Những năm gần đây, sản xuất nông nghiệp của tỉnh chịu tác động kép từ biến động giá cả thị trường và ảnh hưởng của thời tiết cực đoan. Toàn tỉnh Lâm Đồng hiện có hơn 1 triệu ha diện tích gieo trồng; trong đó, cây hằng năm chiếm hơn 425 nghìn héc-ta, cây lâu năm hơn 622 nghìn héc-ta. Đáng chú ý, gần 150 nghìn héc-ta đã được chứng nhận sản xuất bền vững, tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng nông sản, đáp ứng nhu cầu thị trường và mở rộng xuất khẩu.
Tuy nhiên, từ đầu năm đến nay, giá nhiều loại vật tư nông nghiệp tăng mạnh, như thuốc bảo vệ thực vật tăng khoảng từ 10-15%, phân bón tăng từ 17-20% so với đầu năm. Dự báo trong những tháng tới, chi phí sản xuất có thể tiếp tục tăng thêm từ 3-5%. Bên cạnh đó, chi phí vận chuyển chịu tác động từ tình hình thế giới, có thể tăng từ 20-50%, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của nông dân, nhất là đối với các mặt hàng chủ lực như cà-phê, hồ tiêu. Không chỉ chịu áp lực chi phí, sản xuất nông nghiệp còn bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu; thời tiết cực đoan, khô hạn kéo dài, mưa trái mùa làm gia tăng rủi ro, gây khó khăn cho quá trình chăm sóc cây trồng.
Trước thực tế đó, nhiều nông dân đã chủ động thay đổi phương thức canh tác, tiết giảm tối đa chi phí đầu vào, đồng thời áp dụng các giải pháp kỹ thuật nhằm thích ứng với điều kiện thời tiết bất lợi. Tại xã Đức An, ông Lưu Thanh Bình triển khai mô hình trồng tiêu trên trụ sống, giữ thảm cỏ tự nhiên, hướng tới sản xuất hữu cơ. Nhờ tận dụng tốt điều kiện tự nhiên, gia đình ông giảm đáng kể chi phí, đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm.
Theo ông Bình, trong bối cảnh giá vật tư tăng cao, việc giảm sự phụ thuộc vào phân bón và thuốc hóa học là yêu cầu cấp thiết. Canh tác theo hướng hữu cơ không chỉ tiết kiệm chi phí, mà còn cải tạo đất, kéo dài tuổi thọ cây trồng, hạn chế dịch hại, góp phần nâng cao giá trị và khả năng tiêu thụ sản phẩm.
Phát triển nông nghiệp tuần hoàn cũng là hướng đi được nhiều nông dân lựa chọn. Tại xã Krông Nô, ông Đặng Văn Dũng tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất phân hữu cơ vi sinh phục vụ cây trồng. Cách làm này vừa tiết kiệm chi phí, vừa cải tạo đất, giúp cây sinh trưởng, phát triển tốt hơn.
Nhờ đó, gia đình ông giảm được chi phí đầu vào, nâng cao chất lượng nông sản, đồng thời hạn chế sâu bệnh hại. Tương tự, ông Trần Văn Tiến, xã Nhân Cơ cho biết, việc sử dụng phân hữu cơ vi sinh đã giúp giảm đáng kể lượng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, góp phần bảo vệ môi trường, duy trì hệ sinh thái đất và bảo đảm sức khỏe người sản xuất.
Thực tế cho thấy, nông nghiệp tuần hoàn mang lại nhiều lợi ích thiết thực như giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất, hạn chế ô nhiễm môi trường và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, việc phát triển mô hình này vẫn còn nhỏ lẻ, thiếu đồng bộ. Do đó, cần có chính sách và chương trình tổng thể nhằm thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, tạo động lực phát triển bền vững.
Cùng với sự chủ động của người dân, ngành nông nghiệp địa phương đã đẩy mạnh hướng dẫn các giải pháp kỹ thuật tiết kiệm chi phí. Việc sử dụng phân bón theo nguyên tắc “bốn đúng” được khuyến cáo áp dụng rộng rãi nhằm tránh lãng phí. Các biện pháp như che phủ gốc, trồng cây che bóng, tưới nước tiết kiệm góp phần giúp cây trồng phát triển ổn định trong điều kiện thời tiết bất lợi. Đặc biệt, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) được khuyến khích áp dụng, ưu tiên sử dụng thuốc sinh học và chế phẩm thảo mộc, qua đó bảo vệ môi trường và sức khỏe người sản xuất.
Theo bà Nguyễn Thị Thảo, Trưởng phòng Truyền thông-Huấn luyện, Trung tâm Khuyến nông Lâm Đồng, những mô hình biết tiết giảm chi phí đầu vào, tận dụng nguồn lực tại chỗ và có liên kết tiêu thụ hiệu quả đang cho thấy kết quả tích cực. Các mô hình này không chỉ duy trì sản xuất ổn định mà còn tạo ra giá trị gia tăng cao, cần được nhân rộng trong thời gian tới. Bên cạnh đó, việc phát triển sản xuất theo các tiêu chuẩn như VietGAP, GlobalGAP cũng góp phần nâng cao giá trị nông sản, giảm rủi ro về giá cả. Tuy nhiên, để hỗ trợ nông dân tốt hơn, cần tăng cường kiểm tra, giám sát thị trường vật tư nông nghiệp, ngăn chặn hàng kém chất lượng.
Thời gian tới, ngành nông nghiệp tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp thông minh; đồng thời khuyến khích người dân tận dụng phụ phẩm, áp dụng phương thức canh tác thuận tự nhiên, kết hợp tri thức bản địa nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.
Tiết giảm chi phí là hướng đi lâu dài. Khi nông dân chủ động đổi mới phương thức sản xuất, tăng cường liên kết, ứng dụng tiến bộ khoa học-kỹ thuật, nông nghiệp Lâm Đồng sẽ có thêm nền tảng để phát triển bền vững, thích ứng hiệu quả với biến động của thị trường và khí hậu.
