Mô hình này không chỉ là nơi quy tụ những bàn tay khéo léo của đồng bào Gia Rai, Ba Na mà còn là điểm khởi đầu cho hành trình đưa nghề truyền thống gắn với du lịch cộng đồng.
Xã Ia Ly có diện tích tự nhiên 210,55 km2, có 16 thôn làng, tổ dân phố (trong đó có 12 làng đồng bào dân tộc thiểu số, 1 thôn và 3 tổ dân phố), 3.786 hộ với 13.847 nhân khẩu, dân tộc thiểu số chiếm 63,91%. Trước đây, nghề đan lát ở Ia Ly chủ yếu được duy trì theo quy mô hộ gia đình, sản phẩm làm ra phục vụ sinh hoạt tại chỗ hoặc trao đổi nhỏ lẻ trong cộng đồng.
Nhận thấy tiềm năng từ những sản phẩm thủ công truyền thống, tháng 9/2020, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã đã vận động thành lập Tổ liên kết đan lát, tập hợp các nghệ nhân có tay nghề cao, xây dựng quy chế hoạt động rõ ràng, minh bạch và hướng đến mục tiêu phát triển bền vững.
Chị H Uyên Niê, nghệ nhân đan lát xã Ia Ly cho biết, ban đầu tổ có 15 thành viên, đến nay đã nhân rộng và tạo việc làm cho gần 80 nghệ nhân, trong đó có 30 nghệ nhân dệt vải thổ cẩm, 7 nghệ nhân đan lát, 5 em nhỏ tham gia với vai trò làm mẫu ảnh và 35 nghệ nhân nam trong đội cồng chiêng và tạc tượng.
Hiện nay, ngoài việc gìn giữ nghề truyền thống, Tổ liên kết đan lát đã và đang phối hợp các đơn vị du lịch đưa sản phẩm vào các tour trải nghiệm, giúp du khách không chỉ được chiêm ngưỡng mà còn trực tiếp tham gia vào quy trình làm ra một sản phẩm thủ công.
Đây là cách làm hiệu quả để gắn kết du lịch với văn hóa, tạo ra giá trị kép khi vừa bảo tồn di sản vừa phát triển kinh tế địa phương.
Từ khi thành lập đến nay, Tổ liên kết đan lát giúp bà con có đầu ra ổn định cho sản phẩm và tạo điều kiện để các sản phẩm được giới thiệu rộng rãi ra thị trường trong và ngoài tỉnh. Các thành viên trong tổ có trách nhiệm truyền nghề cho thế hệ trẻ, bảo đảm sự tiếp nối và phát triển nghề truyền thống.
Những chiếc giỏ, nia, gùi, mẹt… được làm từ tre, nứa, lồ ô không chỉ là vật dụng quen thuộc trong đời sống sinh hoạt của người dân Tây Nguyên mà còn mang đậm dấu ấn văn hóa bản địa. Mỗi sản phẩm là một câu chuyện, một kỹ thuật riêng thể hiện sự tỉ mỉ, sáng tạo và tâm huyết của nghệ nhân.
Phó Bí thư Đảng ủy xã Ia Ly Rơ Châm Mruých cho biết, sau khi xã Ia Ly được hình thành từ sáp nhập thị trấn Ia Ly, xã Ia Mơ Nông và xã Ia Kreng, địa phương này đang từng bước định hình lại chiến lược phát triển. Việc xây dựng các tổ liên kết nghề truyền thống như đan lát, dệt thổ cẩm… là một phần trong định hướng phát triển kinh tế, văn hóa, du lịch.
Thời gian tới, tổ sẽ tiếp tục phát triển mô hình “Làng du lịch cộng đồng Ia Mơ Nông xã Ia Ly” nhằm góp phần phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, bảo vệ tài nguyên du lịch, tạo việc làm, tiêu thụ nông sản, sản phẩm thủ công mỹ nghệ giúp tăng thu nhập cho người dân địa phương.
Tuy nhiên, để phát triển mô hình này một cách hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, các tổ chức liên quan, doanh nghiệp và người dân địa phương.
