Ra mắt tập đầu tiên “Nhà ảo thuật” vào ngày 5/12/1995, Kính vạn hoa nhanh chóng trở thành hiện tượng xuất bản và giữ vững sức sống bền bỉ suốt 30 năm. Bộ truyện gồm 54 tập, với gần 200 nhân vật, xoay quanh thế giới học đường sinh động, hóm hỉnh và đầy rung động của 3 nhân vật trung tâm: Quý ròm-nhỏ Hạnh-Tiểu Long.
Mỗi tập truyện là một câu chuyện độc lập, phản ánh những niềm vui, nỗi buồn, những băn khoăn tâm lý, tình bạn, tình cảm gia đình và những bài học làm người rất đỗi đời thường.
Với lối viết hài hước, gần gũi, trong sáng, Kính vạn hoa được xem như “những cuốn sách tâm lý của tuổi học trò”, giúp trẻ em “nhìn thấy chính mình từ bên ngoài để lớn lên theo cách của mình”.
Kính vạn hoa là dấu mốc quan trọng của văn học thiếu nhi thời kỳ đổi mới. Xuất hiện vào những năm 1990, giai đoạn văn học thiếu nhi Việt Nam đang tìm kiếm cách tiếp cận mới, nhà văn Nguyễn Nhật Ánh đã tạo nên một bước ngoặt quan trọng.
Bộ truyện Kính vạn hoa là tác phẩm truyện dài đầu tiên của Việt Nam phát hành theo hình thức định kì, với nhịp ra sách đều đặn, áp lực sáng tác lớn nhưng vẫn giữ được chất lượng và sức hút lâu dài.
Nhiều nhà nghiên cứu đánh giá Kính vạn hoa đã góp phần “làm mới” văn học thiếu nhi bằng cách rời xa giọng điệu giáo huấn, thay vào đó là cái nhìn tôn trọng thế giới nội tâm trẻ em, coi trẻ em là những cá thể độc lập, có suy nghĩ, cảm xúc và quyền được bộc lộ bản thân. Đây cũng chính là nền tảng nhân văn cốt lõi giúp tác phẩm vượt qua thử thách của thời gian.
Theo nhà thơ Trần Đăng Khoa, giáo dục phải làm cho các em yêu cuộc sống, yêu bạn bè, thương yêu gia đình nhưng lại rất giản dị, tức là người được giáo dục không có cảm giác mình bị giáo dục. Đấy mới là giáo dục đúng nhất và siêu nhất, và chỉ có cách ấy thì mới đến được với các em. Nguyễn Nhật Ánh đã chọn con đường này và rất thành công.
Suốt 30 năm, Kính vạn hoa không chỉ được tái bản nhiều lần với nhiều hình thức khác nhau, mà còn được chuyển thể thành phim truyền hình (2005-2008) và phim điện ảnh (2024), tiếp tục mở rộng vòng đời tác phẩm và chạm đến những nhóm công chúng mới.
Đối với nhiều độc giả trưởng thành hôm nay, Kính vạn hoa là kí ức tuổi thơ, là “người bạn” đã đồng hành trong những năm tháng đến trường. Với độc giả nhỏ tuổi hiện tại, bộ sách vẫn giữ nguyên sức hấp dẫn bởi những câu chuyện không cũ, nhân vật gần gũi và giá trị nhân văn bền vững.
Sự kiện kỷ niệm 30 năm Kính vạn hoa là dịp để những người làm sách, người viết, người đọc cùng nhìn lại hành trình một tác phẩm đã “xoay” suốt 3 thập niên, phản chiếu những đổi thay của đời sống, nhưng vẫn giữ nguyên ánh sáng trong trẻo của tuổi thơ.
Đây cũng là cơ hội để tôn vinh nhà văn Nguyễn Nhật Ánh người đã bền bỉ viết bộ truyện Kính vạn hoa trong suốt 15 năm và đến nay vẫn tiếp tục là nhà văn có tác phẩm mới đều đặn ra sách hằng năm.
Cũng trong dịp này, Nhà xuất bản Kim Đồng cho ra mắt cuốn sách Nguyễn Nhật Ánh và Kính vạn hoa-Chuyện từ A đến Z. Cuốn sách do nhà văn Văn Thành Lê tuyển chọn những bài viết của các nhà văn, nhà thơ, nhà báo, nhà phê bình văn học và cả những độc giả yêu mến Kính vạn hoa suốt 30 năm qua.
Đúng như tên gọi, cuốn sách giúp bạn đọc có cái nhìn toàn cảnh về bộ truyện Kính vạn hoa từ ý tưởng khởi thảo, hành trình sáng tác của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, họa sĩ Đỗ Hoàng Tường, cả những lý giải về bí kíp chinh phục bạn đọc của “phù thủy” Nguyễn Nhật Ánh.
