Chương trình Phát triển LHQ (UNDP) vừa phối hợp với các đối tác trong nước tổ chức cuộc họp kỹ thuật về CORSIA tại Hà Nội. Sự kiện có sự tham dự của đại diện các cơ quan Chính phủ, doanh nghiệp hàng không, các tổ chức phát triển và chuyên gia nhằm chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, đồng thời thảo luận các chiến lược tuân thủ phù hợp cho Việt Nam trong bối cảnh áp lực giảm phát thải ngày càng gia tăng.
Việt Nam đã đăng ký tham gia giai đoạn đầu tiên của CORSIA từ năm 2026, theo đó những hãng hàng không khai thác đường bay quốc tế sẽ thực hiện những nghĩa vụ giám sát, báo cáo và bù đắp phát thải theo quy định. Tính đến năm 2026, 130 quốc gia trên thế giới đã tự nguyện tham gia giai đoạn đầu của CORSIA, qua đó toàn bộ chuyến bay quốc tế giữa các nước này sẽ phải tuân thủ nghĩa vụ quy định chương trình.
Phó Trưởng đại diện Thường trú Chương trình Phát triển LHQ (UNDP) tại Việt Nam Francesca Nardini nhấn mạnh: “Chúng tôi đánh giá cao quyết định chủ động của Việt Nam trong việc tham gia giai đoạn tự nguyện đầu tiên của CORSIA từ năm 2026. Điều này thể hiện vai trò lãnh đạo mạnh mẽ cũng như cam kết đối với phát triển có trách nhiệm và bền vững”. Bà cũng lưu ý rằng, mặc dù việc tham gia CORSIA mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức liên quan yêu cầu tuân thủ, chi phí và năng lực thể chế.
Đánh giá tác động của CORSIA tới ngành hàng không Việt Nam, bà Nguyễn Lê Khánh Linh, chuyên gia kỹ thuật Công ty CP Quản lý PoA Carbon Việt Nam cho rằng, trước mắt chi phí tuân thủ dẫn đến tăng giá vé trung bình toàn cầu và có thể tăng tới 5 USD/vé trong giai đoạn bắt buộc thực thi. “Tiếp đó là rào cản tâm lý và tài chính đối với phân khúc khách du lịch đại chúng và khách quốc tế. Chi phí cao cũng làm giảm sức cạnh tranh của điểm đến Việt Nam so các quốc gia khác trong khu vực có lộ trình áp dụng CORSIA chậm hơn hoặc có cơ chế trợ giá”, bà Khánh Linh nhấn mạnh.
Tuy nhiên, chuyên gia này nhận định việc công khai chi phí liên quan khí hậu có thể thúc đẩy tiêu dùng xanh, khuyến khích nhóm khách hàng quan tâm đến môi trường sử dụng dịch vụ của hàng không Việt Nam. Bà cho hay: “Trên thế giới, xu hướng cá nhân hóa trách nhiệm bảo vệ môi trường đã được nhiều hãng hàng không triển khai thành công thông qua chương trình bù trừ carbon tự nguyện và nhận được sự hưởng ứng tích cực từ khách hàng”.
Ông Tạ Quang Hưng, Phó Vụ trưởng Khoa học Công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng cho biết: “Việc tham gia CORSIA là xu thế tất yếu, không chỉ là trách nhiệm quốc tế mà còn là cơ hội để ngành hàng không Việt Nam nâng cao năng lực, chủ động thích ứng với các rào cản kỹ thuật ngày càng gia tăng”. Các chuyên gia đánh giá việc tuân thủ CORSIA có thể giúp nâng cao uy tín quốc tế, thúc đẩy thị trường tín chỉ carbon nội địa và thu hút đầu tư vào hạ tầng năng lượng xanh, giảm rủi ro pháp lý khi bay quốc tế… Song, đổi lại Việt Nam đứng trước yêu cầu phải hoàn thiện khung pháp lý về chuyển nhượng tín chỉ carbon, cũng như áp lực cạnh tranh về giá vé so những hãng chưa tham gia tự nguyện.
Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về triển khai CORSIA, bà Judit Legrady - Cố vấn Quản lý cấp cao Tập đoàn tư vấn South Pole (Thụy Sĩ) - cho biết: “Về kinh nghiệm thực tiễn tại Liên minh châu Âu (EU) và Anh, các quốc gia EU và Anh đang áp dụng khuôn khổ kép áp dụng đối với chuyến bay nội khối và CORSIA áp dụng đối với đường bay quốc tế”. Những khuôn khổ pháp lý này yêu cầu hãng hàng không có kế hoạch giám sát, báo cáo và thẩm định phát thải carbon hằng năm. Việc không tuân thủ được xem là vi phạm điều kiện cấp phép, có thể dẫn tới thu hồi giấy phép. Chẳng hạn như tại Anh, cơ chế thực thi giảm thiểu và bù trừ carbon áp dụng mức phạt cố định đối với từng chuyến bay vi phạm.
Còn ở khu vực châu Á, Nhật Bản là một trong những quốc gia đã đưa quy định về thực thi và báo cáo giảm phát thải carbon vào Luật Điều hướng hàng không năm 2022; Singapore đã lồng ghép vào Luật Hàng không dân dụng và những thông tư, hướng dẫn của cơ quan quản lý. Theo bà Judit Legrady, ở Singapore, việc đơn vị khai thác tàu bay không tuân thủ CORSIA có thể dẫn tới mất chứng nhận hoặc thu hồi giấy phép.
