Chương trình được Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ngãi tổ chức tại các cơ sở giáo dục cấp tiểu học trên địa bàn tỉnh từ ngày 14 đến ngày 18/4. Tham gia tập huấn là đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên tiểu học của 44 cơ sở giáo dục tiểu học được lựa chọn thí điểm.
Trong bối cảnh AI ngày càng chi phối sâu rộng đến mọi mặt của đời sống, giáo dục các kỹ năng công nghệ chính là chìa khóa để Việt Nam hội nhập mạnh mẽ, sánh vai với các cường quốc trên trường quốc tế. Đồng chí Huỳnh Thị Thu Vân, Trưởng phòng Giáo dục Mầm non và Tiểu học nhấn mạnh: “Việc đưa AI vào trường phổ thông không chỉ là xu thế tất yếu của thời đại mà còn là nhiệm vụ cấp thiết, nhằm xây dựng thế hệ công dân số, những người vừa làm chủ công nghệ, vừa giàu phẩm chất nhân văn”.
Điểm nhấn đầu tiên được xác định rõ ràng là triết lý giáo dục AI cấp tiểu học phải “lấy con người làm trung tâm”, xây dựng trên nền tảng “học thông qua khám phá và vui chơi”. Thay vì bắt học sinh tiểu học tiếp cận các kiến thức lập trình hay thuật toán phức tạp, chương trình hướng đến việc tạo không gian trải nghiệm trực quan sinh động, giúp các em bước đầu nhận thức: AI là công cụ do con người tạo ra, phục vụ lại cho con người.
Việc giáo dục đạo đức AI cũng được đặt lên hàng đầu: Ngay ở lứa tuổi nhỏ, các em sẽ được rèn luyện thói quen bảo vệ thông tin cá nhân, tôn trọng bản quyền, sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm và hiểu rõ vai trò kiểm soát của con người đối với AI.
Không thể phủ nhận những lo lắng, e ngại của giáo viên khi tiếp cận một lĩnh vực mới mẻ như trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, đồng chí Thu Vân đã gửi gắm thông điệp đầy nhân văn: “AI sẽ không thay thế giáo viên, mà giáo viên biết dùng AI sẽ thay thế giáo viên không biết dùng AI”. Trí tuệ nhân tạo ở trường học không nhằm thay thế vai trò, cảm xúc, sự tận tâm và truyền cảm hứng của người thầy mà trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực: giúp giải phóng sức lao động ở các khâu soạn giảng, quản lý, hỗ trợ thiết kế học liệu, xây dựng bài tập cá nhân hóa, nâng cao hiệu quả giảng dạy.
Một điểm đáng chú ý trong chủ trương thí điểm là sự linh hoạt trong triển khai, không rập khuôn, không làm xáo trộn hay quá tải chương trình hiện hành. Việc giáo dục AI trong nhà trường được thực hiện qua nhiều hình thức.
Môn Tin học giữ vai trò nòng cốt, thông qua việc trực tiếp trải nghiệm các công cụ AI như nhận diện hình ảnh, giọng nói, thí nghiệm với trợ lý ảo, học sinh được làm quen với các nguyên lý máy học “máy học từ dữ liệu của con người”.
Tích hợp liên môn, yếu tố đạo đức, nhận thức AI được tự nhiên lồng ghép vào các môn Tiếng Việt, Toán, Đạo đức, Tự nhiên&Xã hội (chẳng hạn như bài học phân biệt vật sống có cảm xúc và robot được lập trình, xây dựng nền tảng nhận thức vững chắc cho các em).
Hoạt động trải nghiệm và câu lạc bộ STEM khuyến khích học sinh nhóm ý tưởng sáng tạo, thực hiện những dự án mini về AI gắn với các vấn đề thiết thực trong cộng đồng, giúp các em rèn kỹ năng thực hành và phát huy trí tưởng tượng phong phú.
Thừa nhận thách thức rất thực về hạ tầng cơ sở vật chất và năng lực đội ngũ giáo viên, Trưởng phòng Giáo dục Mầm non và Tiểu học yêu cầu đội ngũ hiệu trưởng, cán bộ quản lý phải thật sự là người “truyền lửa”, dám đổi mới, tạo mọi điều kiện tối đa cho giáo viên chủ động tham gia tập huấn, sinh hoạt chuyên môn, nâng cao trình độ và đồng hành cùng giáo viên trên từng chặng đường đổi mới giáo dục.
Triển khai mô hình mới, ngành giáo dục xác định đây là quá trình đầy thử thách nhưng rất nhiều tiềm năng. “Với sự chỉ đạo sát sao, quyết tâm của cán bộ quản lý và tinh thần trách nhiệm, nhiệt huyết, không ngại đổi mới của các thầy cô giáo, tôi tin tưởng mạnh mẽ chương trình thí điểm giáo dục AI sẽ gặt hái thành công, xây dựng bệ phóng vững chắc cho học sinh trưởng thành trong kỷ nguyên số”, đồng chí Thu Vân bày tỏ.
Tại chương trình, các cán bộ, giáo viên cùng chia sẻ chung kỳ vọng: Chương trình thí điểm giáo dục AI cấp tiểu học sẽ là nền móng giúp thế hệ trẻ thành phố đủ bản lĩnh, trí tuệ, nhân văn trước mỗi biến động của thời đại số, từ đó đóng góp thiết thực vào sự phát triển bền vững của đất nước.
