Không gian lưu niệm nhà văn Tô Hoài - Địa chỉ văn hóa mới ở Hà Nội

Tại ngôi nhà số 21 B trong ngõ Đoàn Nhữ Hài, Hà Nội, không gian trưng bày về tác giả “Dế Mèn phiêu lưu ký” vừa khai trương với nhiều hiện vật, tư liệu, hình ảnh và tác phẩm, hứa hẹn trở thành một địa chỉ văn hóa mới ở Thủ đô. Đây là không gian trưng bày do gia đình nhà văn Tô Hoài thực hiện.

Thứ Sáu, ngày 16/01/2026 - 16:06

Không gian lưu niệm nhà văn Tô Hoài, tầng 2.

Gian lưu niệm nhà văn Tô Hoài được bố trí thành 3 tầng. Tại tầng 1, gia đình trưng bày những đầu sách tiêu biểu của nhà văn Tô Hoài, kết hợp với không gian thưởng trà, cà phê và dự định sẽ là nơi trình diễn ca nhạc. Tầng 2 là nơi lưu giữ và trưng bày những kỷ vật gắn với đời sống thường nhật của nhà văn, như đồng hồ, chiếc đài nhỏ, đôi dép, quần áo, mũ, bộ ấm trà, các tập bản thảo…, và đặc biệt là những bức ảnh ghi lại những cuộc gặp gỡ của nhà văn Tô Hoài với nhiều văn nghệ sĩ nổi tiếng như nhạc sĩ Nguyễn Đình Thi, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, nhà văn Nguyễn Huy Tưởng... Tầng 3 lưu giữ không gian làm việc quen thuộc của nhà văn Tô Hoài với kính, bút, bộ bàn ghế nơi ông thường tiếp khách, bằng khen…

Chia sẻ về gian lưu niệm nhà văn Tô Hoài, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho rằng, trước hết phải cảm ơn gia đình nhà văn Tô Hoài vì đã nỗ lực tạo nên một gian lưu niệm như vậy. Đây là một không gian văn hóa đẹp, gợi nhớ những ký ức về nhà văn Tô Hoài.

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều nhận định: “Nói về con đường Cách mạng, cụ Tô Hoài là một nhà cách mạng tiền bối, đi theo Đảng từ lúc còn rất trẻ và đi theo hết đời, còn nói về văn chương, ông là một nhà văn lớn của nền văn học hiện đại Việt Nam. Còn về con người, ông là một người đã dấn thân, đã sống và đã dâng hiến cuộc đời cho sự sáng tạo, cho sự nghiệp cách mạng. Vì thế nhà lưu niệm này rất cần thiết. Nếu được, chúng ta nên có nhiều nhà lưu niệm như thế này về các nhà văn tên tuổi”.

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều cũng cho biết, gia đình nhà văn Tô Hoài đang có ý định thành lập một quỹ giải thưởng mang tên ông, với sự hỗ trợ đồng hành của Hội Nhà văn Việt Nam. Cá nhân nhà thơ Nguyễn Quang Thiều sẽ tham gia vào quỹ như một thành viên để vận động xã hội hóa.

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều cũng chia sẻ ý định kêu gọi các nhà văn thế hệ sau này viết về những kỷ niệm, ký ức với nhà văn Tô Hoài để ra một cuốn sách. “Có rất nhiều điều về nhà văn Tô Hoài, mỗi câu chuyện rất đơn giản của cụ đều trở thành những bài học sâu sắc trong cuộc đời, trong ứng xử. Một điều quan trọng nữa, là những câu chuyện của cụ truyền lại những kinh nghiệm rất tinh tế, rất sâu sắc về những bài học trong cuộc sống.

Chúng tôi cũng muốn kêu gọi bạn đọc, ai có kỷ niệm, kỷ vật với nhà văn Tô Hoài hãy cùng chia sẻ. Đồng thời Hội Nhà văn cũng yêu cầu Bảo tàng Văn học Việt Nam phải có những trợ giúp về mặt chuyên môn, về kỹ thuật bảo tàng, cũng như nhiều vấn đề khác để biến nơi này thành một địa chỉ văn hóa thực sự” - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam khẳng định.

Tại nhà lưu niệm, ngoài rất nhiều kỷ vật, tài liệu đã được trưng bày, gia đình sẽ tiếp tục bổ sung thêm hiện vật, tư liệu trong thời gian tới và mở rộng không gian trưng bày với những nội dung phù hợp.

Nhà văn Tô Hoài tên thật là Nguyễn Sen, sinh ngày 27/9/1920 tại quê ngoại là làng Nghĩa Đô, phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Đông cũ (nay là phường Nghĩa Đô, quận Cầu Giấy, Hà Nội) trong gia đình có truyền thống làm giấy dó. Đây cũng là nơi nhà văn đã sinh sống và gắn bó suốt những năm tháng ấu thơ cho đến lúc trưởng thành.
Ông đã đạt nhiều giải thưởng sáng tác như Giải Nhất của Hội Văn nghệ Việt Nam năm 1956 với tập “Truyện Tây Bắc”; Giải A - Giải thưởng Hội Văn nghệ Hà Nội năm 1970 với tiểu thuyết “Quê nhà”; Giải thưởng của Hội Nhà văn Á - Phi năm 1970 với tiểu thuyết “Miền Tây”; Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật đợt 1, năm 1996 và Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội năm 2010. Tác phẩm của nhà văn Tô Hoài đã được dịch ra nhiều thứ tiếng và giới thiệu tại nhiều quốc gia như Nga, Anh, Trung Quốc, Pháp, Ba Lan, Séc, Đức, Bulgaria, Cuba, Mông Cổ, Nhật Bản..

Một số hình ảnh về Không gian lưu niệm nhà văn Tô Hoài: