Khát vọng Mường

Năm nay đã 86 tuổi, nhưng ông Cao Sơn Hải ở Thanh Hóa luôn nỗ lực lao động sáng tạo, đau đáu trăn trở bảo tồn, trao truyền di sản dân tộc Mường cho thế hệ tiếp nối.
Ông Cao Sơn Hải với các công trình nghiên cứu về dân tộc Mường Thanh Hóa.
Ông Cao Sơn Hải với các công trình nghiên cứu về dân tộc Mường Thanh Hóa.

Là người dân tộc Mường, ông Cao Sơn Hải trăn trở văn hóa Mường dần mai một. Nhiều năm nay ông Hải đã dành thời gian trao đổi, thảo luận với cộng sự biên soạn bộ chữ Mường nhằm bảo tồn, phát triển văn hóa dân tộc Mường ở tỉnh Thanh Hóa. Qua điền dã, khảo cứu các công trình của đồng nghiệp, nhận thấy các vùng Mường có những cách phát âm, phương ngữ khác nhau, ông đã sử dụng bộ chữ La-tinh biên soạn, phiên âm, dùng ký tự, dấu thanh nối để ghi lại những từ không thể hiện được bằng chữ quốc ngữ.

Quá trình biên soạn, ông cùng nhóm tác giả được Hội Dân tộc học Thanh Hóa bảo trợ, hỗ trợ một phần kinh phí tổ chức hai hội thảo khoa học nhằm tranh thủ đóng góp trí tuệ của các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu, những người am hiểu dân tộc Mường phản biện, góp ý, tiếp tục chỉnh lý, bổ sung, hoàn thiện bộ chữ Mường; đồng thời thu hút những giáo viên người dân tộc Mường cùng tham gia sáng tạo bộ chữ Mường để truyền dạy chữ cho các thế hệ tiếp nối. Hiện, ông đang tập trung biên soạn bộ Từ điển Mường phục vụ bảo tồn, tra cứu, khảo cứu ngôn ngữ cộng đồng dân tộc Mường ở Thanh Hóa.

Sinh ra, lớn lên ở vùng Mường xã Cẩm Tú, huyện Cẩm Thủy, từng là giảng viên Trường đại học Sư phạm Vinh, tham gia biên soạn giáo trình giảng dạy văn hóa dân gian, rồi chuyển về Thanh Hóa, công tác tại Ty Giáo dục-Ðào tạo, cơ quan Tỉnh ủy, ngoài hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao trên các cương vị, vị trí công tác, ông Cao Sơn Hải còn say mê tìm hiểu, nghiên cứu văn hóa của cộng đồng người Mường ở Thanh Hóa.

Cụm tác phẩm, công trình “Những bài ca đám cưới của người Mường Thanh Hóa”; “Truyện Nàng Út Lót-Ðạo Hồi Liêu” (Tình ca dân tộc Mường); sách “Lễ Pồn Pôông Eng Cháng”, một loại hình sân khấu dân gian được ông dày công sưu tầm, biên soạn song ngữ nhằm bảo tồn tri thức bản địa, dòng chảy văn hóa dân gian còn lưu truyền trong các vùng Mường ở Thanh Hóa đã được tặng Giải thưởng Nhà nước năm 2022.

Qua nghiên cứu, ông Cao Sơn Hải nhận thấy, “Sử thi Ðẻ đất, đẻ nước” là sản phẩm của giai đoạn tiền Việt-Mường chung nhưng không có bản chính; được sưu tầm, biên soạn theo nhận thức, phương ngữ, trình độ, thẩm mỹ các vùng Mường nên có nhiều dị bản; khác nhau về thời lượng, bố cục và do các ông Mo đã lấy Sử thi Mường để sáng tạo thành bài Mo của mình. Từ đó, trên cơ sở bóc tách những nội dung không có tính chất Sử thi biên soạn thành 16 chương khúc và cùng các công trình: “Sử thi Ðẻ đất, đẻ nước-một cách tiếp cận”, sách “Luật tục Mường”, rồi “Quán ngữ Mường”, ông đã tập hợp những từ cố định, đặc biệt, là hồn cốt của ngôn ngữ Mường được sử dụng trong dòng chảy văn hóa dân gian dân tộc Mường để biên soạn, phân tích, bình trong 350 trang tài liệu.

Ông Cao Sơn Hải còn tham gia và là thành viên Hội đồng biên soạn Tổng tập Văn học dân gian các dân tộc thiểu số Việt Nam, gồm 23 tập do Viện nghiên cứu văn hóa thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam thực hiện; được tỉnh dành kinh phí in, phát hành tuyển tập “Văn hóa dân gian Mường Thanh Hóa”. Trò chuyện cùng ông, tôi ghi nhận niềm say mê lao động, sáng tạo cùng khát vọng khôn cùng: Ðó là bảo tồn, trao truyền cho thế hệ tiếp nối giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa Mường Thanh Hóa trong cộng đồng dân tộc Mường, các dân tộc ở Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

Nhóm Skyline trao tặng món quà đặc biệt đến Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Cháu.

Hành trình phục dựng ký ức

Suốt 5 năm bền bỉ, đi khắp mọi miền Tổ quốc, nhóm Skyline lặng lẽ phục dựng hơn 12.000 bức chân dung các Anh hùng liệt sĩ.

Lực lượng vũ trang Thanh Hóa di chuyển, an táng hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang quốc tế Đồng Tâm.

Bước tiến mới trên hành trình tri ân liệt sĩ

Hiện tỉnh Thanh Hóa vẫn còn hơn 37 nghìn liệt sĩ chưa có đủ thông tin để kết nối với người thân. Cùng với việc xây dựng cơ sở dữ liệu của người thân, liệt sĩ, việc ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ trong phân tích, đối chiếu, giám định ADN của các ngành chức năng đã góp phần hiện thực hóa những ước mơ “sum họp”.

Công tác lấy mẫu ADN tại các phần mộ ở Hà Tĩnh được thực hiện cẩn trọng, đúng quy trình, bảo đảm chất lượng.

Hành trình thiêng liêng, ân tình

Xác định công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc ta, tỉnh Hà Tĩnh đang khẩn trương thực hiện nhiệm vụ bằng tinh thần trách nhiệm cao nhất với quyết tâm tìm lại danh tính cho những người con hy sinh vì Tổ quốc...

Quỹ hỗ trợ cộng đồng Chua Me Đất phối hợp xã Phong Nha dạy bơi ngay trên sông Son cho trẻ em.

Trang bị kỹ năng bơi cho trẻ em

Dạy bơi cho trẻ chính là trao cho các em kỹ năng sinh tồn trong môi trường nước, để mỗi mùa hè của các em nhỏ đều trọn vẹn và bình an.

Các bác sĩ của Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị kịp thời can thiệp ca bệnh nặng giúp cứu sống bệnh nhân.

Điểm tựa về y tế cho nhân dân Quảng Trị

Nhờ đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật, đầu tư trang thiết bị hiện đại và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị đã làm chủ nhiều kỹ thuật chuyên sâu, cứu sống nhiều bệnh nhân nguy kịch, từng bước khẳng định vị thế của một bệnh viện tuyến tỉnh và khu vực.

Người dân Hà Tĩnh luôn chủ động, cảnh giác trước nguy cơ cháy rừng.

Hà Tĩnh kích hoạt mọi biện pháp phòng, chống cháy rừng mùa cao điểm

Những ngày qua, dưới tác động của nắng nóng gay gắt, một số khu vực ở Hà Tĩnh đã xuất hiện các điểm phát lửa, gây thiệt hại hơn 8ha diện tích rừng. Để giảm thiểu các vụ cháy rừng, diện tích rừng bị thiệt hại, tỉnh Hà Tĩnh đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương, đơn vị kích hoạt các giải pháp ngăn cháy rừng mùa cao điểm.

Nghệ nhân Hồ Văn Chôn (ngoài cùng bên phải) truyền dạy cách chế tác khèn bè cho thanh niên trong xã.

Người giữ “hồn” khèn bè giữa núi rừng Trường Sơn

Ở tuổi 92, nghệ nhân Hồ Văn Chôn (xã Lìa, tỉnh Quảng Trị) vẫn ngày đêm miệt mài bên những ống tre, thanh đồng để chế tác nên những chiếc khèn bè mang âm hưởng của núi rừng. Với ông, giữ tiếng khèn là giữ gìn “linh hồn” và bản sắc văn hóa của người Pa Kô, Vân Kiều cho thế hệ mai sau.

Ngôi nhà mới của gia đình chị Phạm Thị Ngọc (sinh năm 1977, thôn Mỹ Thượng, xã Hưng Nguyên, Nghệ An) sắp hoàn thành.

Những mái ấm tri ân

Tỉnh Nghệ An hiện có hơn 4.000 đối tượng bị nhiễm chất độc hóa học (chất độc da cam/dioxin); trong đó, có nhiều trường hợp hoàn cảnh khó khăn, nhà ở xuống cấp, dột nát, không có điều kiện nâng cấp, sửa chữa hoặc xây mới.

Tiến sĩ Nguyễn Thái Tự (đội mũ) nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ vì đã có thành tích xuất sắc trong Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Tiến sĩ xứ Nghệ đam mê nghiên cứu về cá

Trong chặng đường nghiên cứu của mình, Tiến sĩ Nguyễn Thái Tự (sinh năm 1937) phát hiện 162 loài cá nước ngọt ở Phong Nha-Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Trị) trên tổng số hơn 500 loài của cả nước, rất nhiều loài mới của Việt Nam và cả thế giới.

Sen được thu hoạch vào lúc sáng tinh mơ để bảo đảm chất lượng (Ảnh THÀNH CƯỜNG)

Phát huy giá trị cây sen trên quê Bác

Những năm gần đây, diện tích trồng sen ở xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An được mở rộng đáng kể. Cây sen góp phần tô đẹp phong cảnh làng quê, tạo thu nhập ổn định cho người dân. Trước thực tế đó, chính quyền địa phương đã khuyến khích chuyển đổi diện tích trồng lúa, ao nuôi thủy sản kém hiệu quả sang trồng sen.

Tạo đà cho nông sản địa phương vươn xa

Tạo đà cho nông sản địa phương vươn xa

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất nông sản địa phương tìm kiếm đối tác tiềm năng, mở rộng thị trường, tỉnh Hà Tĩnh đã chỉ đạo các đơn vị liên quan tổ chức các chương trình, sự kiện xúc tiến thương mại.

Sư đoàn 968 phối hợp chính quyền xã Hiếu Giang tổ chức trang trọng lễ truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ vào tháng 3/2026.

Bền bỉ hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ

Những năm qua, bằng tinh thần trách nhiệm cao và lòng tri ân sâu sắc, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Sư đoàn 968, Quân khu 4 đã và đang nỗ lực khắc phục khó khăn, đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập, góp phần đưa hài cốt các anh hùng liệt sĩ trở về với đất mẹ.

Cô giáo Phạm Thị Hương dạy kỹ năng xử lý tình huống cho trẻ tại Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập tỉnh Khánh Hòa.

Những vòng tay thương yêu

Trong những căn phòng nhỏ ngập nắng ở Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập tỉnh Khánh Hòa, tiếng ê a học chữ, tiếng cười, tiếng bập bẹ phát âm của trẻ nhỏ, tạo nên bầu không khí ấm áp, tràn ngập yêu thương.

Đại úy Phạm Trần Lương Tri (ngoài cùng bên trái) cùng Chi đoàn Công an xã trao hỗ trợ hằng tháng cho các “Em nuôi của đoàn”.

Đoàn viên công an xung kích bảo đảm an ninh, trật tự cơ sở

Những năm qua, Đại úy Phạm Trần Lương Tri, Bí thư Chi đoàn Công an xã Avương (thành phố Đà Nẵng) đã cùng đoàn viên, lực lượng Công an xã thực hiện tốt nhiệm vụ bảo đảm an ninh trật tự; đồng thời triển khai nhiều hoạt động xung kích, tình nguyện vì cộng đồng, để lại hình ảnh đẹp trong lòng nhân dân.

Trong ngày 11/4, Hà Tĩnh là một trong những tâm điểm nắng nóng của khu vực Bắc Trung Bộ, nhiệt độ nhiều nơi nằm ở ngưỡng hơn 40 độ C.

[Ảnh] Người dân Hà Tĩnh gồng mình trong nắng gắt

Dưới cái nắng hơn 40 độ C, người dân Hà Tĩnh vẫn miệt mài lao động, sản xuất. Mỗi giờ làm việc, dẫu là mỗi thách thức với người lao động, song người dân ở vùng "chảo lửa, túi mưa" vẫn nỗ lực thích ứng, kiên trì bám công trường, đồng ruộng, giữ nhịp sống thường nhật.

Mô hình nuôi sò lông đang được nhân rộng ở vịnh Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa.

Sinh kế mới cho người dân vùng biển Khánh Hòa

Giữa không gian mặn mòi của biển trên vịnh Cam Ranh (Khánh Hòa), những dãy chòi nuôi sò lông nối nhau trải dài, in bóng xuống làn nước xanh thẳm. Tiếng máy thuyền rì rầm, nhịp chèo khua sóng hòa cùng nhịp sống lao động cần mẫn của ngư dân nơi đầu sóng. Một nghề mới đang âm thầm bén rễ, mở ra sinh kế bền vững cho nhiều gia đình.

Nhiều gia đình ở Lệ Thủy tạo góc học tập ngăn nắp cho con em tự học, làm bài tập ở nhà.

Nhân rộng mô hình “Tiếng loa học bài”

Từ khi mô hình “Tiếng loa học bài” trong các khu dân cư được triển khai; mỗi tối tại các thôn, xóm ở xã Lệ Thủy, tỉnh Quảng Trị trở nên yên ắng hơn. Các gia đình lại nhường không gian cho con trẻ tập trung học bài. Đây là mô hình đang phát huy tính hiệu quả trong việc lan tỏa tinh thần tự giác học tập trong cộng đồng...

Mỗi dòng thông tin, mỗi tín hiệu tiếp nhận tại Trung tâm Thông tin chỉ huy Công an Hà Tĩnh đều được phân tích, sàng lọc, đánh giá đa chiều.

Lặng thầm canh giữ bình yên cho nhân dân

Giữa những ca trực xuyên đêm, khi phố phường đã yên giấc, ánh đèn tại đây vẫn sáng. Những tín hiệu liên lạc không ngừng vang lên. Mỗi cuộc gọi không đơn thuần là dữ liệu, mà phía sau đó là sự lo lắng, là niềm hy vọng, thậm chí là ranh giới mong manh giữa an toàn và hiểm nguy của người dân.

Ông Trần Bá Ninh bên bộ rễ cây xáo tam phân tích lũy nhiều hoạt chất, nhất là nhóm saponin hiện có giá bán từ 1,5-2,7 triệu đồng/kg.

Làm giàu từ cây xáo tam phân

Giữa triền núi Hòn Hèo quanh năm lộng gió, có một người lặng lẽ “đánh thức” cây xáo tam phân-loài dược liệu từng đứng trước nguy cơ cạn kiệt.

Thành phố Huế đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ nhằm thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn

Trong chiến lược phát triển bền vững, thành phố Huế ưu tiên thu hút dự án đầu tư thân thiện môi trường, từng bước hình thành các mô hình sản xuất theo hướng kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn; hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Bà Dư Thị Ánh (68 tuổi) bên những tấm bằng khen, giấy chứng nhận thành tích học tập của con cháu được gìn giữ cẩn thận.

Truyền thống hiếu học ở Hữu Đức

Trải qua nhiều thế hệ, làng Hữu Đức (xã Phước Hữu) được nhắc đến như một điểm sáng về phong trào hiếu học ở tỉnh Khánh Hòa. Với người dân nơi đây, tri thức là hành trang lập thân, thoát nghèo, xây dựng quê hương.