Trong tương lai gần, khi cao tốc Quảng Ngãi-Kon Tum và sân bay Măng Đen được đầu tư, Kon Plông sẽ trở thành trung tâm kết nối liên vùng, trung chuyển hàng hóa, nông sản và phát triển du lịch sinh thái.
Kon Plông có diện tích hơn 556 km², sở hữu nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển du lịch cộng đồng, sinh thái và trải nghiệm rừng xanh, thác trắng. Vẻ đẹp hoang sơ, khí hậu trong lành, hệ sinh thái rừng phong phú cùng bản sắc văn hóa đặc sắc của dân tộc Xơ Đăng, Hrê, Mơ Nâm, Kinh đã hình thành nên không gian sinh thái, văn hóa độc đáo, đa dạng, mở ra khát vọng trở thành trung tâm du lịch sinh thái, cộng đồng kiểu mẫu tại Tây Nguyên.
Xây dựng nền tảng cho du lịch
Mùa nắng, trên những con đường kết nối các thôn Vi Ô Lắc, Vi Koa, Vi Pờ Ê, Kon Plinh..., rừng nguyên sinh hiện lên bạt ngàn, dưới thung lũng là những cánh đồng lúa xanh mướt. Xa xa, những đồi chè mềm mại như mái tóc sơn nữ. Dẫu bước vào mùa khô, không khí mát lành của núi rừng nơi đây vẫn níu chân du khách.
Sau sáu năm ấp ủ, dự án đầu tư du lịch cộng đồng tại xã Kon Plông của chị Phan Thị Hậu đang dần thành hình. Trên diện tích 3.000 m², chị xây dựng 15 phòng lưu trú, khu sinh hoạt tiện nghi cùng dịch vụ cà-phê và ẩm thực đặc sản địa phương. Khu du lịch cộng đồng (homestay) được thiết kế giữa không gian xanh với nhiều loài hoa núi rừng; nhà sàn và không gian văn hóa cồng chiêng được tái hiện, mang đến trải nghiệm đậm chất cao nguyên cho du khách. Chị Hậu chia sẻ: “Tôi tự lên ý tưởng, thiết kế vì đam mê du lịch cộng đồng và văn hóa vùng đất này. Đầu tư nhiều năm, chi phí và công sức không thể tính hết, nhưng điều quan trọng nhất là tình yêu với mảnh đất này”.
Xuất ngũ đầu năm 2026, con trai chị Hậu là Nguyễn Minh Khải đồng hành cùng chị tham gia chuỗi du lịch cộng đồng bên dòng Kanec. “Kanec là tên dòng suối ở Kon Plông, vì vậy homestay của em cũng mang tên này. Đó là cách lưu giữ dấu ấn địa danh và gắn bó với hành trình phát triển du lịch cộng đồng nơi đây”, Khải cho biết.
Từ ngã tư đường Trường Sơn Đông đi về tỉnh Gia Lai, tuyến đường uốn lượn theo sườn núi. Hai bên thung lũng là những cánh đồng lúa bát ngát, thấp thoáng những ngôi nhà sàn truyền thống. Nhờ sự vận động và nỗ lực của chính quyền địa phương, thời gian qua, nhiều nhà sàn và homestay mới đã được xây dựng, sẵn sàng đón khách.
Giữa lưng chừng núi, cánh đồng chè xanh bạt ngàn của Hợp tác xã chè Đông Trường Sơn ở thôn Vichoong đã hình thành tám năm qua. Giám đốc hợp tác xã Nguyễn Công Hội cho biết: “Bên cạnh phát triển vùng chè, chúng tôi đang hoàn thiện homestay để đón khách. Việc đầu tư được thực hiện bài bản, hướng đến chất lượng và gắn với bản sắc văn hóa vùng Đông Trường Sơn”.
Cùng với các xã Măng Đen, Măng Bút, xã Kon Plông góp phần hình thành vùng du lịch sinh thái rừng và nông nghiệp xứ lạnh. Nơi đây vẫn lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống gắn với đời sống, ẩm thực và phong tục tập quán của người Xơ Đăng, Mơ Nâm. Phát triển du lịch gắn với bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và bản sắc văn hóa đang trở thành hướng đi bền vững, góp phần đa dạng hóa các ngành kinh tế, nâng cao đời sống người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội trong giai đoạn mới.
Phát huy lợi thế và tiềm năng
Kon Plông hội tụ đủ yếu tố để phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và du lịch cộng đồng. Toàn xã có hơn 20 cụm thác đẹp hoang sơ, như thác Sơ Roách, Pa Chu, Ka Noong Klâng, Hơ Cưng, Kơi Chênh Lênh... cùng các suối khoáng nóng Ngọc Lu, Đắk Chè, điểm săn mây Vi Ô Lắk, Vichring và những buôn làng của đồng bào Xơ Đăng, H'rê, Mơ Nâm vẫn gìn giữ nguyên vẹn bản sắc văn hóa truyền thống. Đây chính là nền tảng để Kon Plông phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và các ngành kinh tế gắn với bảo vệ rừng bền vững. Trong đó, du lịch được xác định là lợi thế quan trọng, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao đời sống nhân dân.
Xã phấn đấu đến năm 2030, tỷ trọng du lịch trong cơ cấu kinh tế đạt 15%, tạo việc làm ổn định cho khoảng 1.000 lao động, với thu nhập tăng bình quân 20% mỗi năm. Để đạt mục tiêu này, địa phương định hướng hình thành từ 3 đến 5 thôn du lịch cộng đồng, phát triển từ 7 đến 9 sản phẩm du lịch đặc trưng và xây dựng nhiều điểm du lịch sinh thái, hướng tới đón hơn một triệu lượt khách du lịch. Với những thế mạnh nổi trội, Kon Plông đang nỗ lực thu hút đầu tư, hình thành các khu du lịch cộng đồng gắn với hệ sinh thái rừng và văn hóa bản địa.
Cùng với các chính sách khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế để phát triển cây trồng xứ lạnh, chính quyền địa phương vận động doanh nghiệp, nhà đầu tư và người dân tham gia xây dựng làng du lịch cộng đồng, khôi phục các giá trị văn hóa đặc trưng, như trang phục, lễ hội và nghề thủ công truyền thống.
Đồng thời, huy động các nguồn lực đầu tư, từng bước hình thành Làng du lịch cộng đồng Kon Plông, Vi Ô Lắc gắn với bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào Xơ Đăng, Mơ Nâm. Chị Liên ở thôn Vi Ô Lắc chia sẻ: “Chúng tôi được tập huấn làm du lịch cộng đồng, hướng dẫn kỹ năng đón khách, nấu ăn, giữ gìn vệ sinh và kể chuyện buôn làng để thu hút du khách”.
Xã Kon Plông đang tập trung đầu tư, hoàn thiện kết cấu hạ tầng phục vụ du lịch và sản xuất nông nghiệp, tạo nền tảng thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao đời sống nhân dân. Cùng với đó là công tác bảo tồn rừng, nguồn nước, hệ sinh thái, lễ hội, nghề truyền thống và gìn giữ nếp sống cộng đồng. Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Bùi Văn Đáp khẳng định: “Địa phương tích cực định hướng, vận động nhân dân tham gia phát triển du lịch cộng đồng. Đồng thời, tập trung kêu gọi doanh nghiệp, nhà đầu tư liên kết với người dân để hình thành chuỗi du lịch bền vững”.
Với tiềm năng về cảnh quan tự nhiên và môi trường sinh thái đặc trưng, Kon Plông đang mở rộng các điểm du lịch sinh thái, trải nghiệm; đồng thời khuyến khích, thu hút đầu tư xây dựng cơ sở lưu trú, khu nghỉ dưỡng quy mô nhỏ, homestay và phát triển chuỗi sản phẩm du lịch đa dạng.