“Tại sao con phải học tiếng Việt?”
Đó là câu hỏi ngây ngô mà bé Trịnh Quỳnh Như (7 tuổi, sống ở Aichi, Nhật Bản) đã từng hỏi mẹ. Quỳnh Như cho biết: “Trước đây, con không hiểu tại sao lại phải học tiếng Việt? Vì con sống ở Nhật Bản thì chỉ cần giỏi tiếng Nhật là đủ rồi. Nhưng sau khi ông ngoại con mất, con mới hiểu vì sao ông luôn mong muốn con học giỏi tiếng Việt. Chính ông ngoại đã trở thành động lực để con học tiếng Việt mỗi ngày”.
Và người luôn đồng hành cùng Quỳnh Như là mẹ của em. Mẹ luôn đọc sách cùng em mỗi ngày, động viên, khích lệ Như. Chia sẻ về quá trình đồng hành cùng con, chị Nguyễn Thị Kế (33 tuổi) cho biết: “Là một người mẹ có con sinh ra và lớn lên ở Nhật, điều tôi lo lắng nhất không phải là con không giỏi tiếng Việt mà là nếu một ngày nào đó con không muốn sử dụng tiếng Việt nữa. Khi đó, con sẽ dần xa với văn hóa, ngôn ngữ và nguồn cội của chính mình. Bởi vậy, tôi luôn cố gắng nói chuyện với con hoàn toàn bằng tiếng Việt, tìm mua sách để đọc cho con nghe và để con tự đọc cho tăng thêm vốn từ. Tôi cũng cho con học trực tuyến với giáo viên ở Việt Nam để cho con tiếp cận với tiếng Việt bài bản hơn”.
Rồi sau một thời gian dạy con tiếng Việt, chị Kế nhận ra rằng, học tiếng Việt chỉ ở trong gia đình thôi thì chưa đủ. Muốn ngôn ngữ sống trong trái tim của một đứa trẻ thì các con phải có môi trường để sử dụng ngôn ngữ đó. Bởi vậy, chị đã đưa con đến lớp tiếng Việt Nishio. Đây là lớp tiếng Việt cộng đồng, được thành lập bởi các phụ huynh và các tình nguyện viên, với mong muốn các con có thêm bạn bè để cùng nói tiếng Việt, cùng đọc sách, cùng lớn lên trong tình yêu với tiếng mẹ đẻ. Chị chia sẻ, điều hạnh phúc nhất của chị là sự thay đổi trong nhận thức của con. Nếu như trước đây con hỏi: “Tại sao con phải học tiếng Việt”, thì bây giờ con đã rất chủ động, tích cực trong việc sử dụng tiếng Việt và muốn lan tỏa tình yêu tiếng Việt với các bạn.
Học tiếng Việt để tự hào là người Việt Nam
Cũng giống Quỳnh Như, em Nguyễn Phạm Huyền My (11 tuổi, sống ở Aichi, Nhật Bản) luôn có mẹ là chị Phạm Thị Hương (40 tuổi) đồng hành trên chặng đường học tiếng Việt. Chị Hương chia sẻ: “Đối với tôi, dạy con học tiếng Việt không chỉ là biết đọc, biết viết mà quan trọng hơn là giữ gìn văn hóa và luôn nhớ về cội nguồn của mình. Tôi luôn cùng con học tiếng Việt mỗi ngày, đọc sách và khuyến khích con trò chuyện với ông bà, người thân ở Việt Nam. Để tiếng Việt trở thành một phần tự nhiên trong cuộc sống hằng ngày của con”.
Nhờ sự sát sao đó, nên mặc dù hằng ngày đi học và giao tiếp bằng tiếng Nhật nhưng Huyền My luôn có mẹ hướng dẫn để phát âm thật chuẩn cũng như nhắc nhở nếu em quên từ tiếng Việt nào.
Những nỗ lực của Quỳnh Như và Huyền My đã được đáp lại bằng hai Giải nhất trong cuộc thi "Hùng biện tiếng Việt 2026" do Hiệp hội người Việt Nam tại Saitama (Nhật Bản) tổ chức mới đây, dưới sự bảo trợ của Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản, Viện Nghiên cứu các vấn đề xã hội, Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài. Với thông điệp "Ở đâu còn tiếng Việt, ở đó là quê hương", cuộc thi hướng đến mục tiêu lan tỏa tình yêu tiếng Việt, bồi đắp bản sắc văn hóa dân tộc cho thế hệ trẻ người Việt Nam ở nước ngoài.
Chia sẻ về niềm vui sau khi giành giải cao nhất của cuộc thi, Huyền My nói: “Điều em thích nhất là giải thưởng này đã cho em có cơ hội được về thăm quê Bác Hồ. Đây chính là niềm mơ ước của em từ rất lâu. Giải thưởng tại cuộc thi Hùng biện tiếng Việt là một kỷ niệm đẹp và cũng là động lực để em tiếp tục học tiếng Việt tốt hơn”.
Cả Quỳnh Như và Huyền My đều chia sẻ, sau cuộc thi, các em càng hiểu rằng tiếng Việt không chỉ là ngôn ngữ mà còn là nguồn cội, là sợi dây gắn kết các em với quê hương Việt Nam. Hai em mong rằng, các bạn nhỏ đang sống ở nước ngoài sẽ cùng cố gắng học và giữ gìn tiếng Việt để dù ở bất cứ nơi đâu, thế hệ trẻ kiều bào luôn tự hào mình là người Việt Nam.
Sân chơi bổ ích dành cho các em nhỏ người Việt
Theo Ban tổ chức cuộc thi Hùng biện tiếng Việt 2026, cuộc thi không đơn thuần là sân chơi về ngôn ngữ mà còn là dịp để các em thể hiện tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc và ý thức gìn giữ tiếng mẹ đẻ. Mỗi thí sinh trải qua phần hùng biện và phần trả lời câu hỏi của Ban giám khảo với các tiêu chí đánh giá về nội dung, ngôn ngữ, kỹ năng hùng biện, phong thái và khả năng phản biện.
Điều tạo nên sức hút của vòng chung kết (được tổ chức ngày 12/7/2026) không chỉ nằm ở khả năng sử dụng tiếng Việt lưu loát của các thí sinh, mà còn ở những câu chuyện chân thành về gia đình, quê hương, văn hóa dân tộc và khát vọng gìn giữ tiếng Việt giữa môi trường đa ngôn ngữ. Mỗi bài hùng biện là một góc nhìn riêng, nhưng đều gặp nhau ở tình yêu dành cho tiếng mẹ đẻ và niềm tự hào mang trong mình dòng máu Việt. Ban giám khảo cũng đánh giá các phần thi đã thể hiện sự tự tin, bản lĩnh cùng chiều sâu cảm xúc của thế hệ trẻ người Việt tại Nhật Bản.
Ông Phạm Đình Thương, Chủ tịch Hiệp hội người Việt Nam tại Saitama, Trưởng ban Tổ chức cuộc thi cho rằng: “Khi một em nhỏ còn biết gọi hai tiếng “ông bà”, “cha mẹ” bằng tiếng Việt; khi một gia đình vẫn cùng nhau trò chuyện bằng tiếng mẹ đẻ; khi những người con xa xứ vẫn tự hào cất lên tiếng Việt trong các hoạt động cộng đồng, thì quê hương vẫn hiện hữu trong trái tim mỗi người”.
