Kiên định nguyên tắc tăng trưởng thực chất, giữ vững ổn định vĩ mô

Chiều 1/4, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến đối với Báo cáo của Chính phủ về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2025, tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội những tháng đầu năm 2026; đánh giá tình hình, kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2021-2025 và dự kiến kế hoạch 5 năm 2026-2030.

Phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên

Báo cáo do Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng trình bày nêu rõ, giai đoạn 2021-2025, Chính phủ đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu chủ yếu, trong đó hoàn thành toàn bộ chỉ tiêu về xã hội.

Tăng trưởng kinh tế được ưu tiên thúc đẩy, thuộc nhóm cao nhất trong khu vực và trên thế giới; kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn được bảo đảm; nợ công, nợ Chính phủ, nợ nước ngoài và bội chi ngân sách nhà nước được kiểm soát tốt, thấp hơn nhiều giới hạn cho phép.

Cùng với đó, cuộc “cách mạng” về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của Chính phủ và thực hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp được chỉ đạo triển khai quyết liệt, bảo đảm đồng bộ, thông suốt, hiệu quả gắn với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; từng bước chuyển từ nền hành chính quản lý sang phục vụ nhân dân và kiến tạo phát triển.

Về dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2026-2030, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh mục tiêu tổng quát là phát triển nhanh, bền vững đất nước; phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân đạt từ 10%/năm trở lên, gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn; cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống nhân dân.

Đến năm 2030, nước ta trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, thuộc nhóm 30 nền kinh tế có quy mô GDP hàng đầu thế giới. Tạo lập thể chế phát triển hiện đại bền vững; mạng lưới kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; nâng cao tiềm lực, trình độ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chất lượng nguồn nhân lực.

Phát triển mạnh mẽ, toàn diện văn hóa và con người Việt Nam; bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu; phát triển xã hội dân chủ, công bằng, kỷ cương, an toàn; bảo đảm quốc phòng, an ninh; tích cực, chủ động hội nhập, nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.

Báo cáo xác định 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu nhằm cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương, Kết luận của Trung ương về kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2026-2030, các Nghị quyết đột phá của Bộ Chính trị.

Cụ thể, thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, ứng phó hiệu quả với các biến động; xác lập mô hình tăng trưởng mới; đẩy mạnh cơ cấu lại các ngành, lĩnh vực; phát triển các khu vực doanh nghiệp, các mô hình kinh tế mới; tập trung các đột phá, tháo gỡ các điểm nghẽn cho phát triển.

Quản lý phát triển xã hội bền vững; xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, chăm lo đời sống nhân dân; quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu; củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh; đổi mới quản trị thực thi để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế “2 con số”...

Tiếp tục tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn thể chế

Cũng theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2025 sau khi đánh giá bổ sung đã có nhiều thay đổi tích cực hơn so với đã báo cáo Quốc hội như: tốc độ tăng GDP đạt 8,02% (đã báo cáo ước đạt 8%); lạm phát bình quân đạt 3,31% (đã báo cáo ước đạt 4%); tổng kim ngạch, xuất nhập khẩu đạt kỷ lục 930 tỷ USD (đã báo cáo đạt trên 850 tỷ USD).

GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD (đã báo cáo khoảng 5.000 USD); thu ngân sách nhà nước đạt 2,65 triệu tỷ đồng, vượt 34,74% dự toán, tăng 30,3% so với năm 2024 (đã báo cáo là thu ngân sách nhà nước đạt khoảng 2,4 triệu tỷ đồng, tăng 17% so với thực hiện năm 2024, tăng 21,5% so với dự toán)…

Về phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới, Bộ trưởng Tài chính nhấn mạnh việc nâng cao nhận thức trong toàn hệ thống chính trị về tầm quan trọng và yêu cầu chiến lược, cấp bách thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số”, xem đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm; kiểm tra, giám sát, đánh giá dựa trên tiêu chí kết quả thực hiện; kịp thời thay thế cán bộ yếu kém, đùn đẩy, thiếu trách nhiệm; khen thưởng, bổ nhiệm cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Cùng với đó, tiếp tục tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn thể chế, chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”; chủ động nghiên cứu, tham mưu xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các mô hình kinh tế mới, nền tảng số, công nghệ cao và Trung tâm tài chính quốc tế.

Tăng cường hiệu lực tổ chức thi hành pháp luật, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh gắn với chuyển đổi số, tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, an toàn và ổn định cho người dân, doanh nghiệp...

Làm rõ dư địa, giới hạn của chính sách tài khóa, tiền tệ

Báo cáo thẩm tra sơ bộ do Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày nêu rõ, Thường trực Ủy ban cơ bản thống nhất với các quan điểm, mục tiêu tổng quát, chỉ tiêu chủ yếu và 12 nhóm nhiệm vụ, giải pháp nêu tại Báo cáo của Chính phủ. Một số ý kiến đề nghị lưu ý áp lực lớn đối với cân đối ngân sách, huy động và sử dụng vốn đầu tư trong bối cảnh nhu cầu nguồn lực rất cao cho tăng trưởng.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, bám sát và cụ thể hóa đầy đủ các định hướng tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Kết luận Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV; đồng thời kiên định nguyên tắc tăng trưởng thực chất, giữ vững ổn định vĩ mô, sử dụng hiệu quả nguồn lực và gắn tăng trưởng với tiến bộ, công bằng xã hội; bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm, rõ thứ tự ưu tiên, gắn với nguồn lực, lộ trình thực hiện, tạo chuyển biến rõ nét ngay từ đầu giai đoạn 2026-2030.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, hoàn thiện thể chế phải thực sự là đột phá chiến lược, không chỉ dừng ở sửa đổi văn bản mà cần nâng cao chất lượng, tính đồng bộ và hiệu lực thực thi của hệ thống pháp luật. Cần rà soát tổng thể, xử lý triệt để tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu nhất quán giữa các luật và văn bản dưới luật; đồng thời gắn chặt công tác xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành, lấy kết quả thực thi làm thước đo chất lượng thể chế.

Nhiều ý kiến đề nghị hoàn thiện Chiến lược pháp luật Việt Nam, hướng tới nhóm dẫn đầu ASEAN về môi trường kinh doanh, với cách tiếp cận rà soát theo lĩnh vực, bảo đảm tính đồng bộ, thay vì chạy theo số lượng văn bản cần ban hành hoặc sửa đổi.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhận định, việc đồng thời theo đuổi tăng trưởng cao và giữ vững ổn định vĩ mô là thách thức lớn, đòi hỏi điều hành chính sách thận trọng, linh hoạt và kỷ luật. Đề nghị làm rõ dư địa, giới hạn của chính sách tài khóa, tiền tệ; bảo đảm phối hợp nhất quán, tránh “giật cục”.

Đồng thời, tăng cường kỷ luật ngân sách, cơ cấu lại chi theo hướng ưu tiên đầu tư; chủ động bảo đảm an ninh năng lượng và kiểm soát tác động đến lạm phát, tỷ giá, thị trường tài chính. Xây dựng lộ trình phát triển thị trường vốn, giảm dần phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng…