Nghệ nhân gìn giữ hồn cốt văn hóa Xơ Đăng

Giữa nhịp sống hiện đại vẫn còn đó những con người thầm lặng gìn giữ, bảo tồn và lan tỏa nét đẹp truyền thống của cộng đồng dân tộc thiểu số.

Nghệ nhân Ưu tú A Thui (bên phải) tận tình truyền dạy nhạc cụ dân gian cho thế hệ trẻ.
Nghệ nhân Ưu tú A Thui (bên phải) tận tình truyền dạy nhạc cụ dân gian cho thế hệ trẻ.

Nghệ nhân Ưu tú A Thui, người con của thôn Long Loi, xã Đăk Hà, tỉnh Quảng Ngãi, chính là tấm gương tiêu biểu trong công cuộc giữ lửa văn hóa cồng chiêng và các nhạc cụ truyền thống của dân tộc Xơ Đăng.

Hơn 30 năm gắn bó với văn hóa dân tộc, Nghệ nhân Ưu tú A Thui không chỉ là biểu tượng của niềm đam mê, mà còn là nhịp cầu kết nối các thế hệ chung sức, đồng lòng bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống giữa đại ngàn Tây Nguyên.

Sinh ra và lớn lên tại vùng đất giàu truyền thống văn hóa Đăk Hà, được sống trong nhịp điệu cồng chiêng rộn ràng của buôn làng, ông A Thui nguyện gắn bó trọn đời với di sản văn hóa dân tộc mình. Với cương vị trưởng thôn đã giúp ông gần dân, sát dân, hiểu hơn giá trị nguyên bản, đặc sắc của văn hóa dân tộc Xơ Đăng. Đó là tiếng cồng, tiếng chiêng vọng vang mỗi dịp lễ hội; là những điệu xoang nhịp nhàng trong tiếng đàn T’rưng, Krông Púc. Không để văn hóa truyền thống phai mờ, ông bước vào hành trình bảo tồn và phát huy di sản với tâm thế của người “giữ hồn buôn làng”. Ông A Thui chia sẻ: “Phải giữ gìn văn hóa truyền thống của dân tộc mình. Nếu mất tiếng cồng, tiếng chiêng, mất lễ hội làng... là mất hết”.

Với suy nghĩ đó, ông không ngừng nỗ lực truyền dạy cồng chiêng, nhạc cụ dân tộc thế hệ trẻ. Nhờ đó, thôn Long Loi đã gây dựng được đội cồng chiêngxoang thanh thiếu niên, thường xuyên tập luyện và tham gia biểu diễn trong các lễ hội tại địa phương, đồng thời đại diện cho tỉnh đi giao lưu tại các sự kiện lớn.

Điều đặc biệt ở nghệ nhân A Thui là sự nỗ lực sáng tạo để làm mới văn hóa truyền thống mà vẫn giữ nguyên giá trị tốt đẹp. Ông đã sáng tạo đàn T’rưng làm từ ống kim loại, một bước cải tiến trong vật liệu nhưng vẫn giữ đúng âm sắc truyền thống. Sáng kiến này không chỉ giúp tiết kiệm tài nguyên rừng mà còn bảo tồn giá trị âm thanh nguyên gốc, phù hợp với đời sống hiện đại. Năm 2015, ông được Thủ tướng Chính phủ phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú, phần thưởng xứng đáng cho hơn 30 năm âm thầm cống hiến. Với ông A Thui, sự vinh danh đó không chỉ tiếp thêm động lực cá nhân, mà còn là nguồn cảm hứng để lớp trẻ của Long Loi và nhiều buôn làng khác tin tưởng vào giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình.

Không chỉ là “người thầy” âm nhạc truyền thống, ông còn là một cán bộ mẫu mực được nhân dân tín nhiệm. Trong suốt nhiều năm công tác tại thôn, ông luôn là tấm gương sáng để dân làng noi theo, thường xuyên vận động gia đình và người dân sống đoàn kết, tự giác chấp hành pháp luật Nhà nước, các quy định của địa phương. Nhiệt huyết đó được ghi nhận bằng nhiều giấy khen, bằng khen của các cấp, khẳng định vai trò tích cực của nghệ nhân giữa lòng cộng đồng. Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Đăk Hà Nguyễn Minh Vương cho biết: “Nghệ nhân A Thui là niềm tự hào của làng trong việc giữ gìn văn hóa cồng chiêng, một người sống mẫu mực, có trách nhiệm với cộng đồng. Trong các phong trào của làng, ông luôn đi đầu và tạo ảnh hưởng tích cực đến thế hệ trẻ”.

Từ mô hình đội cồng chiêng thiếu niên do nghệ nhân A Thui trực tiếp truyền dạy, thôn Long Loi không chỉ gìn giữ được bản sắc dân tộc, mà còn trở thành điểm sáng trong phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”. Các chương trình văn hóa, văn nghệ do thôn tổ chức đều có sự đóng góp nổi bật từ đội cồng chiêng-xoang thanh thiếu niên, góp phần nâng cao đời sống tinh thần, củng cố khối đoàn kết dân tộc.

Gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa truyền thống là một hành trình dài, bền bỉ và đong đầy tâm huyết. Ở đó, nghệ nhân A Thui không chỉ là người nghệ sĩ dân gian đích thực, mà còn là người truyền lửa văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ dân tộc Xơ Đăng. Đặc biệt, trong bối cảnh các giá trị truyền thống đang dần bị mai một, hình ảnh Nghệ nhân Ưu tú A Thui tỏa sáng như một lời nhắc nhở về trách nhiệm bảo tồn hồn cốt văn hóa dân tộc, không chỉ riêng với dân tộc Xơ Đăng, mà là bài học quý cho nhiều dân tộc thiểu số phía tây tỉnh Quảng Ngãi.

Có thể bạn quan tâm

Anh Thái Xuân Biên kiểm tra quy trình nuôi cấy mô cây giống lâm nghiệp tại phòng thí nghiệm Công ty cổ phần Công nghệ sinh học lâm nghiệp Thái Xuân Biên.

Áp dụng công nghệ sinh học vào trồng rừng

Tại xã Cửu An (tỉnh Gia Lai), anh Thái Xuân Biên đã mạnh dạn ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật vào sản xuất cây giống lâm nghiệp, nâng cao giá trị kinh tế rừng trồng và tạo sinh kế bền vững cho lao động địa phương.

Ông Nguyễn Thanh Tuấn (bên phải) giới thiệu cách chăm sóc cây sầu riêng Monthong.

Hiệu quả từ mô hình đa canh tuần hoàn

Những năm qua, nhiều hộ nông dân tại Gia Lai đã chủ động tìm tòi, chuyển đổi sang mô hình kinh tế đa canh tuần hoàn, mở ra hướng đi triển vọng trong việc tối ưu giá trị trên cùng một diện tích canh tác. Gia đình ông Nguyễn Thanh Tuấn (thôn Linh Nham, xã Mang Yang) là một trong những điển hình với mô hình này.

Mô hình nuôi gà Ai Cập lấy trứng của anh Nguyễn Thành Tuân đang mang lại nhiều tiềm năng.

Đa dạng sinh kế từ chăn nuôi

Chủ động lựa chọn những mô hình chăn nuôi phù hợp với thực tế và nhu cầu thị trường, nhiều hộ dân ở xã Trà Bồng (Quảng Ngãi) từng bước nâng cao thu nhập, ổn định cuộc sống, góp phần làm phong phú bức tranh kinh tế nông thôn.

Cán bộ Cảnh sát giao thông phân tích nguyên nhân dẫn đến tai nạn giao thông cho người dân xã Núi Thành.

Hướng dẫn kỹ năng tham gia giao thông cho người dân

Nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng tham gia giao thông cho nhân dân, Phòng Cảnh sát giao thông Công an thành phố Đà Nẵng đã phối hợp các địa phương tổ chức chương trình tuyên truyền, phổ biến pháp luật về trật tự an toàn giao thông và hướng dẫn kỹ năng lái xe an toàn.

Cựu chiến binh Bùi Xuân Phước (92 tuổi) dày công xây dựng Khu tưởng niệm Bác Hồ tại phố biển Nha Trang.

Người lính già gần 30 năm dựng “địa chỉ đỏ” về Bác Hồ

Ít ai biết rằng, khu tưởng niệm Bác Hồ rộng hơn 2.200 m² này là kết quả gần 30 năm miệt mài vun đắp của cựu chiến binh Bùi Xuân Phước, năm nay đã 92 tuổi. Với ông, đây không chỉ là tâm nguyện của một người lính mà còn là cách để gìn giữ lịch sử, giáo dục truyền thống cho thế hệ mai sau.

Một du khách được đào tạo “cấp tốc” sẵn sàng cho một buổi chụp hình tại “studio Bãi Cạn”.

Cách người trẻ đánh thức tiềm năng Phú Quý

Phú Quý là một trong những hòn đảo xa bờ nhất của khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ. Vài năm trở lại đây, hòn đảo này ngày càng trở nên gần gũi với du khách khi thường xuyên xuất hiện trên các nền tảng mạng xã hội.

Mặt trận phường Hương Trà tổ chức lễ khởi công sửa chữa nhà cho gia đình ông Nguyễn Hữu Nam.

Những ngôi nhà nghĩa tình

Thời gian qua, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các địa phương ở thành phố Đà Nẵng cùng các đoàn thể đã tích cực vận động nguồn lực xã hội hóa để hỗ trợ xây dựng và sửa chữa nhà cho nhiều hộ nghèo, khó khăn.

Xã Hòa Vang trao tặng sách giáo khoa cho học sinh.

Dân vận khéo, hiệu quả cao

Gắn với thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương, phong trào thi đua “Dân vận khéo” ở xã Hòa Vang (thành phố Đà Nẵng) đã xây dựng được nhiều mô hình hiệu quả, thiết thực, tạo sức lan tỏa tích cực trong đời sống xã hội.

Công an xã Thuận An và Đồn Biên phòng Cửa khẩu Thuận An phối hợp tuần tra, kiểm soát địa bàn, ngăn chặn hoạt động các loại tội phạm trên biên giới.

Giữ bình yên nơi biên giới

Xã Thuận An (tỉnh Lâm Đồng) là địa bàn biên giới có địa hình rộng, dân cư sinh sống phân tán, nhiều đường mòn, lối mở qua biên giới, công tác bảo đảm an ninh trật tự gặp nhiều khó khăn.

Cán bộ Bộ đội Biên phòng xuống địa bàn hướng dẫn người dân cách thao tác quét mã QR và gửi tin báo (Ảnh THANH BÌNH)

Chuyển đổi số trong quản lý địa bàn biên giới

Thời gian qua, Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai đã chủ động triển khai nhiều mô hình ứng dụng công nghệ số tại khu vực biên giới. Các mô hình đã hỗ trợ lực lượng chức năng quản lý địa bàn hiệu quả hơn, giúp người dân tiếp cận công nghệ hiện đại, góp phần giữ vững an ninh trật tự vùng biên.

Quả lylu được anh Ha Phát hái về từ rừng và chế biến thành muối đặc sản.

Biến quả lylu hoang dại thành muối đặc sản

Dưới chân núi Lang Biang, chàng trai người Cơ Ho đã thu hái những quả lylu (còn gọi là tiêu rừng) để chế biến, tạo thành món muối đặc sản. Từ một loại gia vị núi rừng, lylu trở thành cầu nối đưa hương vị và văn hóa ẩm thực Cơ Ho đến với du khách.

Xã Măng Đen vận động các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và người dân tham gia chương trình “Một triệu cây xanh vì Măng Đen xanh”.

“Phủ xanh” Măng Đen

Thực hiện chương trình “Một triệu cây xanh vì Măng Đen xanh”, xã Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi tổ chức các hoạt động trồng cây xanh tại nhiều tuyến đường chính, làng du lịch cộng đồng và khu dân cư trên địa bàn.

Hệ thống giao thông trên địa bàn Cư Jút luôn được giữ gìn khang trang, sạch đẹp.

Phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở Cư Jút

Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” tại xã Cư Jút (tỉnh Lâm Đồng) đang từng bước khẳng định vai trò là trụ cột tinh thần, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế-xã hội.

Mô hình rau quả xứ lạnh Măng Đen mang lại nguồn thu cho hội viên và khẳng định thương hiệu trên thị trường.

Hiệu quả từ mô hình rau xứ lạnh Măng Đen

Giữa cao nguyên Măng Đen (tỉnh Quảng Ngãi), khí hậu mát mẻ quanh năm, một mô hình kinh tế tập thể đang dần khẳng định hiệu quả. Không chỉ mở ra hướng đi mới cho sản xuất nông nghiệp sạch, mô hình này đã góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời tạo dư địa phát triển du lịch sinh thái gắn với nông nghiệp bền vững.

Sáng tạo trong triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW

Với nhiều cách làm sáng tạo, thiết thực, phù hợp điều kiện thực tiễn địa phương, xã biên giới Thuận Hạnh (Lâm Đồng) đã triển khai hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đạt nhiều kết quả tích cực.

Các chương trình trao tặng cây giống cho thanh niên hỗ trợ khởi nghiệp và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Tặng cây giống giúp người trẻ vùng cao lập nghiệp

Những năm qua, các xã, phường vùng cao tỉnh Quảng Ngãi nỗ lực triển khai nhiều chương trình, hoạt động tiếp sức thanh niên lập nghiệp. Nhiều địa phương đã trao tặng giống cây trồng, dược liệu có giá trị kinh tế cao, góp phần tạo sinh kế bền vững.

Đại tá Trần Quang Tâm (ngoài cùng, bên trái) cùng các lãnh đạo tỉnh thăm hỏi, động viên người dân vùng lũ lụt phía đông tỉnh Đắk Lắk vào cuối năm 2025.

Ấm áp nghĩa tình quân-dân

Thời gian vừa qua, “Chiến dịch Quang Trung” với nhiệm vụ xây dựng, sửa chữa những ngôi nhà của người dân bị sập đổ do thiên tai gây ra tại Đắk Lắk đã để lại dấu ấn đậm nét về nghĩa tình quân-dân. Trong đó, hình ảnh một người chỉ huy luôn có mặt tại công trường đã tạo ấn tượng sâu sắc trong lòng người dân và đồng đội...

Thanh, thiếu niên người Cơ Ho biểu diễn cồng chiêng, dân vũ phục vụ du khách tại Làng K'Ho Cil.

Phát huy giá trị văn hóa gắn với du lịch

Nằm trên tuyến du lịch trải nghiệm từ trung tâm tỉnh Lâm Đồng đến xã Nam Ban Lâm Hà, mô hình du lịch cộng đồng Làng K’Ho Cil là một trong những điểm đến mang dấu ấn riêng, lấy giá trị văn hóa bản địa làm “linh hồn” thu hút du khách; gợi mở cách làm du lịch gắn việc bảo tồn, lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống với sinh kế.

Những nông dân người đồng bào thiểu số thu hoạch cam tại vườn cam Hai Đông.

Đến vườn cam Hai Đông

Từ trung tâm thị trấn Măng Đen cũ, chiếc xe gầm cao phủ đầy đất đỏ lòng vòng gần bốn chục phút theo chỉ dẫn của ứng dụng bản đồ thông minh trên điện thoại, trước khi mất sóng hoàn toàn ở địa danh có tên “khu 37 hộ”. Dù đã được cảnh báo, đường đến vườn cam Hai Đông khó khăn hơn nhiều so với tưởng tượng của khách đường xa.

Nghệ nhân H'Yon (giữa) tỉ mỉ truyền dạy cho các học viên về cách tạo hoa văn trên nền thổ cẩm truyền thống của người M'nông bản địa.

Hạt nhân giữ hồn thổ cẩm M'nông

Giữa nhịp sống hiện đại nơi vùng đất Tây Nguyên, nghệ nhân H'Yon, Bí thư Chi bộ thôn Pi Nao, xã Nhân Cơ, tỉnh Lâm Đồng vẫn miệt mài với từng sợi chỉ, từng hoa văn thổ cẩm M'nông. Bà được bà con nhắc đến như một “hạt nhân” bền bỉ trong hành trình bảo tồn và làm mới nghề dệt thổ cẩm truyền thống.

Công nhân thu hoạch thành phẩm mật ong.

Đưa nông sản lên sàn thương mại số

Từ vài thùng ong rừng ban đầu, chị Đoàn Thị Thúy ở thôn 6, xã Biển Hồ, tỉnh Gia Lai đã kiên trì gây dựng thành trang trại ong quy mô lớn, tạo nguồn thu nhập ổn định cho gia đình.

Lãnh đạo Đảng ủy xã Đức An kiểm tra, nắm bắt tình hình thực tế mô hình “5 cán bộ, đảng viên giúp 1 hộ dân thoát nghèo” trên địa bàn.

Hiệu quả từ mô hình “5 giúp 1”

Mô hình “5 cán bộ, đảng viên giúp 1 hộ dân thoát nghèo” ở xã Đức An, tỉnh Lâm Đồng đang được triển khai theo hướng linh hoạt, nhân văn, từng bước mở rộng, tạo điểm tựa vững chắc cho người dân yếu thế, đồng thời góp phần hiện thực hóa các mục tiêu an sinh xã hội gắn với xây dựng nông thôn mới.

Người Mạ ở thôn Tố Lan có việc làm ổn định tại xưởng chế biến sản phẩm từ tầm vông.

Nâng cao giá trị của cây tầm vông

Vùng đất Đạ Tẻh vốn nổi danh là vựa lúa trọng điểm của tỉnh Lâm Đồng, nay còn được biết đến với nghề chế biến tầm vông (một loài cây thuộc họ tre, nứa) và đan lát song, mây. Thời gian qua, những rừng tầm vông xanh tốt trở thành nguồn sinh kế ổn định của đồng bào Mạ ở thôn Tố Lan.

Nhờ áp dụng khoa học, kỹ thuật vào sản xuất, vườn cà-phê của gia đình chị Puih H’Ani đạt năng suất cao trong những năm qua.

Lan tỏa tinh thần vượt khó

Trên cánh đồng cà-phê trải dài tại Gia Lai, một người phụ nữ Gia Rai đã âm thầm viết nên câu chuyện vượt khó đầy cảm hứng. Chị Puih H’Ani, làng Blang 1, xã Ia Hrung không chỉ làm giàu từ nông nghiệp mà còn trở thành điểm tựa cho nhiều hộ nghèo trong cộng đồng.

Anh Vũ Văn Hiếu (đội mũ) chuyển sang canh tác hữu cơ giúp năng suất ổn định, thu nhập tăng cao.

Lan tỏa phương pháp canh tác nông nghiệp bền vững

Từng là vùng đất bạc màu, năng suất chất lượng cây trồng thấp, vườn hồ tiêu rộng 10 ha của gia đình anh Vũ Văn Hiếu ở thôn Tam Điệp, xã Kon Gang (tỉnh Gia Lai) giờ đây đã hồi sinh mạnh mẽ nhờ chuyển đổi sang canh tác hữu cơ.