CÙNG SUY NGẪM

Khởi nghiệp sáng tạo bắt đầu từ những thay đổi nhỏ

Khi nói đến khởi nghiệp sáng tạo, nhiều người thường nghĩ tới các startup công nghệ, những vòng gọi vốn lớn hay giấc mơ “kỳ lân”. Nhưng một quốc gia khởi nghiệp không thể được đo bằng số doanh nghiệp tỷ USD đơn thuần, mà bằng khả năng khơi dậy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới trong toàn xã hội.

Sinh viên Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đạt Giải thưởng tại cuộc thi “Học sinh-Sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp - SV.STARTUP” năm 2026.
Sinh viên Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đạt Giải thưởng tại cuộc thi “Học sinh-Sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp - SV.STARTUP” năm 2026.

Nghị quyết số 86/NQ-CP ngày 5/4/2026 về Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo đã đưa ra một cách tiếp cận rộng hơn. Chiến lược xác định quốc gia khởi nghiệp sáng tạo là nơi mọi công dân đều có cơ hội khởi nghiệp bằng sáng tạo trong nhiều lĩnh vực, dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Điều đáng chú ý ở Chiến lược không nằm ở mục tiêu phát triển startup, mà ở việc khơi dậy tinh thần dám thử nghiệm, chấp nhận rủi ro và nuôi dưỡng văn hóa đổi mới trong xã hội.

Những năm gần đây, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam có những dấu ấn tích cực, đóng góp vào sự phát triển của kinh tế-xã hội, với khoảng 4.000 startup, hơn 200 quỹ đầu tư mạo hiểm, hơn 200 tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp và khoảng 100 trung tâm khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo.

Năm 2025, chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu của Việt Nam xếp thứ 55 trên thế giới. Một số doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đã vươn ra thị trường khu vực, trong khi nhiều địa phương bắt đầu quan tâm hơn tới xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp.

Năm 2025, chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu của Việt Nam xếp thứ 55 trên thế giới. Một số doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đã vươn ra thị trường khu vực, trong khi nhiều địa phương bắt đầu quan tâm hơn tới xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp.

Tuy vậy, phía sau sự sôi động ấy vẫn còn một điều đáng suy ngẫm: Đổi mới sáng tạo liệu đã thật sự lan tỏa trong đời sống hay mới chủ yếu hiện diện ở một bộ phận doanh nghiệp công nghệ và các đô thị lớn? Bởi một hệ sinh thái khởi nghiệp bền vững được đo bằng cả những thương vụ gọi vốn lẫn việc doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã, trường học hay từng cộng đồng dân cư có dám thử cách làm mới và có cơ hội biến ý tưởng thành giá trị hay không.

Một quốc gia khởi nghiệp vì thế cần nhiều hơn vài doanh nghiệp công nghệ tăng trưởng nhanh - đó phải là một xã hội trong đó nhiều người dám đổi mới cách làm, dám ứng dụng công nghệ và dám biến sáng kiến của mình thành sản phẩm hữu ích cho đời sống.

Chính vì vậy mà Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo đã mở rộng phạm vi từ startup công nghệ sang mô hình “doanh nghiệp một người”, giáo dục khởi nghiệp trong nhà trường hay các chương trình hỗ trợ phụ nữ, thanh niên, học sinh, sinh viên khởi nghiệp. Đây không đơn thuần là chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, mà là cách nuôi dưỡng tinh thần sáng tạo trong xã hội.

Tuy nhiên, để tinh thần ấy trở thành động lực phát triển, điều cần thiết phải vượt khỏi những lời kêu gọi “dám nghĩ, dám làm”. Người dân và doanh nghiệp chỉ dám thử nghiệm khi nhìn thấy một môi trường đủ minh bạch, có cơ chế nâng đỡ và chấp nhận rủi ro đổi mới.

Thực tế hiện nay, nhiều ý tưởng tốt vẫn thiếu môi trường để trưởng thành. Ở không ít địa phương, hoạt động khởi nghiệp còn mang tính phong trào, thiếu kết nối với thị trường, thiếu cố vấn và nguồn vốn phù hợp. Trong khi đó, các startup công nghệ sâu lại cần nhiều thời gian và sự kiên nhẫn hơn để phát triển.

Bởi vậy, vai trò của các trung tâm đổi mới sáng tạo, trường đại học, viện nghiên cứu hay quỹ đầu tư ngày càng quan trọng, trở thành cầu nối giữa ý tưởng, tri thức, vốn và thị trường.

Nhiều sáng kiến có giá trị đôi khi bắt đầu từ những điều rất nhỏ: một giải pháp giúp nông dân giảm chi phí sản xuất, một ứng dụng hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận dịch vụ hay một công cụ số hóa cho hộ kinh doanh nhỏ… Nếu được hỗ trợ đúng cách, những ý tưởng ấy đều có thể trở thành hạt giống của đổi mới sáng tạo.

Một hệ sinh thái khỏe mạnh vì thế cần đồng thời các startup tăng trưởng nhanh, những doanh nghiệp nhỏ liên tục đổi mới, những trường đại học biết đưa tri thức ra thị trường và những địa phương biết đặt ra các bài toán từ thực tiễn.

Khởi nghiệp sáng tạo không chỉ là câu chuyện của người trẻ hay giới công nghệ. Đó là khả năng khơi dậy tinh thần chủ động, sáng tạo, dám thay đổi và dám biến ý tưởng thành hành động trong mỗi con người, mỗi tổ chức và mỗi cộng đồng. Một quốc gia khởi nghiệp có lẽ cũng bắt đầu từ những thay đổi nhỏ như vậy, khi các ý tưởng mới được lắng nghe, thử nghiệm và có cơ hội đi tiếp trong đời sống.

Có thể bạn quan tâm

Trình diễn giải pháp công nghệ cho an ninh, an toàn, cứu hộ tại Secutech+ Vietnam 2026

Trình diễn giải pháp công nghệ cho an ninh, an toàn, cứu hộ tại Secutech+ Vietnam 2026

Tại triển lãm Secutech+ Vietnam 2026, HTI Group giới thiệu hệ sinh thái các sản phẩm công nghệ được nghiên cứu, phát triển và làm chủ bởi đội ngũ kỹ sư Việt Nam, từ các giải pháp phục vụ an ninh, giám sát, phòng cháy, chữa cháy và cứu hộ cứu nạn đến những ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số...

Từ những em bé thu mình vì mặc cảm, các em ở trường Hy Vọng dần hòa nhập với bạn bè, được ghi nhận bởi những thế mạnh riêng và tìm thấy vị trí của mình trong tập thể.

Có một ngôi trường nhân văn mang tên Hy Vọng

Giáo dục nhân văn ngoài truyền đạt kiến thức, còn cần môi trường để những đứa trẻ có xuất phát điểm khác nhau vẫn được học tập, trưởng thành và xây dựng tương lai. Ở Đà Nẵng có một ngôi trường như vậy - Trường Hy Vọng.

Tham quan Viện nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt. (Ảnh: Viện nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt)

Điện hạt nhân: Xây nhà máy chỉ là điểm khởi đầu

Việt Nam có thể nhập khẩu thiết bị và lựa chọn công nghệ, nhưng không thể nhập khẩu năng lực quốc gia để vận hành điện hạt nhân an toàn trong hàng chục năm. Bài toán thực sự không chỉ là xây dựng nhà máy, mà là chuẩn bị con người, hệ thống pháp quy và một hệ sinh thái đủ sức tiếp nhận, kiểm soát, từng bước làm chủ công nghệ.

Sở Khoa học-Công nghệ Hà Nội tổ chức diễn tập ứng phó y tế trong sự cố bức xạ và hạt nhân. (Ảnh: Thu Hằng)

Quản lý an toàn bức xạ trước yêu cầu mới

Ứng dụng bức xạ, đồng vị phóng xạ ngày càng mở rộng, trong khi Việt Nam chuẩn bị bước vào giai đoạn phát triển mới của năng lượng nguyên tử. Thực tế này đòi hỏi phương thức quản lý phải chuyển mạnh từ xử lý hồ sơ hành chính sang kiểm soát theo mức độ rủi ro, tăng cường phân cấp và ứng dụng dữ liệu số.

Tổ chức, cá nhân có trách nhiệm áp dụng quy chuẩn kỹ thuật có liên quan. (Ảnh: Tô Hội)

Quy chuẩn kỹ thuật: “Hàng rào” bắt buộc bảo vệ người tiêu dùng

Quy chuẩn kỹ thuật không đơn thuần là những giới hạn, yêu cầu kỹ thuật đối với sản phẩm, hàng hóa. Đây là công cụ pháp lý bắt buộc giúp Nhà nước kiểm soát các nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, môi trường, an ninh quốc gia và quyền lợi người tiêu dùng, đồng thời bảo đảm hoạt động sản xuất, kinh doanh diễn ra minh bạch, công bằng.

Đà Nẵng mở không gian tầm thấp: Từ thí điểm dịch vụ đến hạ tầng kinh tế mới.

Đà Nẵng mở không gian tầm thấp: Từ thí điểm dịch vụ đến hạ tầng kinh tế mới

Không chỉ dừng lại ở câu chuyện ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) cho giao hàng hay cứu hộ, việc Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng khởi động Đề án “Thí điểm phát triển kinh tế không gian tầm thấp” cho thấy một bước đi mang tính chiến lược: Biến tầng không lưu thấp thành một lớp hạ tầng kinh tế kỹ thuật mới.

Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà để phục vụ sản xuất, góp phần giảm chi phí tiền điện. (Ảnh: LÊ CHI)

Bài toán sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả

Nhu cầu năng lượng ngày càng lớn đang đặt ra yêu cầu không chỉ bảo đảm đủ nguồn cung mà còn phải sử dụng hiệu quả từng đơn vị năng lượng. Trong bối cảnh đó, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo đang mở ra cách tiếp cận mới: Đo lường chính xác mức tiêu thụ, nhận diện điểm lãng phí, tối ưu vận hành.

Hình ảnh hạt tiêu xanh, hạt tiêu đen, hạt tiêu trắng Tiên Phước. (Ảnh minh họa: Cục Sở hữu trí tuệ)

Những gốc tiêu 40 năm tuổi và “tấm căn cước” của vị cay xứ Tiên

Trên vùng đất gò đồi nhiều sỏi đá, những dây tiêu bản địa vẫn bám vào thân cây sống, len rễ sâu vào lòng đất và cho ra loại hạt nhỏ nhưng thơm, cay nồng. Chỉ dẫn địa lý “Tiên Phước” được bảo hộ mở ra cơ hội để sản vật lâu đời này vượt khỏi những phiên chợ địa phương, tiến đến thị trường rộng lớn hơn.

Dạy và học thế nào để người học thực sự "làm chủ" công nghệ trí tuệ nhân tạo. (Ảnh minh họa có sử dụng AI )

Giáo dục trong kỷ nguyên AI, từ sử dụng đến làm chủ công nghệ

Việc đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào trường học đã được thí điểm trong năm học 2025-2026 và định hướng triển khai đại trà từ năm học 2026–2027. Nhìn lại hành trình này, câu hỏi lớn nhất của ngành giáo dục đặt ra lúc này không còn là "có nên dạy AI hay không", mà là dạy và học thế nào để người học thực sự "làm chủ" công nghệ.

Người Viettel ở Natcom không rời đi khi thị trường khó khăn nhất. Ảnh: Viettel Global.

15 năm Viettel tại Haiti: Hành trình vượt qua nghịch cảnh để phát triển

Giữa một thị trường liên tục đối mặt với thiên tai, bất ổn và thiếu thốn, Natcom không chỉ vươn lên dẫn đầu viễn thông mà còn đang đưa kết nối trở thành nền tảng cho tài chính số và đời sống. Đó là câu chuyện về những “đóa hoa nở trong đá” - không sinh ra từ phép màu, mà từ sự bền bỉ ở lại và lớn lên trong nghịch cảnh.

Các sản phẩm chè Tủa Chùa ngày càng được chuẩn hóa bao bì, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng tầm giá trị. (Ảnh: Mỹ Linh)

Để sáng chế y dược không dừng lại trong phòng thí nghiệm

Nhiều kết quả nghiên cứu trong lĩnh vực y dược có tiềm năng ứng dụng nhưng để đi từ phòng thí nghiệm đến thị trường, các nhà khoa học còn phải vượt qua khoảng cách lớn về bảo hộ, định giá, đàm phán và thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ.

Pháp và Việt Nam có tiềm năng hợp tác trong lĩnh vực công nghệ phục vụ chuyển đổi xanh. (Ảnh: Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam)

Tăng cường kết nối khoa học-công nghệ Việt Nam-Pháp

Mối quan hệ Việt Nam-Pháp có bề dày lịch sử hơn 50 năm, đã vượt qua những thách thức của khoảng cách địa lý và biến động tình hình khu vực, thế giới, ngày càng phát triển mạnh mẽ và mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước. 

Trung tâm phục vụ hành chính công phường Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng. (Ảnh: CÔNG VINH)

Xử lý điểm nghẽn chuyển đổi số, đưa hệ thống số vào vận hành hiệu quả

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, quá trình chuyển đổi số trên toàn quốc vẫn đối mặt không ít khó khăn về hạ tầng, dữ liệu, nhân lực và cơ chế thực thi. Để khắc phục bất cập này, Kế hoạch 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số được kỳ vọng đưa hệ thống số vào vận hành đồng bộ, hiệu quả.