Gìn giữ tiếng Việt, tiếp nối văn hóa Việt
Từ ý nghĩa đó, việc xây dựng những địa chỉ dạy tiếng Việt và nghiên cứu, giới thiệu Việt Nam ở nước ngoài có giá trị lâu dài. Đây vừa là việc hỗ trợ cộng đồng người Việt duy trì tiếng mẹ đẻ, vừa tạo điều kiện để người dân các nước hiểu hơn về Việt Nam bằng chính ngôn ngữ và những giá trị văn hóa của Việt Nam.
Tại Thái Lan, ý nghĩa ấy được thể hiện rõ qua việc thành lập Trung tâm Việt Nam học tại Trường đại học Khon Kaen. Ngày 9/9 vừa qua, Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) tham dự lễ khánh thành Trung tâm. Sự kiện diễn ra trong dịp Ngày tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, được Thủ tướng Chính phủ quyết định lấy ngày 8/9 hằng năm để tôn vinh tiếng Việt theo Quyết định số 930/QĐ-TTg ngày 3/8/2022. Cùng dịp này, Khoa Ngôn ngữ học và Việt Nam học của Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn ký Biên bản ghi nhớ hợp tác về ngôn ngữ và văn hóa với Khoa Nhân văn và Khoa học Xã hội, Trường đại học Khon Kaen.
Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Bình, Trưởng khoa Ngôn ngữ học và Việt Nam học cho rằng, ngôn ngữ là một trong những con đường gần nhất để các dân tộc hiểu nhau. Theo ông, từ sự tin tưởng được vun đắp qua quá trình hợp tác lâu dài giữa hai trường, việc cùng nhau truyền dạy tiếng Việt, nghiên cứu và giới thiệu văn hóa Việt Nam tại Thái Lan mang ý nghĩa vượt ra ngoài một chương trình hợp tác giáo dục: Đưa Việt Nam đến gần hơn với người Thái Lan, giúp thế hệ trẻ người Việt ở Thái Lan tiếp tục gắn bó với tiếng mẹ đẻ, qua đó góp phần tăng cường sự hiểu biết, gắn bó giữa nhân dân hai nước.
Trung tâm Việt Nam học tại Trường đại học Khon Kaen được xây dựng với hai nhóm người học chính: Sinh viên Thái Lan và thế hệ trẻ người Việt tại Thái Lan. Trung tâm tổ chức đào tạo tiếng Việt, đồng thời giới thiệu lịch sử, văn hóa, đất nước và con người Việt Nam. Với người Việt tại Thái Lan, việc có thêm nơi học và sử dụng tiếng Việt có ý nghĩa thiết thực trong việc gìn giữ tiếng mẹ đẻ, nhất là đối với thế hệ trẻ. Khi tiếng Việt được duy trì, những hiểu biết về quê hương và văn hóa Việt Nam cũng có thêm cơ hội được truyền lại trong cộng đồng.
Với sinh viên Thái Lan, việc học tiếng Việt mở ra cơ hội tìm hiểu Việt Nam trực tiếp hơn. Ngôn ngữ giúp người học tiếp cận các tài liệu, tác phẩm và kiến thức về Việt Nam, đồng thời thuận lợi hơn trong giao lưu, học tập và nghiên cứu với người Việt.
Đặt trong bối cảnh hiện nay, việc này cũng gắn với yêu cầu tăng cường công tác đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Nghị quyết 23-NQ/TW ngày 2/8/2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài khẳng định, người Việt Nam ở nước ngoài là “bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới”, đồng thời nhấn mạnh nhiệm vụ gìn giữ tiếng Việt, bản sắc văn hóa và phát huy vai trò “đại sứ văn hóa, đất nước và con người Việt Nam” của kiều bào.
Việc thành lập Trung tâm Việt Nam học - nơi đào tạo tiếng Việt, giới thiệu lịch sử, văn hóa, đất nước và con người Việt Nam cho sinh viên Thái Lan và thế hệ trẻ kiều bào - chính là bước cụ thể hóa yêu cầu “nâng tầm tư duy từ vận động, chăm lo sang đồng hành, kiến tạo cơ chế, huy động nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài” mà Nghị quyết đề ra.
Điểm đáng chú ý là Trung tâm được đặt tại Trường đại học Khon Kaen, một trường đại học lớn ở vùng đông bắc Thái Lan, nơi có cộng đồng người Việt sinh sống lâu đời. Vì vậy, việc dạy tiếng Việt và giới thiệu Việt Nam tại đây vừa phục vụ nhu cầu học tập của sinh viên Thái Lan, vừa góp phần hỗ trợ thế hệ trẻ người Việt duy trì tiếng mẹ đẻ và hiểu biết về nguồn cội. Đây là cách những chủ trương về gìn giữ tiếng Việt và phát huy vai trò cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài được thực hiện bằng những hoạt động cụ thể, bắt đầu từ giáo dục và văn hóa.
Từ hợp tác giữa hai khoa đến ngoại giao văn hóa
Khoa Ngôn ngữ học và Việt Nam học của Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn và Khoa Nhân văn và Khoa học xã hội, Trường đại học Khon Kaen có nhiều điểm tương đồng về lĩnh vực nghiên cứu và đào tạo. Hợp tác giữa hai khoa vì thế có thể gắn với giảng dạy tiếng Việt, nghiên cứu về Việt Nam, trao đổi học thuật và các hoạt động giới thiệu văn hóa.
Mối quan hệ này cũng có một điểm đặc biệt: Trong khi Việt Nam có ngành Thái Lan học để nghiên cứu về đất nước và con người Thái Lan, tại Thái Lan lại có Trung tâm Việt Nam học để nghiên cứu và giới thiệu Việt Nam. PGS, TS Nguyễn Tương Lai, người sáng lập chuyên ngành Thái Lan học tại Khoa Đông phương học, Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, đảm nhiệm vị trí Giám đốc Trung tâm Việt Nam học tại Trường đại học Khon Kaen. Sự kết nối ấy cho thấy, việc tìm hiểu về nhau đang diễn ra từ cả hai phía, trong đó giáo dục và nghiên cứu là những kênh quan trọng.
Trước khi Trung tâm được khánh thành, Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn đã có quá trình hợp tác với các trường đại học Thái Lan trong trao đổi sinh viên, đào tạo sau đại học, nghiên cứu, hội thảo và xuất bản. Nhà trường cũng tổ chức các lớp tiếng Việt trực tuyến miễn phí, bồi dưỡng phương pháp giảng dạy tiếng Việt và tham gia thúc đẩy ý tưởng thành lập Trung tâm Việt Nam học tại Khon Kaen.
Những nỗ lực đó được ghi nhận tại lễ khánh thành khi Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Khon Kaen, Đinh Hoàng Linh trao Kỷ niệm chương thành tựu, đồng thời vinh danh Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn vì những đóng góp trong việc lan tỏa tiếng Việt và văn hóa Việt Nam tại khu vực đông bắc Thái Lan.
Từ đây, tiếng Việt có thêm một địa chỉ để được giảng dạy, người Việt có thêm điều kiện để gìn giữ tiếng mẹ đẻ, còn sinh viên Thái Lan có thêm cơ hội tìm hiểu Việt Nam. Quan trọng hơn, việc hai trường đại học, hai khoa chuyên môn cùng tham gia truyền dạy ngôn ngữ, nghiên cứu và giới thiệu văn hóa tạo nên sự hiểu biết giữa hai đất nước từ hoạt động giáo dục.
Đó cũng là giá trị của ngoại giao văn hóa được tạo dựng từ những việc cụ thể. Khi người Thái Lan hiểu thêm về Việt Nam và người Việt Nam tại Thái Lan có điều kiện gìn giữ tiếng mẹ đẻ, khoảng cách giữa hai cộng đồng được thu hẹp bằng tri thức và sự hiểu biết. Từ những lớp học tiếng Việt, những nghiên cứu về Việt Nam và những hoạt động văn hóa, quan hệ Việt Nam - Thái Lan có thêm một cách để được vun đắp bền vững.
