Từ vài sào thử nghiệm ban đầu, đến nay dưa lưới công nghệ cao đã được áp dụng trên hàng chục héc-ta, mở ra kỳ vọng mới cho nền nông nghiệp hiện đại tại địa phương.
Năm 2020, mô hình trồng dưa lưới công nghệ cao bắt đầu được triển khai thử nghiệm tại xã Ia Phí. Kết quả cho thấy, cây dưa lưới có những ưu điểm vượt trội: Phát triển tốt, ít sâu bệnh, dễ kiểm soát dịch hại, hạn chế rủi ro từ điều kiện khí hậu bất thường nhờ áp dụng hệ thống tưới nhỏ giọt hiện đại, canh tác trong môi trường nhà màng khép kín. Thời gian canh tác ngắn, chỉ từ 70-75 ngày, năng suất trung bình đạt khoảng 2-3 tấn/sào, cộng thêm giá bán ổn định hơn 20.000 đồng/kg, có thời điểm đạt đến 40.000 đồng/kg, đã mang lại lợi nhuận từ 30-50 triệu đồng/sào/vụ.
Nhờ hiệu quả kinh tế vượt trội so với nhiều loại cây trồng truyền thống, người dân mạnh dạn đầu tư, mở rộng diện tích trồng, đưa dưa lưới trở thành cây trồng triển vọng tại địa phương. Sau gần 5 năm triển khai, hiện nay toàn xã Ia Phí đã có gần 300 nhà màng, tổng diện tích khoảng 15 ha, tập trung chủ yếu tại các thôn làng có thế mạnh sản xuất nông nghiệp.
Ông Nguyễn Xuân Thư ở thôn 6, xã Ia Phí chia sẻ: “So với trồng mì hay bời lời, trồng dưa lưới cho thu nhập cao hơn nhiều. Mỗi vụ chỉ hơn 2 tháng, nhưng lãi có thể gấp 5-6 lần. Trong nhà màng, mình kiểm soát được sâu bệnh, tiết kiệm nước, công chăm sóc ít mà hiệu quả lại cao”. Nhiều hộ gia đình đã chuyển hướng từ sản xuất nhỏ lẻ sang đầu tư hệ thống nhà màng, áp dụng kỹ thuật tiên tiến để nâng cao chất lượng sản phẩm. Đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu gây ảnh hưởng lớn đến năng suất nhiều loại cây trồng, sự phát triển của các mô hình trồng dưa lưới không chỉ giúp ổn định sinh kế cho người dân mà còn góp phần phát triển nông nghiệp bền vững.
Một trong những điểm đáng chú ý của mô hình trồng dưa lưới tại Ia Phí là tốc độ đón nhận của thị trường. Các doanh nghiệp và thương lái đã chủ động đến tận vườn đặt hàng theo hợp đồng dài hạn. Hiện toàn bộ sản lượng dưa lưới của xã chủ yếu phục vụ tiêu dùng trong nước, nhất là các đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Hà Nội. Tuy nhiên, nguồn cung hiện nay vẫn còn ít, chưa thể đáp ứng hết nhu cầu ngày càng tăng của thị trường.
Bà Nguyễn Thị Xuân Hương, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần sản xuất và dịch vụ nông nghiệp Hương Cao Nguyên, tỉnh Đắk Lắk chia sẻ khi tham quan mô hình: “Tôi đánh giá mẫu mã và chất lượng dưa lưới ở Ia Phí khá tốt, vỏ đẹp, ruột giòn ngọt, trọng lượng đều. Chúng tôi muốn ký hợp đồng thu mua với các hộ ở đây, nhưng muốn tăng quy mô phải có sự vào cuộc của chính quyền để kết nối người dân lại thành hợp tác xã hoặc một mô hình liên kết chuỗi rõ ràng hơn”.
Không chỉ có tiềm năng tiêu thụ sản phẩm tươi, dưa lưới tại Ia Phí còn có thể mở rộng sang chế biến sâu như nước ép, mứt dẻo, sấy khô - xu hướng đang được ưa chuộng tại các thị trường xuất khẩu. Thế nhưng, bước chuyển từ sản lượng thô sang sản phẩm chế biến vẫn còn là “điểm nghẽn” bởi thiếu vốn, kỹ thuật và liên kết với các đơn vị có năng lực chế biến.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ia Phí Nguyễn Công Sơn cho biết: “Xã đang tích cực vận động người dân mở rộng diện tích trồng dưa lưới theo tiêu chuẩn VietGAP, đồng thời kết nối với các doanh nghiệp để bảo đảm đầu ra lâu dài. Chúng tôi cũng mong cấp trên tiếp tục hỗ trợ về mặt cơ chế, kỹ thuật và kêu gọi đầu tư xây dựng cơ sở chế biến sau thu hoạch để sản phẩm dưa lưới có thể vươn xa hơn trong tương lai”.
Sự ổn định về giá cả, hiệu quả kinh tế cao, cùng với xu hướng tiêu dùng gia tăng cho các loại nông sản sạch, an toàn đang là “cú huých” lớn để Ia Phí từng bước chuyển mình trở thành vùng chuyên canh dưa lưới công nghệ cao trọng điểm của tỉnh Gia Lai.
