Nơi lưu giữ những dấu chân Bác
Theo Lịch sử Đảng bộ tỉnh Hà Nam (cũ) nay là tỉnh Ninh Bình, đầu năm 1958, do hạn hán kéo dài nhiều tháng, thiếu nước sản xuất nghiêm trọng, hàng vạn mẫu lúa mới cấy trên địa bàn đứng trước nguy cơ khô cháy. Trước tình thế cấp bách, hàng vạn lao động đã được huy động nạo vét kênh mương, đắp đập qua sông Sắt đưa nước từ cống Liên Mạc về tưới cho lúa (gọi là đập Cát Tường).
Ngày 14/1/1958, Bác Hồ về thăm công trường đắp đập Cát Tường, tại đây, Bác đã biểu dương tinh thần chống hạn của nhân dân và động viên bà con đẩy nhanh tiến độ để sớm đưa nước về cấy hết diện tích. Thực hiện lời căn dặn của Bác, nhân dân huyện Bình Lục đã hoàn thành việc đắp đập Cát Tường trong thời gian chưa đến 5 ngày. Con đập dài 120m, bề mặt rộng hơn 2m, cao bằng mặt đê, chắn ngang sông Sắt, ngăn không cho nước đổ vào sông Ninh, giữ nguồn nước cứu hàng ngàn mẫu lúa đang bị khô hạn.
Tại hội nghị sơ kết chống hạn được tổ chức tại hội trường Ủy ban hành chính tỉnh Hà Nam, Bác Hồ khen ngợi cán bộ, nhân dân Hà Nam trước kia vừa kháng chiến, vừa sản xuất rất anh dũng, mấy năm gần đây lại có nhiều thành tích chống hạn. Bác đã trao cờ luân lưu “Chống hạn khá nhất” cho huyện Bình Lục và trao Huy hiệu chống hạn cho các cá nhân có thành tích xuất sắc.
Sau sự kiện đón Bác về thăm năm ấy, ngay tại nơi Bác đứng nói chuyện, nhân dân địa phương đã trồng một cây đa và gọi tên là “cây đa Bác Hồ”. Đến nay, cây xanh tốt, tỏa bóng sum suê. Tại vị trí đập Cát Tường năm xưa, nay cũng đã xây dựng một cây cầu khang trang, nối liền hai thôn Cát Tường và Phú Đa.
Thể theo nguyện vọng của nhân dân về việc lưu giữ những ký ức thiêng liêng về Bác Hồ trên quê hương Bình Mỹ, năm 2011, từ sự đồng thuận cao của nhân dân, các cấp chính quyền cùng nhân dân địa phương chung tay, khởi công xây dựng Khu lưu niệm Cát Tường.
Khu lưu niệm Cát Tường xây dựng trên khu đất rộng, chia làm hai khu chính hướng về phía sông Sắt. Nhà bia được xây dựng theo kiểu phương đình, chính giữa đặt tấm bia ghi lại sự kiện Bác Hồ về thăm cán bộ và nhân dân nơi đây khi đang đắp đập Cát Tường. Đền thờ Bác được xây dựng trên khuôn viên 5.400m2 với nhiều hạng mục công trình. Khu lưu niệm đang lưu giữ và trưng bày nhiều hình ảnh, tư liệu quý về Bác cùng chuyến thăm, động viên nhân dân chống hạn tại địa phương năm 1958.
Năm 2018, đúng vào dịp kỷ niệm 60 năm Ngày Bác Hồ về thăm Hà Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã trao Bằng công nhận Khu lưu niệm Cát Tường là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.
Tự hào khi nói về Khu lưu niệm sự kiện Bác Hồ về thăm quê hương, bà Nguyễn Thị Thu thôn Cao Cát, xã Bình Mỹ chia sẻ, nhân dân chúng tôi rất tự hào khi quê hương là nơi được đón Bác đến thăm. Hình ảnh giản dị cùng những lời động viên, căn dặn của Người vẫn được nhiều thế hệ người dân địa phương nhắc nhớ với lòng kính yêu sâu sắc. Việc Nhà nước đầu tư xây dựng Khu lưu niệm Cát Tường quy mô bề thế như hôm nay đã đáp ứng nguyện vọng của nhân dân về việc lưu giữ những ký ức thiêng liêng về Bác.
Đồng chí Vũ Trùng Dương, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Bình Mỹ cho biết: Những năm qua, khắc ghi lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cán bộ và nhân dân xã Bình Mỹ luôn nỗ lực vượt khó, thi đua phát triển kinh tế-xã hội và xây dựng quê hương ngày càng đổi mới. Địa phương thực hiện tốt nhiệm vụ sắp xếp đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị theo hướng gần dân, sát dân, phục vụ nhân dân, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.
Năm 2025, thu nhập bình quân đầu người của xã Bình Mỹ đạt 83 triệu đồng/năm, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm còn 1,92%, thu ngân sách đạt 143,4% dự toán. Cùng với phát triển kinh tế, các giá trị văn hóa truyền thống, di tích lịch sử tiếp tục được bảo tồn, phát huy; phong trào văn hóa, thể thao phát triển rộng khắp, góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân.
Địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống
Từ một địa điểm ghi dấu chuyến về thăm, động viên nhân dân chống hạn của Bác Hồ năm xưa, đến nay, Khu lưu niệm Cát Tường đã trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
Hằng năm, Khu lưu niệm Cát Tường đón hàng nghìn lượt đoàn viên, thanh thiếu nhi đến tham quan, dâng hương, báo công và tổ chức lễ kết nạp Đoàn, Đội. Thông qua các hoạt động ý nghĩa này, góp phần bồi đắp lý tưởng sống, lòng yêu nước, ý thức rèn luyện, học tập và khát vọng cống hiến cho thế hệ trẻ, giúp các em phấn đấu trở thành con ngoan, trò giỏi, cháu ngoan Bác Hồ.
Thầy giáo Nguyễn Văn Hùng, Hiệu trưởng Trường trung học cơ sở Bình Mỹ cho biết, hằng năm nhà trường đều tổ chức cho học sinh dâng hương, báo công tại Khu lưu niệm Cát Tường nhằm giáo dục truyền thống cách mạng, lòng yêu nước và niềm tự hào về quê hương. Thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tế, học sinh hiểu thêm về lịch sử địa phương, về lần Bác Hồ về thăm, động viên nhân dân chống hạn năm xưa, từ đó nâng cao ý thức học tập, rèn luyện và trách nhiệm với quê hương, đất nước.
Em Trần Thị Hà, lớp 8, Trường trung học cơ sở Bình Mỹ chia sẻ, được tham dự lễ báo công dâng Bác tại Khu lưu niệm Cát Tường là niềm vinh dự và tự hào đối với em. Khi được nghe thuyết minh về Bác và lịch sử quê hương, em càng hiểu sâu sắc hơn về những hy sinh của các thế hệ cha anh. Từ đó, em tự thấy rằng mình cũng phải, nỗ lực học tập thật tốt để xứng đáng với truyền thống của quê hương.
Khu lưu niệm Cát Tường cũng là nơi tỉnh Ninh Bình và xã Bình Mỹ tổ chức các hoạt động kỷ niệm những ngày lễ lớn, sự kiện chính trị quan trọng của đất nước và địa phương, qua đó thể hiện lòng thành kính và báo công lên Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Bà Văn Thị Linh, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Bình Mỹ cho biết, Khu lưu niệm Cát Tường không chỉ là nơi lưu giữ giá trị lịch sử mà còn là địa chỉ đỏ giàu ý nghĩa trong giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Thời gian qua, Trung tâm đã phối hợp các nhà trường và tổ chức đoàn thể tổ chức các hoạt động tham quan, sinh hoạt chuyên đề, về nguồn tại đây. Qua đó, giúp các em hiểu thêm về lịch sử quê hương, về tình cảm và sự quan tâm của Bác Hồ dành cho nhân dân, từ đó nâng cao ý thức học tập, rèn luyện và trách nhiệm với cộng đồng.
Thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền gắn với chuyển đổi số, đồng thời tăng cường tổ chức các hoạt động tham quan, trải nghiệm và giao lưu cho đoàn viên, thanh thiếu nhi trong và ngoài tỉnh đến tìm hiểu, học tập tại khu lưu niệm, góp phần đưa nơi đây trở thành địa chỉ đỏ tiêu biểu, điểm đến ý nghĩa trong hành trình học tập, rèn luyện và noi gương Bác Hồ của thế hệ trẻ.
