi trường.

Phát huy khối đại đoàn kết toàn dân, xây dựng môi trường văn minh

Từ việc nhắc trẻ về nhà trước giờ khuya, giữ sạch từng con ngõ, đến việc đoàn kết cùng chăm lo những gia đình còn khó khăn..., tất cả đều là những việc gần gũi, thiết thực với đời sống mà người dân thôn Vạn Thắng 2, xã Cổ Đô (Thành phố Hà Nội) đang thực hiện.

Cảnh sát giao thông xử lý trường hợp học sinh vi phạm an toàn giao thông (Ảnh PHẠM CÔNG)

Tiếp tục tuyên truyền, quyết liệt xử lý vi phạm giao thông

Dù đã tăng cường tuyên truyền bằng nhiều hình thức trực quan sinh động, đồng thời đẩy mạnh xử phạt, nhưng tình trạng vi phạm an toàn giao thông của học sinh và phụ huynh tại Hà Nội vẫn diễn ra phổ biến. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng cần vào cuộc đồng bộ, quyết liệt hơn nữa.

Cẩn trọng khi xây dựng công trình mới khu vực hồ Hoàn Kiếm

Với định hướng chính là mở rộng không gian công cộng, tăng diện tích cây xanh, kết nối các công trình lịch sử, văn hóa, phát triển hệ thống giao thông hiện đại; đồ án điều chỉnh cục bộ quy hoạch khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận được đông đảo người dân đồng tình, ủng hộ.

Gần 1.000 học sinh tham gia chương trình tìm hiểu về kiến thức sử dụng năng lượng an toàn, tiết kiệm, hiệu quả. (Ảnh: Ban Tổ chức cung cấp)

Gần 1.000 học sinh Hà Nội được trang bị kiến thức sử dụng năng lượng an toàn, tiết kiệm

Ngày 14/9, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công thương) tổ chức chương trình tuyên truyền “Học sinh với kiến thức sử dụng năng lượng an toàn, tiết kiệm và hiệu quả” tại Trường tiểu học Lĩnh Nam (phường Lĩnh Nam, thành phố Hà Nội), với sự tham gia của gần 1.000 học sinh.

Người dân tham gia các hoạt động trải nghiệm tại Nhà văn hóa số trên địa bàn xã Đông Anh. (Ảnh GIANG NAM)

Nâng cao mức độ thụ hưởng văn hóa của người dân

Việc thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trên địa bàn Hà Nội đang tạo ra sự đổi thay mạnh mẽ cho các nhà văn hóa. Những mô hình hoạt động mới, những cách làm sáng tạo được triển khai khiến nhà văn hóa trở thành “ngôi nhà chung” giúp nâng cao mức độ thụ hưởng văn hóa của người dân.

Sông Hồng đoạn chảy qua phường Hồng Hà, Hà Nội (Ảnh ĐĂNG QUANG)

Biểu tượng mới của Thủ đô

Từ ngày 7/9, thành phố Hà Nội tổ chức lấy ý kiến người dân, các cơ quan, tổ chức, chuyên gia về điều chỉnh tổng thể quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở và phương án hướng tuyến của trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, tỷ lệ 1/500.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thị An.

Bảo đảm an toàn thoát lũ khi thực hiện chỉnh trang đô thị

Sông Hồng là dòng sông rất đặc thù của Hà Nội nói riêng và cả vùng Đồng bằng Bắc Bộ nói chung. Việc thành phố lấy ý kiến rộng rãi Nhân dân thể hiện sự cầu thị của cấp ủy, chính quyền trong triển khai quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng.

Người dân phường Hồng Hà tìm hiểu hướng tuyến trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Cần sớm công bố quy hoạch chi tiết phân khu đô thị sông Hồng

Những ngày qua, thông tin điều chỉnh tổng thể quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở và phương án hướng tuyến trục đại lộ cảnh quan sông Hồng tỷ lệ 1/500 thu hút sự quan tâm của đông đảo Nhân dân, nhất là những người sinh sống trong ranh giới quy hoạch.

Dự án cầu Trần Hưng Đạo đang được tích cực thi công.

Giải ngân vốn đầu tư công bước vào giai đoạn nước rút

Hết tháng 8/2026, Hà Nội đã giải ngân 92.592 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 56,1% kế hoạch. Nhiều dự án hạ tầng đô thị đang ở giai đoạn cao điểm thi công. Thành phố xác định, đầu tư công và xây dựng là động lực trực tiếp, có tính chủ động cao nhất để đạt mục tiêu GRDP cả năm từ 11% trở lên.

Siết chặt quản lý bữa ăn bán trú cho học sinh

Chính sách nâng mức hỗ trợ bữa ăn bán trú lên 28.000 đồng/học sinh tiểu học mỗi ngày và 40.000 đồng/ngày cho sáu nhóm học sinh chính sách trong năm học 2026-2027 được phụ huynh hưởng ứng, nhưng cũng đặt ra yêu cầu quản lý sát sao hơn khi đã có những vụ việc gây bức xúc về chất lượng bữa ăn bán trú ngay trong những ngày đầu năm học mới.

Đồng hành hộ kinh doanh trên môi trường số

Từ chỗ chủ yếu bán hàng tại chợ và cho khách quen, nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh tại các xã ngoại thành Hà Nội đang từng bước tiếp cận phương thức bán hàng trên môi trường số. Thay đổi này đến từ nhu cầu của người dân cùng sự đồng hành trực tiếp của chính quyền cơ sở.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng làm việc với các tập đoàn Hàn Quốc. (Ảnh: TTXVN)

[Ảnh] Hà Nội thúc đẩy hợp tác với các tập đoàn Hàn Quốc trong công nghệ cao và phát triển đô thị

Trong khuôn khổ chuyến công tác tại Hàn Quốc, tại Seoul, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã tiếp, làm việc với lãnh đạo một số tập đoàn, doanh nghiệp hàng đầu Hàn Quốc đang nghiên cứu, triển khai dự án trong lĩnh vực công nghệ cao, đô thị, dịch vụ tại Hà Nội.