Chủ động triển khai, nâng cao hiệu quả

Tỷ lệ hộ nghèo giảm

Căn cứ quy định của pháp luật và tình hình thực tế, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa đã thành lập, kiện toàn Ban Chỉ đạo thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021-2025. Căn cứ hướng dẫn của Trung ương, UBND tỉnh Thanh Hóa đã kịp thời chỉ đạo cơ quan liên quan khẩn trương tổ chức triển khai thực hiện, tham mưu cho UBND tỉnh ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn để thống nhất triển khai. Các ngành chủ trì thực hiện các dự án, tiểu dự án thành phần thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững đã chủ động tham mưu, đôn đốc và triển khai thực hiện, kịp thời giải quyết khó khăn, vướng mắc. Công tác theo dõi, kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện cũng được thực hiện nghiêm túc, bảo đảm quy định của pháp luật, tránh gây thất thoát, lãng phí trong đầu tư.

Ngoài nguồn ngân sách Trung ương, ngân sách của tỉnh, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp trên địa bàn tỉnh đã tập trung đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân hưởng ứng, tham gia các hoạt động chăm lo cho người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn. Qua đó khơi dậy tinh thần đoàn kết giúp nhau phát triển sản xuất, giảm nghèo bền vững, đóng góp xây dựng kết cấu hạ tầng, nêu cao tinh thần, trách nhiệm của mỗi người dân trong cộng đồng dân cư. Công tác vận động ủng hộ Quỹ “Vì người nghèo” hàng năm được triển khai hiệu quả, thu hút nhiều doanh nghiệp, nhà hảo tâm và đông đảo người dân tham gia. Tháng cao điểm “Vì người nghèo” được tổ chức với nhiều cách làm sáng tạo, hiệu quả từ các địa phương đã tạo nên những hiệu ứng xã hội tích cực.

Hệ thống văn bản hướng dẫn, chỉ đạo của tỉnh cơ bản đầy đủ; cơ chế quản lý, điều hành được bảo đảm thống nhất từ tỉnh đến cơ sở. Cấp ủy, chính quyền các địa phương đã lồng ghép các hoạt động của Chương trình vào kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của địa phương. Các dự án sử dụng vốn đầu tư công đã được phê duyệt và giải ngân bảo đảm tiến độ; một số dự án, tiểu dự án sử dụng vốn sự nghiệp đã được triển khai thực hiện hỗ trợ đến người nghèo, cận nghèo, người mới thoát nghèo.

Thanh Hóa là địa phương có nhiều mô hình phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế (606 mô hình dự án đa dạng hóa sinh kế và 348 dự án phát triển sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp) giúp cho nhiều đối tượng hưởng lợi, phù hợp nhu cầu cấp thiết của người dân nhất là người nghèo, cận nghèo, người mới thoát nghèo. Các loại hình dự án đa dạng hóa sinh kế và phát triển mô hình giảm nghèo chủ yếu tập trung vào chăn nuôi như: trâu, bò, dê, lợn, gà, vịt, nuôi cá lồng…; dự án trồng trọt chủ yếu là cây dược liệu và cây ăn quả.

Chị Lê Thị Út ở xã Công Chính hoàn cảnh kinh tế khó khăn. Được hỗ trợ kinh phí từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo, chị mạnh dạn mua bò cái sinh sản và chịu khó chăm nuôi, mỗi lần bán bê mang lại thu nhập đáng kể, tạo đà vươn lên thoát nghèo. Từ một hộ nghèo, anh Thao Văn Tông ở xã Nhi Sơn mạnh dạn vay vốn Ngân hàng Chính sách xã hội nuôi bò, lợn. Kinh tế gia đình ngày càng khấm khá, 2 năm trước gia đình anh đã thoát nghèo. Và còn rất nhiều hộ nghèo khác đã phát huy tinh thần tự lực, tự cường, nỗ lực vượt khó vươn lên.

Ứng dụng khoa học-công nghệ và chuyển đổi số trong giảm nghèo cũng được đẩy mạnh. Thời gian qua, nhiều hộ dân tích cực quảng bá nông sản trên các sàn thương mại điện tử hoặc livestream bán hàng qua Zalo, Facebook. Tại một số địa bàn còn triển khai “bản số” - mỗi hộ có mã QR riêng để tra cứu thông tin, minh bạch và công khai việc hỗ trợ chính sách.

Tuy nhiên, bất cập phát sinh trong thực tế là người nghèo, cận nghèo, người mới thoát nghèo chủ yếu không còn khả năng lao động, là trẻ em, đối tượng bảo trợ xã hội nên không đủ khả năng và không có nhu cầu tham gia dự án hỗ trợ phát triển sản xuất. Trong khi đó, người còn khả năng lao động đã đi làm ở các nhà máy, xí nghiệp và các nghề khác trong và ngoài tỉnh nên cũng không có nhu cầu tham gia.

Tỷ lệ người lao động thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và tỷ lệ người lao động thuộc vùng nghèo, vùng khó khăn qua đào tạo đạt 74%, trong đó có bằng cấp chứng chỉ đạt 29,5%; 100% người lao động thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo có nhu cầu được hỗ trợ đào tạo kỹ năng nghề phù hợp, phổ biến là các ngành, nghề như: đan lát thủ công, trồng trọt, chăn nuôi, nghiệp vụ du lịch gia đình, chế biến lâm sản; kỹ thuật chế biến món ăn…Hơn 12 nghìn lao động thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, vùng nghèo, vùng khó khăn được hỗ trợ kết nối việc làm thành công.

Các mục tiêu về tiếp cận về việc làm, giáo dục, nhà ở, thông tin và tín dụng chính sách cũng được thực hiện đầy đủ, kịp thời. Tổng kết chủ trương hỗ trợ xây dựng nhà ở cho đồng bào sinh sống trên sông lên bờ ổn định cuộc sống của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, sau 2 năm thực hiện, đến nay cơ bản các hộ đồng bào sinh sống trên sông trên địa bàn tỉnh đã được cấp đất ở và hỗ trợ kinh phí xây nhà ở. 100% người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo được hỗ trợ tham gia bảo hiểm y tế, tỉnh còn hỗ trợ thêm cho hộ cận nghèo từ 15%-20% mức đóng bảo hiểm y tế từ ngân sách tỉnh. Hơn 98,4% trẻ em thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo đi học đúng độ tuổi; hơn 85% hộ nghèo, hộ cận nghèo sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh; hơn 93% hộ nghèo, hộ cận nghèo có nhu cầu được tiếp cận sử dụng các dịch vụ viễn thông, internet...

Tuy nhiên, việc tổ chức thực hiện Chương trình còn một số nội dung, hoạt động chưa bảo đảm tiến độ, chậm giải ngân vốn. Đặc biệt là vốn sự nghiệp của các dự án hỗ trợ trực tiếp đến người nghèo, cận nghèo, người mới thoát nghèo có tỷ lệ giải ngân còn thấp như Tiểu dự án 1 Dự án 3; Tiểu dự án 1, Tiểu dự án 2 Dự án 4. Công tác tuyển sinh đào tạo nghề cho người lao động còn gặp nhiều khó khăn do quy định chồng chéo về các đối tượng của từng chương trình mục tiêu quốc gia. Việc liên kết phối hợp, liên kết trong quá trình đào tạo giữa các cơ sở giáo dục nghề nghiệp với các doanh nghiệp chưa chặt chẽ, ảnh hưởng đến công tác tạo việc làm cho người lao động sau khi học nghề và cam kết bao tiêu sản phẩm chưa thật sự bảo đảm.

Trong khi đó, chính quyền một số địa phương thiếu quyết liệt, sâu sát trong tổ chức thực hiện, còn tình trạng sợ trách nhiệm, làm việc cầm chừng; chưa thường xuyên hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc, chưa tích cực chỉ đạo, rà soát nhu cầu của người dân; chưa nghiên cứu kỹ các quy định của pháp luật để triển khai thực hiện đạt tiến độ theo yêu cầu.

Kinh nghiệm đúc rút từ thực tiễn

Thực tiễn triển khai tại Thanh Hóa cho thấy, các cấp uỷ đảng, chính quyền địa phương cần xác định giảm nghèo là chủ trương lớn, nhất quán của Đảng, Nhà nước, là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên, lâu dài của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, góp phần thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân để tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện hiệu quả; đưa nội dung giảm nghèo vào các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội hằng năm và từng giai đoạn.

Cùng với đó, tiếp tục nâng cao trách nhiệm, tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, lãnh đạo cơ quan trong việc nghiên cứu, đề xuất, xây dựng các văn bản triển khai thực hiện Chương trình nhằm ban hành kịp thời, đầy đủ, tránh chồng chéo; chủ động rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế các văn bản không còn phù hợp. Tăng cường phân cấp cho cơ sở, tạo cho cơ sở chủ động trong quá trình lập kế hoạch, điều hành quản lý hoạt động của các chương trình.

Tiếp tục nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác giảm nghèo. Quan tâm bố trí, sử dụng cán bộ, công chức có năng lực tham mưu, tổng hợp xây dựng, ban hành văn bản theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu công việc đặt ra. Chú trọng khai thác tối đa, hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác soạn thảo văn bản nhằm bảo đảm tiến độ; tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ, công chức nhằm nâng cao trình độ, năng lực nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, bảo đảm phục vụ tốt nhiệm vụ trong tình hình mới.

Thực hiện cải cách thủ tục hành chính, nhất là những thủ tục liên quan đến việc tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của người nghèo. Cấp xã, cộng đồng thôn, bản phải chủ động trong việc quản lý, giám sát và thực hiện nhiệm vụ giảm nghèo trên địa bàn. Đa dạng hóa nguồn vốn huy động để triển khai thực hiện chương trình giảm nghèo, bảo đảm đầy đủ, kịp thời theo quy định; bố trí đủ vốn, kinh phí đối ứng của địa phương để thực hiện các dự án, tiểu dự án; thực hiện lồng ghép các nguồn lực từ các chương trình, dự án khác.

Một vấn đề cần lưu tâm là phân bổ và sử dụng các nguồn lực hiệu quả, đúng mục đích; đồng thời bố trí ngân sách địa phương để thực hiện các chính sách hỗ trợ hộ nghèo, cận nghèo, hộ mới thoát nghèo; tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chương trình, dự án, các cơ chế, chính sách giảm nghèo nhằm khắc phục những hạn chế, phát huy những điểm mạnh, lợi thế để Chương trình đạt được hiệu quả tốt nhất. Vai trò của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp cần tiếp tục phát huy hiệu quả hơn trong giám sát thực hiện Chương trình; huy động sự vào cuộc của các doanh nghiệp, các nhà hảo tâm trong việc nâng cao đời sống tinh thần và vật chất của người nghèo; thực hiện tốt phong trào thi đua “Vì người nghèo - không để ai bị bỏ lại phía sau”.