Kiến tạo không gian cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo

Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo được thông qua, xác định doanh nghiệp là trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo, kèm theo nhiều chính sách ưu đãi, nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, phát triển công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Công nghệ sản xuất sữa theo tiêu chuẩn hiện đại tại Vinamilk.
Công nghệ sản xuất sữa theo tiêu chuẩn hiện đại tại Vinamilk.

Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo vừa được Quốc hội thông qua xác định doanh nghiệp là trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo với nhiều chính sách ưu đãi về tài chính, thuế, đất đai... nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, phát triển công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh. Hành lang pháp lý mới này được kỳ vọng sẽ “tiếp sức” doanh nghiệp tự tin bứt phá, dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Trao thêm quyền cho doanh nghiệp

Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo dành một chương riêng quy định các chính sách thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp.

Theo đó, doanh nghiệp được trao quyền và khuyến khích đầu tư cho nghiên cứu phát triển, không chỉ bằng nguồn lực của mình mà còn được hỗ trợ từ ngân sách nhà nước thông qua các chính sách “mồi” tài chính, theo nguyên tắc “Nhà nước chi 1 đồng để thu hút 3-4 đồng từ doanh nghiệp”.

Bên cạnh đó, Luật cho phép doanh nghiệp được hạch toán các khoản chi cho hoạt động nghiên cứu và phát triển như chi phí sản xuất, kinh doanh, không còn giới hạn mức tối đa (trước đây là khoảng 1% doanh thu và chỉ áp dụng với doanh nghiệp có lãi). Các khoản chi này còn được tính khấu trừ thuế với hệ số ưu đãi vượt trội là 150% và có thể lên đến 200% nếu đầu tư vào công nghệ chiến lược. Thêm vào đó, doanh nghiệp có lãi được trích tối đa 5% lợi nhuận trước thuế để lập quỹ đầu tư vào khởi nghiệp sáng tạo.

Chính sách nhằm khuyến khích các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp lớn, hỗ trợ các khởi nghiệp sáng tạo nghiên cứu phát triển công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới. Ngoài ra, Nhà nước còn có chính sách ưu tiên mua sắm sản phẩm khoa học, công nghệ của doanh nghiệp trong nước.

Đổi mới thực chất luôn đi kèm rủi ro tiềm ẩn, cần cơ chế bảo vệ những sáng kiến chưa có tiền lệ để doanh nghiệp dám làm điều mới. Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo giúp doanh nghiệp yên tâm hơn trong quá trình nghiên cứu và ứng dụng công nghệ mới, từ đó tạo ra sản phẩm đột phá, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

(Bà Mai Thị Thanh Oanh, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Cốc Cốc)

Bà Mai Thị Thanh Oanh, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Cốc Cốc nhận định, đây là bước chuyển về tư duy quản lý, một tín hiệu rất tích cực từ “kiểm soát rủi ro” sang “kiến tạo không gian đổi mới sáng tạo”. Đổi mới thực chất luôn đi kèm rủi ro tiềm ẩn, cần cơ chế bảo vệ những sáng kiến chưa có tiền lệ để doanh nghiệp dám làm điều mới. Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo giúp doanh nghiệp yên tâm hơn trong quá trình nghiên cứu và ứng dụng công nghệ mới, từ đó tạo ra sản phẩm đột phá, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Một trong những nội dung được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm là nguyên tắc không xử lý trách nhiệm nếu tuân thủ đúng quy trình, quy định. Bà Oanh cho rằng, đây là điểm tựa pháp lý để những doanh nghiệp như Cốc Cốc mạnh dạn đầu tư dài hạn vào các dự án thử nghiệm phát triển sản phẩm trí tuệ nhân tạo (AI) tiếng Việt, tìm kiếm thông minh hay nền tảng dữ liệu lớn nội địa.

Đồng quan điểm trên, ông Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel cho biết, Quốc hội thông qua Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo và các luật liên quan tạo nhiều cơ chế, chính sách đột phá để kiến tạo không gian cho doanh nghiệp phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo như: Tăng nguồn quỹ phát triển khoa học, công nghệ lên tối đa 20% thu nhập tính thuế thu nhập doanh nghiệp; mở rộng phạm vi sử dụng quỹ phát triển khoa học, công nghệ để đầu tư cho khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức nghiên cứu, thuê nghiên cứu tại nước ngoài.

Bên cạnh đó, hỗ trợ phát triển công nghệ chiến lược thông qua mua, sáp nhập công ty để sở hữu bí quyết công nghệ, được chỉ định nhà cung cấp và áp dụng đàm phán giá để mua công nghệ, sản phẩm, thiết bị; hỗ trợ doanh nghiệp thu hút nhân sự chất lượng cao; bảo vệ cá nhân, tổ chức yên tâm triển khai nhiệm vụ khoa học, công nghệ…

Với khung khổ pháp lý mới, các doanh nghiệp sẽ phát huy tối đa vai trò đầu tàu đổi mới sáng tạo, tạo ra những công nghệ, sản phẩm đột phá, thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số và nâng cao sức cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn tới.

(Tiến sĩ Trần Văn Khải)

Theo Tiến sĩ Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, với những chính sách tiến bộ này, nhiều kênh hỗ trợ vốn cho đổi mới sáng tạo đã được luật hóa, quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và địa phương sẽ cung cấp nguồn lực tài chính cho các dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Song song đó, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho phép doanh nghiệp thử nghiệm công nghệ, mô hình kinh doanh mới dưới sự giám sát của Nhà nước, giúp các công ty công nghệ mạnh dạn tiên phong trong những lĩnh vực mới như AI, blockchain, fintech...

Thậm chí, luật còn miễn trừ trách nhiệm pháp lý cho doanh nghiệp khi thử nghiệm công nghệ mới mà thất bại do yếu tố khách quan, qua đó khuyến khích tinh thần dám nghĩ, dám làm và chấp nhận rủi ro trong đổi mới sáng tạo.

“Với khung khổ pháp lý mới, các doanh nghiệp sẽ phát huy tối đa vai trò đầu tàu đổi mới sáng tạo, tạo ra những công nghệ, sản phẩm đột phá, thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số và nâng cao sức cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn tới”, Tiến sĩ Trần Văn Khải kỳ vọng.

Cần có hướng dẫn để triển khai

Để những chính sách mới đi vào thực tiễn, nhiều doanh nghiệp cho rằng cần có hướng dẫn triển khai cụ thể, linh hoạt hơn.

Là doanh nghiệp có nhiều hoạt động liên quan dự án và đề tài khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, ông Lê Văn Phương, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Mía đường Lam Sơn cho biết, chính sách mới sẽ tạo điều kiện cho công ty đăng ký tham gia các đề tài khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thuận lợi hơn, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp xanh bền vững và công nghiệp chế biến sâu.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cần được giảm gánh nặng về một số thủ tục để tiết kiệm thời gian, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào đổi mới sáng tạo hiệu quả hơn.

Thí dụ trong việc cấp hoặc gia hạn giấy phép hoạt động, có thể chuyển sang hình thức kiểm tra thực tế các điều kiện đáp ứng, thay vì yêu cầu doanh nghiệp nộp hàng loạt hồ sơ giấy tờ đã từng nộp trước đây cho cơ quan chức năng.

Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo quy định người trực tiếp tạo ra kết quả nhiệm vụ khoa học, công nghệ có quyền tác giả; tổ chức, cá nhân đóng góp tài chính có quyền sở hữu.

Để thu hút các chuyên gia hàng đầu thế giới về làm việc tại Việt Nam, đại diện Tập đoàn Viettel đề nghị Nhà nước cần ban hành các cơ chế, chính sách nhằm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao theo hướng cho phép chuyên gia được sở hữu, đồng sở hữu các kết quả nghiên cứu, phát minh, sáng chế; được sở hữu hoặc có cổ phần tại các doanh nghiệp hình thành từ kết quả nghiên cứu…

Ngoài ra, cần áp dụng cơ chế Nhà nước đầu tư, doanh nghiệp vận hành các phòng thí nghiệm, cơ sở đo lường, thử nghiệm trọng điểm để đánh giá các sản phẩm công nghệ chiến lược.

Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, mọi khoản chi cho đổi mới sáng tạo được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ giúp giảm gánh nặng tài chính, khuyến khích đầu tư cho chuyển đổi số, đổi mới công nghệ.

Theo các chuyên gia, đây là cơ hội để doanh nghiệp chủ động nắm bắt, tận dụng cơ hội để đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và tự tin bứt phá.

Có thể bạn quan tâm

Doanh nghiệp FDI tạo lực kéo nâng cao năng lực chuỗi cung ứng

Doanh nghiệp FDI tạo lực kéo nâng cao năng lực chuỗi cung ứng

Với Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt mục tiêu phấn đấu có khoảng 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng FDI đến năm 2030, yêu cầu đặt ra không dừng ở việc mở rộng số lượng nhà cung cấp, mà còn là nâng cao năng lực để doanh nghiệp Việt đảm nhận những công việc có giá trị cao hơn.

Lễ cắt băng khánh thành nhà máy Spectre Hưng Yên 2, dấu ấn quan trọng trong hợp tác kinh tế song phương giữa Việt Nam và Vương quốc Đan Mạch. (Ảnh: MINH DUY)

Ứng dụng AI và phát triển xanh vào lĩnh vực may mặc

Sự kiện khánh thành nhà máy may mặc công nghệ cao Spectre Hưng Yên 2 trị giá 30 triệu USD đánh dấu sự phát triển mới của tập đoàn may mặc Đan Mạch tại Việt Nam, đồng thời thể hiện bước đi cụ thể hóa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vừa được nâng cấp giữa hai quốc gia.

Thu hoạch lúa bằng máy gặt đập liên hợp trên cánh đồng tại Tây Ninh, hướng tới nâng cao tỷ lệ sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh. Ảnh: TTXVN

Ngành trồng trọt “bứt tốc” về đích

Phó Cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Quốc Mạnh cho biết, tính đến đầu tháng 10, cả nước đã gieo cấy được hơn 1,86 triệu ha lúa hè thu (đạt 97,7% kế hoạch).

Các trang, thiết bị máy móc hiện đại được đầu tư kéo theo đó là yêu cầu về bảo đảm nguồn cung điện.

Mở không gian cho năng lượng mới

Ngành điện hiện nay cần bảo đảm đủ điện sản xuất, kinh doanh, đồng thời nâng cao hiệu quả vận hành lưới điện, khả năng dự phòng và hiện đại hóa phương thức vận hành. Về dài hạn, việc hình thành các trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo được kỳ vọng mở ra không gian phát triển mới cho ngành năng lượng.

Khu nhà lưu trú công nhân Thiên Phúc, một trong những khu nhà ở xã hội thuê mua, thuê đầu tiên tại Thành phố Hồ Chí Minh (Ảnh: MINH THÀNH).

Đồng bộ giải pháp để giảm giá nhà ở

Thời gian qua, thị trường bất động sản có nhiều dấu hiệu tích cực, ổn định, nhất là phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, giá nhà từ đó cũng dần hạ nhiệt. Tuy nhiên, người dân vẫn mong đợi những chính sách thông thoáng, đồng bộ hơn để có thể tăng cơ hội tiếp cận nhà ở, hạn chế đầu cơ bất động sản.

Bài 2: Đột phá hạ tầng kết nối, tạo sức bật cho liên kết vùng

Bài 2: Đột phá hạ tầng kết nối, tạo sức bật cho liên kết vùng

Nghị quyết số 27-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu tổ chức không gian phát triển quốc gia theo hướng liên kết, bổ trợ và phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của từng vùng, từng địa phương. Trong đó, phát triển hạ tầng giao thông hiện đại, đồng bộ, kết nối đa phương thức được xác định là một trong những đột phá quan trọng.

Nhà máy lọc dầu Dung Quất duy trì ổn định hoạt động sản xuất để cung ứng nguồn nhiên liệu ra thị trường. (Ảnh: HOÀNG ANH)

Đáp ứng nguồn cung nhiên liệu cho thị trường

Trước nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng do xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông, ngành dầu khí chủ động gia tăng sản lượng khai thác nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước. Thời gian tới, doanh nghiệp tiếp tục mở rộng hoạt động thương mại, tìm nguồn hàng quốc tế để bảo đảm nguồn cung ứng trên thị trường.

Xã Phú Nghĩa tổ chức livestream quảng bá sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề. (Ảnh: KIM THOA)

Xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, bền vững

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ vào sản xuất, kết hợp chuyển đổi số trong quảng bá, tiêu thụ sản phẩm là hướng đi mà một số xã của Thủ đô Hà Nội đang triển khai nhằm nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế nông thôn, cải thiện thu nhập cho người dân và thúc đẩy xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, bền vững.

Quốc hội thảo luận tại hội trường về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội. (Ảnh: DUY LINH)

Tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, khơi thông nguồn lực

Thảo luận về tình hình kinh tế-xã hội, các đại biểu Quốc hội đề nghị tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, tháo gỡ những vướng mắc trong thực thi, rút ngắn thời gian và chi phí tuân thủ, qua đó khơi thông nguồn lực cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền làm việc với Đảng ủy, Ủy ban nhân dân xã Xốp. (Ảnh ĐÔNG HUYỀN)

Xúc tiến đầu tư vào xã vùng sâu tỉnh Quảng Ngãi

Để thúc đẩy các địa phương khai thác lợi thế, thu hút đầu tư, ngày 30/10, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền đã làm việc với Đảng ủy, Ủy ban nhân dân xã Xốp tìm giải pháp đẩy mạnh công tác xúc tiến đầu tư trên địa bàn vùng sâu, vùng xa.

Các ý kiến tham luận tại diễn đàn đều có chung nhận định, việc kiểm soát chặt dòng tiền, cơ cấu lại nguồn vốn và chủ động xây dựng phương án ứng phó là yêu cầu cấp thiết để doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro. (Ảnh: BTC)

Chủ động quản trị rủi ro, tạo sức bật cho doanh nghiệp

Biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng đang làm tăng chi phí sản xuất, kinh doanh, gây sức ép lên dòng tiền và khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Do đó, việc kiểm soát chặt dòng tiền, cơ cấu lại nguồn vốn và chủ động xây dựng phương án ứng phó là yêu cầu cấp thiết để doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro.

Phiên thảo luận “Sản xuất tiên tiến: Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt”, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu năm 2026.

Sản xuất tiên tiến mở đường cho hàng xuất khẩu Việt Nam bứt phá

Việt Nam đang khẳng định vị thế là mắt xích quan trọng trong mạng lưới sản xuất toàn cầu. Tuy nhiên, cùng với quy mô xuất khẩu ngày càng lớn, bài toán nâng cao giá trị gia tăng nội địa và vị trí của doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Bộ Tài chính đề xuất tạm thời chưa áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với người bị giả mạo thông tin đăng ký kinh doanh khi đáp ứng các điều kiện theo quy định. (Ảnh: CHQ)

Đề xuất chưa tạm hoãn xuất cảnh người bị giả mạo thông tin đăng ký kinh doanh

Người bị sử dụng trái phép thông tin cá nhân để đăng ký kinh doanh có thể được tạm thời chưa áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh khi cơ quan công an đã tiếp nhận, đang giải quyết phản ánh. Đây là một trong những chính sách đặc thù được Bộ Tài chính đề xuất nhằm tháo gỡ vướng mắc trong quản lý thuế.

Chương trình hỗ trợ triển khai tiếp thị liên kết và quảng bá sản phẩm trên nền tảng số. (Ảnh: Ban tổ chức)

Chung tay hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh Việt tham gia thương mại điện tử

Trung tâm hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp Việt Nam phối hợp với TikTok, eComDX, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam và mạng lưới đa nền tảng DAKE MCN triển khai chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh trên cả nước tham gia thương mại điện tử, với gói hỗ trợ có tổng giá trị lên đến 200 triệu đồng cho mỗi đơn vị tham gia.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: CÔNG LÝ)

Xây dựng Buôn Ma Thuột thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên kết nối không gian cao nguyên với khu vực duyên hải Nam Trung Bộ

Việc sơ kết, đánh giá các văn bản Trung ương về một số cơ chế, chính sách đặc thù với thành phố Buôn Ma Thuột và công bố Quy hoạch chung đô thị Buôn Ma Thuột đến năm 2050 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tạo cơ sở pháp lý và định hướng lâu dài cho công tác quản lý, đầu tư xây dựng và phát triển đô thị.

Anh Huyền khởi nghiệp thành công từ niềm đam mê nuôi cá cảnh. (Ảnh: HOÀNG VŨ)

Khấm khá nhờ nuôi cá cảnh

Từ niềm đam mê cá cảnh và quyết tâm lập nghiệp trên quê hương, anh Nguyễn Thanh Huyền (sinh năm 1992), ngụ xã Mỏ Cày, tỉnh Vĩnh Long, đã phát triển trang trại rộng chuyên nuôi, kinh doanh cá cảnh. Sau 9 năm khởi nghiệp, mô hình liên kết sáu cơ sở vệ tinh, mang lại lợi nhuận hàng chục triệu đồng mỗi tháng.