Khát vọng Văn Dương Thành

Họa sĩ Văn Dương Thành có một tuổi thơ gian khó. Ba chị, cụ Văn Gói, là một trí thức, quê ở Phú Yên đã từ bỏ cuộc sống giàu có để đi theo cách mạng. Gia đình tập kết ra bắc, cuộc sống khó khăn thiếu thốn vô cùng nhưng cụ vẫn dành dụm để mua đàn violon, mua sách vở, giấy bút, mầu vẽ cho các con. Cha mất lúc chị lên 9 tuổi, mẹ chị, cụ Nguyễn Thị Xích với nghị lực phi thường và lòng thương yêu vô bờ bến, đã nuôi dạy các con ăn học thành tài.

Họa sĩ Văn Dương Thành bên bức họa Văn Cao do chị vẽ. Ảnh: NGUYỄN LÂN NGỌC
Họa sĩ Văn Dương Thành bên bức họa Văn Cao do chị vẽ. Ảnh: NGUYỄN LÂN NGỌC

1. Văn Dương Thành học 12 năm ở Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam và 5 năm tu nghiệp. Suốt 17 năm học vẽ dài đằng đẵng đó, chị luôn nuôi khát vọng trở thành một họa sĩ tài năng để đền đáp công ơn cha mẹ. Tốt nghiệp loại xuất sắc Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam, chị được giữ lại làm cán bộ giảng dạy. Năm 1981, chị về Viện Nghiên cứu văn hóa làm việc. Để làm tốt công việc của mình, Văn Dương Thành đã theo học tiếng Anh tại Đại học Sư phạm ngoại ngữ bốn năm. Quyết định này đã giúp chị rất nhiều trong bước đường sinh sống và làm việc những năm tháng về sau. Cần phải nói thêm rằng trong những năm học ở Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam chị gặp được những người thầy rất giỏi và tận tụy như họa sĩ Bùi Xuân Phái, người chị đã vẽ khoảng 100 bức tranh về thầy và ông cũng vẽ chị khoảng 300 bức. Hay như thầy - họa sĩ Trần Lưu Hậu mà những bài giảng của ông đã mở ra con đường thênh thang cho chị bước đi. Khi đứng trên bục giảng ở nước ngoài chị cũng truyền tải phong cách giảng dạy và những ý tưởng của họa sĩ Trần Lưu Hậu. 

Văn Dương Thành định cư tại Thụy Điển năm 1988 nhưng năm nào chị cũng về Việt Nam dài ngày để mở triển lãm, sáng tác. Chị đã thành công từ rất sớm. Bức tranh sơn dầu “Hoa cúc trắng” chị vẽ năm 20 tuổi đã được Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam mua.

Tranh của chị đã được Nhà nước Việt Nam dùng làm quà tặng Tổng thống Mỹ Barack Obama, Jimmy Carter, công chúa Thụy Điển. Trong hội nghị thượng đỉnh Summit of Peace 26, Văn Dương Thành cũng sáng tác tranh trên lụa dành tặng Tổng thống Mỹ Donald Trump và nhà lãnh đạo CHDCND Triều Tiên Kim Jong-un. Vẽ tranh tặng Tổng thống Mỹ Obama chị đã thức trắng ba đêm. Bức tranh vẽ một con phố Hà Nội có nắng vàng rực rỡ ấm áp tỏa lên những ngọn cây xanh mướt. Tổng thống Obama đã viết thư cảm ơn chị. 

Tranh của chị như nhà báo Anita của tờ Oland Bladet (Thụy Điển) nhận xét, thể hiện rất rõ kiến thức hàn lâm hội họa qua những năm dài ngồi ghế nhà trường và tu nghiệp ở châu Âu. Kỹ thuật phối mầu, dùng số lượng mầu rất ít, có khi chỉ ba mầu chủ đạo nhưng người xem cảm thấy rất giàu mầu do cách đặt độ nóng lạnh cạnh nhau rất tinh tế. Vệt bút lúc trát dày cộp, lúc mỏng thưa nhìn rõ cả nền vải vẽ, lúc bệt mảng rất lớn, khi nét bút mảnh sắc đến từng chi tiết nhỏ nhất.

2. Vẽ tranh và thành danh nhưng chị không ẩn mình trong tháp ngà, ước muốn mãnh liệt nhất của chị là muốn góp phần vun trồng những tài năng nghệ thuật. Xưởng vẽ “Bông sen trắng” C29 ngõ 210 Nghi Tàm (Hà Nội) là nơi nhiều năm nay chị mở lớp dạy vẽ cho các em có năng khiếu hội họa theo học. Ngoài ra, chị cùng những trường như Nguyễn Đình Chiểu, làng trẻ em SOS thực hiện nhiều chương trình dạy vẽ tại phòng vẽ, tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, tại phòng học của các trung tâm đào tạo cho các em tàn tật, khiếm thị, khiếm thính, ảnh hưởng chất độc da cam và tự kỷ…

Trong bài thơ “Người họa sĩ trở về” tôi viết tặng chị đã được báo Văn nghệ đăng số ngày 9-5-2015 có đoạn: “Ta đã lên rất cao rồi/Dù nghệ thuật là không có đỉnh/Mà hôm nay thèm gọi mẹ/Mẹ ơi!/…/Đây rồi người thầy giáo * của con/Hiện hình trong những bức tranh đẹp nhất/Lúc thầy ngước nhìn đôi mắt khoan dung thế/Thầy ơi/Nét vẽ của con thầy dạy/Mưa trong tranh con thấm ướt phố thầy/Hôm nay người con gái vẽ tranh trở về/Đất nước ôm chị vào lòng/Dòng sông quê bát ngát phù sa”.

(*) Họa sĩ Bùi Xuân Phái.

Tháng 4-2020, trong đại dịch Covid-19, họa sĩ Văn Dương Thành đã gửi 3,5 tấn gạo giúp đồng bào Phú Yên, gửi 30 phần quà tổng trị giá 50 triệu đồng cho 30 học sinh nghèo vượt khó tại một ngôi trường ở quê chị. Cũng trong năm nay chị cùng các thành viên trong đại gia đình lập quỹ Van Goi (Văn Gói) giúp trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.

Có thể bạn quan tâm

Cuộc hành quân có một không hai

Cuộc hành quân có một không hai

Cuốn truyện ký “K8 - Cuộc hành quân ngược chiều” (NXB Hội Nhà văn, 2026) của nhà văn Nguyễn Phương Hà ra mắt vào tháng 4/2026. Chiến dịch K8 là một chủ trương lớn của Trung ương Đảng, Chính phủ và Bác Hồ đưa hơn ba vạn học sinh từ vùng tuyến lửa ra hậu phương miền bắc để tiếp tục học tập và cũng là để chuẩn bị lực lượng cho sự nghiệp cách mạng lâu dài.

Nhà thơ Bằng Việt. Ảnh tư liệu

Giữ lửa thơ cháy mãi

Vô hình trung “Bếp lửa” còn trở thành biểu tượng của ngọn lửa thi ca cháy suốt trong cuộc đời nhà thơ.

Ảnh: ANH QUÂN

Những chuỗi hành trình nghệ thuật

Trong hai ngày thứ bảy và chủ nhật cuối tuần qua (15 và 16/8) có một triển lãm ảnh song song với ra mắt sách của nhiếp ảnh gia Nguyễn Á tại Nhà Văn hóa Thanh Niên (số 21 Phạm Ngọc Thạch, phường Xuân Hòa, TP Hồ Chí Minh).

Ảnh: HẢI ANH

Ba tình huống

Ngày… năm 200x, tôi cưỡi chiếc xe SH mới mua, phóng nhanh trong phố cổ. Giữa giờ trưa, phố vắng, cưỡi trên con xe mới, nhu cầu được tăng adrenalin trong máu thúc đẩy cậu thanh niên mới lớn vít mạnh tay ga. Xe chạy “rẽ tóc”.

Gìn giữ di sản qua nghệ thuật đương đại

Gìn giữ di sản qua nghệ thuật đương đại

Những album của Hoàng Thùy Linh, hiệu ứng bùng nổ của “Bắc Bling” cùng nhiều sản phẩm lấy cảm hứng từ di sản truyền thống đang cho thấy nghệ thuật dân tộc chưa bao giờ lạc hậu trong đời sống đương đại. Nhiều nghệ sĩ trẻ đang nỗ lực miệt mài nhằm đưa các chất liệu truyền thống bước vào nhịp sống hiện đại. Đó không phải là sự “bắt trend”. Di sản dân tộc chưa bao giờ cần sự “giải cứu” bằng lòng thương cảm hay tiếc nuối. Thay vào đó, những giá trị này cần được thế hệ sau tiếp nhận bằng tinh thần cầu thị, học hỏi và khiêm nhường trước tiền nhân. Thời Nay xin giới thiệu chuyên đề do tác giả Lan Anh thực hiện.

Ca nương Kiều Anh.

Ca nương Kiều Anh: “Điều quan trọng không phải đưa được bao nhiêu biểu tượng”

12 tuổi, Kiều Anh đã là một ca nương triển vọng, với xuất thân trong gia đình 7 đời truyền thống ca trù. Những dự án âm nhạc của cô sau này, đều ít nhiều mang hơi thở của thứ âm nhạc đã ngấm vào máu. Cô không đo thành công bằng doanh thu hay lượt xem, mà kỳ vọng tạo ra những giá trị từ sự kế thừa văn hóa truyền thống.

Bà Quỳnh Phạm - Giám đốc Phát triển đối tác, nghệ thuật trình diễn, Trung tâm đổi mới và Bảo tồn giá trị di sản.

Không thể tiếp cận di sản bằng tâm thế vay mượn hay chiếm dụng bề mặt

“Nhìn vào bức tranh nghệ thuật hiện nay, chúng ta thấy một tín hiệu đáng mừng khi văn hóa truyền thống đang trở thành mối quan tâm của thế hệ trẻ. Rất nhiều chất liệu dân gian đã được đưa vào các sản phẩm giải trí. Tuy nhiên, nếu chúng ta chỉ coi văn hóa truyền thống như một công cụ để tạo ra các xu hướng ngắn hạn nhằm thu hút triệu view, triệu like trên mạng xã hội, thì những hiệu ứng đó sẽ trôi qua rất nhanh.

Bản thảo của nhà văn Nguyễn Thi tại Bảo tàng Văn học Việt Nam. Ảnh: HOÀNG HOA

Phía sau trang văn

Không ít độc giả hình dung nghề văn là một công việc nhẹ nhàng: Người viết ngồi trong phòng điều hòa, đợi cảm hứng tìm đến rồi đặt bút mà thành tác phẩm. Thực ra, phía sau trang văn là những đêm dài mất ngủ, là những tháng năm tích lũy kinh nghiệm sống, không ngừng học hỏi, lao động miệt mài, thể hiện ý thức trách nhiệm và bản lĩnh của mỗi người cầm bút.

Nhà văn Lê Phương Liên (giữa) cùng nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, TS giáo dục Thụy Anh trong một cuộc giao lưu của Câu lạc bộ Đọc sách cùng con. Ảnh: QUANG HƯNG

Người đi đường dài cùng trẻ thơ

Hơn nửa thế kỷ cầm bút, nhà văn Lê Phương Liên đã đi trên con đường vun đắp cho văn học thiếu nhi Việt Nam bằng sự bền bỉ hiếm có. Từ những truyện ngắn đầu tay viết cho thiếu nhi, những năm tháng làm biên tập ở NXB Kim Đồng đến cuốn "Bạn văn của tuổi thơ" vừa ra mắt, hành trình ấy không chỉ là hành trình của một người sáng tác, mà còn là hành trình lưu giữ ký ức của văn học thiếu nhi Việt Nam.

Đến thư viện, các em được các cô tận tình chỉ dạy từng nét vẽ.

Hè trong trang sách

Đó là chủ đề được Thư viện tỉnh Lai Châu triển khai hiệu quả trong hè 2026, giúp các bạn nhỏ thoát khỏi sự lệ thuộc vào các thiết bị điện tử như: Ipas, ti vi, điện thoại…

Nhà thơ, nhạc sĩ, họa sĩ Bàng Ái Thơ đón nhận 3 cuốn sách của nữ sĩ Canada Linda Mazur.

Đặc sắc thư viện Đồi Nghệ sĩ

Ẩn mình giữa không gian thanh bình của núi rừng Yên Bài (Hà Nội), Đồi Nghệ sĩ hơn 5 năm qua đã trở thành điểm hẹn văn hóa của nhiều văn nghệ sĩ trong và ngoài nước. Chỉ mới xây dựng từ mùa xuân 2026, Thư viện Đồi Nghệ sĩ ra đời như một bước đi kết nối di sản chữ nghĩa.

Neo lại tình yêu, sự hy sinh

Neo lại tình yêu, sự hy sinh

Viết truyện cho thiếu nhi đã khó, dựng một huyền thoại vừa chân thực vừa sống động trong thế giới của những đứa trẻ càng khó hơn. Nhưng lật từng phần trong tập truyện thiếu nhi “Huyền thoại trên đồi cao” của Lệ Hằng, tôi đã thấy nhà văn thật thành công trong việc không dễ này.

Nhiều biên đạo trẻ dùng chất liệu dân gian để sáng tạo nên những hình thức biểu đạt mới. Ảnh: K.MINH

Nghệ thuật múa tăng sức mạnh mềm hội nhập

Trong nhiều cuộc thảo luận về sức mạnh văn hóa của các quốc gia, các lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật hay thời trang thường được xem là những lĩnh vực có khả năng lan tỏa mạnh mẽ. Tuy nhiên, ở một góc nhìn khác, nghệ thuật múa - đặc biệt là múa dân tộc đang âm thầm trở thành một trong những phương tiện biểu đạt hiệu quả của sức mạnh mềm văn hóa.

Nồng nhiệt cuối hè

Nồng nhiệt cuối hè

Bước vào những ngày nghỉ cuối hè của giới học sinh, sinh viên, tuy cơn nắng nóng bất thường vừa trở lại, nhưng cùng với đó, là hàng loạt sự kiện văn hóa biểu hiện qua võ… và vẽ thật tưng bừng.

Tái hiện lễ cưới Nam Bộ truyền thống tại chương trình "Kết duyên tơ hồng".

Tái hiện lễ cưới Nam Bộ xưa

Thân nghinh - một nghi lễ quan trọng trong đám cưới Nam Bộ truyền thống - vừa được tái hiện trọn vẹn tại sự kiện văn hóa “Kết duyên tơ hồng”. Điều đặc biệt là cả ban tổ chức lẫn khách tham dự đa phần là người trẻ. Họ cùng nhau trải nghiệm nét độc đáo của lễ cưới xưa thông qua chuỗi hoạt động giàu ý nghĩa.

Màn trình diễn tại Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước.

Dọn đường đưa văn hóa vào kinh tế sáng tạo

Hiện nay, sức hấp dẫn của các sản phẩm văn hóa phần lớn được quyết định bởi năng lực sáng tạo, sản xuất và phân phối sản phẩm. Để văn hóa có sức sống bền vững và lan tỏa, Việt Nam cần phát triển hệ sinh thái sáng tạo một cách tương xứng.

Tình thương trên mạng

Gần đây, tôi theo dõi một nhóm Facebook chuyên cho tặng đồ miễn phí ở Hà Nội, thành viên đâu đó hơn 200 nghìn người. Nhóm có nguyên tắc khá đơn giản rằng cho đồ, xin đồ, có thể xin việc, nhưng không xin tiền, cho tiền. Nhờ thế, câu chuyện vẫn còn giữ được chút trong trẻo của việc một người thừa cái gì đó và một người khác vừa hay đang thiếu.

Triển lãm “Địa tầng ký ức" vào ngày khai mạc.

Cuộc đối thoại giữa đất và ánh sáng

Các tác phẩm trong triển lãm “Địa tầng ký ức”, diễn ra tại Bảo tàng nghệ thuật Quang San, TP Hồ Chí Minh từ ngày 24/7 đến 23/8 được họa sĩ Vũ Đức Hiếu (Hiếu Mường) bày chung với đồng nghiệp, được chắt lọc từ quá trình nghiên cứu và thực hành nghệ thuật của anh hơn hai mươi năm.