Khu kinh tế Hòn La có diện tích 10.000 ha, trong đó phần đất liền khoảng 8.900 ha, phần đảo và biển khoảng 1.100 ha, bao gồm các xã Phú Trạch, Hòa Trạch và Quảng Trạch, tỉnh Quảng Trị. Theo Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Quảng Trị, hiện nay, tại Hòn La có 84 dự án đăng ký và đã đầu tư với tổng mức 114.000 tỷ đồng; có 30 dự án đi vào hoạt động, trong đó chủ yếu các nhà máy sản xuất, chế biến gỗ, dăm gỗ, cấu kiện bê-tông, cấu kiện thép, chế biến quặng titan và hoạt động bốc xếp cảng biển. Doanh thu từ sản xuất công nghiệp và thương mại dịch vụ khoảng 5.500 tỷ đồng/năm, không chỉ mang lại nguồn thu ngân sách hơn 120 tỷ đồng/năm mà còn tạo việc làm ổn định cho gần 1.000 lao động.
Điều đáng nói là hiện nay, Khu kinh tế Hòn La đã thu hút nhiều dự án quy mô lớn trong các lĩnh vực năng lượng, cảng biển và công nghiệp chế biến. Trong đó, Trung tâm Điện lực Quảng Trạch gồm 3 Nhà máy nhiệt điện đang trong giai đoạn đầu tư, trong đó nhà máy đầu tiên sẽ phát điện trong tháng 7 tới. Bên cạnh đó, Cảng tổng hợp quốc tế Hòn La chỉ sau 1 năm xây dựng, cuối tháng 4 vừa qua đã đưa cầu cảng số 1 vào hoạt động. Đây là những tín hiệu vui, là thành quả sau nhiều năm đầu tư cơ sở hạ tầng và thu hút đầu tư vào khu kinh tế dưới chân đèo Ngang.
Dẫn chúng tôi đi thăm công trường, đại diện Ban Quản lý dự án điện 2 thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam cho biết, đến nay tiến độ tổng thể dự án Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch I đạt hơn 99%, hiện đơn vị đang cho chạy thử và hoàn thiện công đoạn cuối cùng. Đối với tổ máy số 1 của Nhà máy, dự án đã hoàn thành các mốc kỹ thuật quan trọng như thử áp lò hơi, đốt dầu lần đầu, thông thổi hơi và hòa lưới đồng bộ, đang hướng tới mục tiêu phát điện thương mại trong tháng 7/2026. Các hạng mục phục vụ chạy thử tổ máy số 2 cũng đang được triển khai đồng bộ và sẽ phát điện thương mại tổ máy này vào tháng 10/2026. Đặc biệt, hệ thống cảng nhập than và hạ tầng dùng chung của Trung tâm Điện lực Quảng Trạch đã hoàn thiện. Hệ thống bốc dỡ than, băng tải than và các hạng mục phụ trợ đang được chạy thử kiểm tra hiệu suất trước khi bàn giao. Công tác nạo vét luồng cảng đạt hơn 86% khối lượng. Hệ thống cảng chuyên dụng đáp ứng tàu trọng tải 70.000 tấn phục vụ nhập than cho nhà máy.
Bên cạnh Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch I, Ban Quản lý dự án điện 2 cũng đang triển khai các dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Quảng Trạch II và III. Đối với dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Quảng Trạch II có công suất 1.500 MW, tổng mức đầu tư 52.490 tỷ đồng đã ký hợp đồng tổng thầu EPC và chuẩn bị triển khai xây dựng, dự kiến phát điện vào năm 2030. Trong khi đó, dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Quảng Trạch III đang hoàn thiện các thủ tục đầu tư, thỏa thuận kỹ thuật, sẽ khởi công trong quý IV/2026 và phát điện các tổ máy ở giai đoạn 2031-2032.
Kiểm tra công trường xây dựng, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam Nguyễn Tài Anh cho biết, giai đoạn hiện nay của dự án Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch I là đặc biệt quan trọng, quyết định đến độ tin cậy, hiệu suất và vận hành ổn định lâu dài của nhà máy sau này. Vì vậy, ông đề nghị các đơn vị tham gia dự án cần nâng cao tinh thần trách nhiệm, tăng cường kiểm tra hiện trường, kiểm soát chặt chẽ từng hạng mục công việc để công tác chạy thử, nghiệm thu đạt tiến độ và yêu cầu đề ra. Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch I đi vào vận hành sẽ đóng góp rất lớn vào số thu ngân sách hằng năm của tỉnh Quảng Trị và tạo việc làm cho nhiều lao động.
Cách không xa Trung tâm Điện lực Quảng Trạch là dự án xây dựng Cảng tổng hợp quốc tế Hòn La với số vốn gần 2.300 tỷ đồng. Kỹ sư Lưu Quang Tuấn, Trưởng đại diện Công ty cổ phần Cảng Hòn La cho biết, dự án có diện tích hơn 39 ha, giai đoạn 1 hoàn thành trong năm 2026 với 2 bến cảng có tổng chiều dài 470 m, tiếp nhận tàu tổng hợp có trọng tải đến 50.000 tấn, tàu hàng rời trọng tải đến 70.000 tấn; đồng thời có thể đón tàu du lịch biển trọng tải lớn. Giai đoạn 2 trong năm 2027, sẽ xây dựng thêm 2 bến cảng với tổng chiều dài 500 m, tiếp nhận tàu trọng tải đến 100.000 tấn, giao nhận hàng hóa với công suất lên đến 6 triệu tấn/năm. Tại dự án Cảng tổng hợp quốc tế Hòn La, không khí làm việc rất khẩn trương, chỉ sau 1 năm khởi công, dự án đã thực hiện được khối lượng công việc rất lớn, trở thành điểm sáng về tiến độ thi công công trình trọng điểm tại tỉnh Quảng Trị. Hiện, bến số 1 đã hoàn thành và đưa vào khai thác, tháng 4 vừa qua đã đón chuyến tàu hàng đầu tiên từ Đức về cập Cảng tổng hợp quốc tế Hòn La. Còn bến số 2 đạt hơn 80% khối lượng và tiến độ đang được đẩy nhanh.
Tại Khu Kinh tế Hòn La, các dự án như tổ hợp công nghiệp chế biến sâu quặng Titan-Monazite, dự án Nhà máy sản xuất Zirconium Oxychloride, dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp Hòn La II cũng đang trong giai đoạn giải phóng mặt bằng và thực hiện thủ tục chuẩn bị đầu tư.
Theo ông Lưu Quang Tuấn, đại diện Công ty cổ phần Cảng Hòn La, cái khó hiện nay không nằm ở công tác giải phóng mặt bằng mà sắp tới lượng hàng hóa, phương tiện vào ra cảng sẽ tăng lên nhiều lần. Tuy nhiên, tuyến đường từ Quốc lộ 1 ra khu bến Hòn La hiện nay có 4 làn xe và đã có thời điểm quá tải, do đó, tỉnh cần sớm đầu tư mở rộng lên 6 làn xe để đáp ứng nhu cầu hoạt động của các bến cảng.
Khảo sát thực tế tại Hòn La, đồng chí Nguyễn Văn Phương, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị nhấn mạnh, tỉnh sẽ nghiên cứu, ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ hơn nữa để thật sự hấp dẫn nhà đầu tư, xây dựng Hòn La thành khu kinh tế- công nghiệp năng động, hiệu quả góp phần vào tăng trưởng kinh tế của địa phương.
