Ngày 7/9, tại Hà Nội, Tạp chí Nhà đầu tư (Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch và Đầu tư) tổ chức Hội thảo “Chính sách khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển kinh tế tuần hoàn".
Hội thảo hướng tới nâng cao nhận thức, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trước một chính sách lớn của Chính phủ; đồng thời tạo diễn đàn đối thoại giữa các cơ quan hoạch định chính sách, các nhà khoa học, các doanh nghiệp để cùng nhau chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và đề xuất những giải pháp để phát triển kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam hiện nay.
Phát biểu ý kiến tại hội thảo, Thứ trưởng Tài nguyên và Môi trường Võ Tuấn Nhân cho biết, chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn đang là một xu hướng mạnh mẽ ở nhiều quốc gia trên thế giới như EU, Trung Quốc và cả các quốc gia ASEAN bởi chính những lợi ích về cả kinh tế và môi trường.
Ước tính, đến nay có khoảng 30 quốc gia trên thế giới đã và đang xây dựng các lộ trình để phát triển kinh tế tuần hoàn.
Đặc biệt, năm 2021, Hội nghị Bộ trưởng ASEAN đã ký thông qua Khung Kế hoạch thực hiện kinh tế tuần hoàn cho Cộng đồng Kinh tế ASEAN. Tín hiệu đó cho thấy, kinh tế tuần hoàn ngày càng nhận được sự ủng hộ trên cả phương diện khoa học, thực tiễn của các quốc gia trên thế giới.
Thứ trưởng Võ Tuần Nhân cho rằng, đối với một quốc gia như Việt Nam để thực hiện kinh tế tuần hoàn chứa đựng cả những cơ hội và rào cản. Trong đó, cần phải có những nỗ lực từ các cơ quan Chính phủ, tổ chức, cá nhân ở trong nước nhằm hoàn thiện hệ thống thể chế, cơ chế, chính sách, pháp luật theo hướng đồng bộ. Cùng với đó, cần có sự đồng thuận chung của cộng đồng quốc tế trong việc gỡ bỏ các rào cản mang tính toàn cầu.
Chính vì vậy, trong ngắn hạn Việt Nam cần tập trung đưa các quy định của Luật Bảo vệ môi trường 2020 vào cuộc sống, sớm xây dựng kế hoạch hành động quốc gia về thực hiện kinh tế tuần hoàn để lựa chọn các lĩnh vực ưu tiên, xây dựng các định hướng mục tiêu, chỉ tiêu, giao trách nhiệm cho các bộ, ngành và địa phương trong cụ thể hóa chủ trương này. Điều này cũng phù hợp với xu hướng chung của thế giới.
Về dài hạn, hệ thống pháp luật có liên quan cần lồng ghép tư duy của kinh tế tuần hoàn để hoàn thiện các quy định khác có liên quan như pháp luật về đầu tư công để hướng đến thúc đẩy mua sắm công xanh, pháp luật về thuế, phí bảo vệ môi trường hướng đến điều chỉnh hành vi của người sản xuất, tiêu dùng theo hướng thân thiện với môi trường; pháp luật về tiêu chuẩn, quy chuẩn để giao trách nhiệm rõ ràng cho các bộ, ngành trong việc phát triển các tiêu chuẩn, quy chuẩn đối với nguyên liệu, vật liệu thứ cấp; pháp luật về bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng để hướng đến bảo đảm “quyền được sửa chữa, cập nhật các sản phẩm, kéo dài vòng đời sản phẩm”…
Đặc biệt, hệ thống pháp luật cần phát huy vai trò kiến tạo của Chính phủ trong điều hành, hoạch định chính sách nhằm kích thích ngày càng nhiều các tổ chức, cá nhân đổi mới, sáng tạo, áp dụng các giải pháp kinh tế tuần hoàn vào trong quá trình thiết kế, sản xuất, phân phối, tiêu dùng và quản lý chất thải để tạo ra những vòng lặp tuần hoàn, kết nối một cách hệ thống để tạo dựng một xã hội tuần hoàn.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Anh Tuấn, Tổng Biên tập Tạp chí Nhà đầu tư, phát triển kinh tế tuần hoàn, xây dựng nền kinh tế xanh là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước và là xu hướng, đòi hỏi tất yếu nhằm bảo đảm phát triển bền vững. Đáng mừng, những kết quả bước đầu đạt được trong việc thực hiện chủ trương này là đáng khích lệ, nhất là việc hình thành các mô hình kinh doanh theo hướng tuần hoàn ở cả cấp độ chuỗi, nhóm và ở các doanh nghiệp riêng lẻ trên cả nước.
Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia và phản ánh của các doanh nghiệp, quá trình phát triển kinh tế tuần hoàn nói chung và mô hình kinh doanh tuần hoàn nói riêng đang gặp phải không ít khó khăn, rào cản. Đó là nhận thức về kinh tế tuần hoàn còn hạn chế, thiếu các chính sách cụ thể hỗ trợ doanh nghiệp tham gia phát triển kinh tế tuần hoàn và áp dụng mô hình kinh doanh tuần hoàn, nhất là chính sách hỗ trợ về tài chính, tín dụng, công nghệ và đào tạo.
Ngoài ra, công tác thông tin, truyền thông về kinh tế tuần hoàn và kinh doanh tuần hoàn còn hạn chế; thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan hoạch định chính sách với các doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu khoa học-công nghệ... Trong khi đó, một số chính quyền địa phương thiếu quyết liệt trong việc thực thi các giải pháp nhằm phát triển kinh tế tuần hoàn như: vấn đề xử lý, phân loại rác thải, quy hoạch các nhà máy tái chế...
Tại hội thảo, đại biểu đến từ các Bộ: Kế hoạch và Đầu tư, Tài nguyên và Môi trường, Tài chính, Khoa học và Công nghệ; chuyên gia, nhà khoa học, đại diện doanh nghiệp, nhà đầu tư trong vào ngoài nước đã cũng nhau trao đổi, thảo luận, chia sẻ thông tin, kinh nghiệm, góp ý về cơ chế, chính sách, những giải pháp khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia phát triển kinh tế tuần hoàn và áp dụng mô hình kinh doanh tuần hoàn. Qua đó, đóng góp thiết thực và hữu ích cho quá trình xây dựng các dự thảo Nghị định của Chính phủ về phát triển kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam thời gian tới.
