Học tập suốt đời và kỹ năng cho tương lai

Trước làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi xanh và già hóa dân số đang làm thay đổi cấu trúc việc làm toàn cầu, Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) cảnh báo, nếu không đầu tư mạnh mẽ hơn cho học tập suốt đời, hàng triệu lao động có nguy cơ bị bỏ lại phía sau ngay trong chính nền kinh tế của mình.

Dây chuyền sản xuất và lắp ráp xe máy ở Công ty Trách nhiệm hữu hạn Piaggio Việt Nam (Khu công nghiệp Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc). (Ảnh: TRẦN HẢI)
Dây chuyền sản xuất và lắp ráp xe máy ở Công ty Trách nhiệm hữu hạn Piaggio Việt Nam (Khu công nghiệp Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc). (Ảnh: TRẦN HẢI)

Tại Việt Nam, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ mới đạt khoảng 29,2% và lao động phi chính thức vẫn chiếm hơn 63%, học tập suốt đời không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích, mà đang dần trở thành yêu cầu sống còn của thị trường lao động.

Báo cáo “Học tập suốt đời và kỹ năng cho tương lai” của ILO công bố mới đây cho thấy, thị trường lao động toàn cầu đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu rộng dưới tác động đồng thời của công nghệ số, AI, chuyển đổi xanh và biến động nhân khẩu học. Những thay đổi này tạo ra ngành nghề mới, đồng thời đặt ra yêu cầu mới về kỹ năng đối với người lao động.

Theo ILO, lao động trong khu vực phi chính thức và lao động có trình độ học vấn thấp thường ít có cơ hội tiếp cận đào tạo bài bản. Chỉ 16% người trong độ tuổi lao động từ 15-64 cho biết đã tham gia đào tạo trong năm trước thời điểm khảo sát. Trong khi đó, ở nhóm lao động toàn thời gian có hợp đồng dài hạn tại các doanh nghiệp chính thức, tỷ lệ được tham gia đào tạo lên tới 51%.

Khoảng cách này phản ánh cơ hội học tập đang phân bổ không đồng đều ngay trong thị trường lao động. Những nhóm có vị thế ổn định tiếp tục được nâng cấp kỹ năng, trong khi lao động yếu thế lại khó tiếp cận đào tạo hơn, dù đây là nhóm dễ bị tổn thương nhất trước tự động hóa và biến động công nghệ.

Trong bối cảnh hiện nay, khoảng cách kỹ năng đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Theo ILO, thị trường lao động ngày càng đòi hỏi sự kết hợp giữa kỹ năng số, kỹ năng xanh cùng các kỹ năng tư duy, xã hội - cảm xúc và kỹ năng thực hành... Đặc biệt, kỹ năng chuyên sâu về AI chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng cầu kỹ năng toàn cầu.

Thị trường lao động hiện không chỉ cần những chuyên gia công nghệ cao, mà cần lực lượng lao động có khả năng thích ứng linh hoạt, biết sử dụng công cụ số và có nền tảng tư duy phù hợp với môi trường làm việc thay đổi liên tục.

Điều đó cho thấy thị trường lao động hiện không chỉ cần những chuyên gia công nghệ cao, mà cần lực lượng lao động có khả năng thích ứng linh hoạt, biết sử dụng công cụ số và có nền tảng tư duy phù hợp với môi trường làm việc thay đổi liên tục.

“Học tập suốt đời là nhịp cầu nối công việc hôm nay với cơ hội của ngày mai, đồng thời là nền tảng để xây dựng một xã hội có khả năng thích ứng và phát triển bền vững”, Tổng Giám đốc ILO Gilbert F. Houngbo nhấn mạnh. Với Việt Nam, cảnh báo này mang ý nghĩa đặc biệt tại các doanh nghiệp chính thức

Trong bối cảnh nền kinh tế đang thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tái cơ cấu thị trường lao động. Dù có quy mô lực lượng lao động lớn, chất lượng nguồn nhân lực vẫn là điểm nghẽn đáng chú ý.

Năm 2025, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ của Việt Nam chỉ đạt 29,2%, cho thấy phần lớn lực lượng lao động chưa được đào tạo chính quy hoặc chưa có đủ kỹ năng đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế hiện đại. Trong khi đó, cơ cấu lao động tiếp tục dịch chuyển theo hướng giảm tỷ trọng nông nghiệp, tăng tỷ trọng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ - những lĩnh vực đòi hỏi kỹ năng nghề và khả năng thích nghi cao hơn.

Năm 2025, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ của Việt Nam chỉ đạt 29,2%, cho thấy phần lớn lực lượng lao động chưa được đào tạo chính quy hoặc chưa có đủ kỹ năng đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế hiện đại.

Thách thức hiện nay không chỉ nằm ở việc thiếu kỹ năng công nghệ cao, mà còn ở khả năng duy trì việc học trong suốt vòng đời lao động. Khi công nghệ thay đổi nhanh hơn chu kỳ đào tạo truyền thống, mô hình “học một lần để làm việc cả đời” đang trở nên lạc hậu.

Điều này đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách tiếp cận đối với chính sách giáo dục và phát triển nguồn nhân lực. Học tập suốt đời cần được nhìn nhận như một trụ cột của chính sách phát triển kinh tế-xã hội, thay vì chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành giáo dục.

Theo đó, các chương trình đào tạo nghề cần linh hoạt hơn, gắn chặt hơn với nhu cầu doanh nghiệp và quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Đồng thời, cần mở rộng các mô hình đào tạo ngắn hạn, đào tạo theo nhu cầu cụ thể và đào tạo tại nơi làm việc để người lao động dễ tiếp cận hơn.

Đặc biệt, chính sách cần ưu tiên mở rộng cơ hội học tập cho lao động phi chính thức, lao động nông thôn và nhóm lao động có trình độ thấp - những nhóm có nguy cơ bị bỏ lại phía sau lớn nhất trong quá trình chuyển đổi.

Trong nhiều thập kỷ qua, bằng cấp từng được xem là “tấm vé” để bước vào thị trường lao động. Nhưng trong kỷ nguyên AI và chuyển đổi xanh, điều quyết định ai có thể đi tiếp sẽ không còn nằm ở tấm bằng đã có, mà ở khả năng tiếp tục học tập sau tấm bằng đó.

Có thể bạn quan tâm

Ngành thuế đẩy mạnh rà soát, chuẩn hóa dữ liệu người nộp thuế. (Ảnh: Minh Phương)

Làm sạch mã số thuế, phản ánh đúng trạng thái doanh nghiệp

Gần 600.000 doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký tính đến tháng 6/2026. Xử lý hồ sơ tồn đọng cần vừa tháo gỡ nhanh cho doanh nghiệp tuân thủ, vừa sàng lọc các trường hợp lợi dụng pháp nhân để vi phạm pháp luật.

(Ảnh: TTXVN)

Chứng khoán ngày 9/9: Vn-Index đảo chiều giảm điểm, áp lực bán dâng cao cuối phiên

Phiên giao dịch ngày 9/9, thị trường chứng khoán Việt Nam đóng cửa trong sắc đỏ do sức ép từ nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là bất động sản và chứng khoán. Ở chiều ngược lại, nhóm ngân hàng và năng lượng duy trì sắc xanh, góp phần nâng đỡ thị trường. Chốt phiên, VN-Index giảm 3,32 điểm, xuống mức 1.827,12 điểm.

(Ảnh: HNV)

Đổi mới tư duy phát triển, đáp ứng yêu cầu của thời đại mới

Giai đoạn mới đòi hỏi chuyển trọng tâm sang năng suất, năng lực nội sinh, khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, dữ liệu, chuyển đổi số-xanh, chất lượng thể chế, phát triển con người. Đổi mới mô hình phát triển vì thế là đổi mới tư duy, cách phân bổ nguồn lực, mô hình doanh nghiệp, phương thức quản trị và thước đo thành công.

Hơn 100 sản phẩm đặc trưng của Cao Bằng sẽ được giới thiệu tại “Sức sống hàng Việt”. (Ảnh: Cục Quản lý thị trường)

Đặc sản Cao Bằng xuống phố Tràng Tiền

Miến dong Phia Đén, bánh khảo, lạp sườn, thạch đen, mật ong người Tày, hạt dẻ Quây Sơn, măng khô Bảo Lạc, dao Phúc Sen… hơn 100 sản phẩm đặc trưng của Cao Bằng sẽ được giới thiệu tại “Sức sống hàng Việt” số 13, từ ngày 11-13/9 tại 62 Tràng Tiền, Hà Nội.

Lễ khai mạc VITW 2026 diễn ra ngày 9/9, mở đầu cho ba ngày triển lãm và hội nghị tại VEC. (Ảnh: BTC cung cấp)

VITW 2026 quy tụ hơn 2.000 gian hàng công nghiệp và công nghệ

Diễn ra trong 3 ngày (9-11/9), Tuần lễ Công nghiệp và Công nghệ Việt Nam 2026 (VITW 2026) kết nối các hoạt động trưng bày, trình diễn công nghệ với các hội nghị chuyên ngành và giao thương, qua đó cập nhật những xu hướng đang định hình ngành công nghiệp toàn cầu.

Thành phố chi hơn 9.200 tỷ đồng đầu tư cải tạo hệ thống thoát nước, chỉnh trang rạch Bà Lớn - một trong bảy trục thoát nước chính của Thành phố Hồ Chí Minh (Ảnh: QUÝ HIỀN)

9.200 tỷ đồng chỉnh trang và chống ngập khu nam thành phố

Dự án nạo vét, cải tạo môi trường kết hợp chỉnh trang đô thị trục thoát nước rạch Bà Lớn vừa được Ủy ban nhân dân thành phố thông qua, được kỳ vọng đáp ứng yêu cầu tiêu thoát nước cho lưu vực phía nam kết hợp chỉnh trang đô thị địa bàn quận 8 và huyện Bình Chánh trước đây.

Toàn cảnh Hội nghị. (Ảnh: TTTT)

Nâng cao chất lượng quản trị, minh bạch thị trường chứng khoán

Mới đây, tại Hà Nội, Thứ trưởng Tài chính Nguyễn Đức Chi đã chủ trì Hội nghị “Nâng cao chất lượng quản trị công ty, báo cáo tài chính và minh bạch thông tin trên thị trường chứng khoán”, với sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức nghề nghiệp, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và các thành viên thị trường.

Trang sức bạc được trưng bày tại một cửa tiệm ở Indonesia. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Sáng 9/9, giá bạc thế giới quay đầu giảm

Sáng 9/9, giá bạc thế giới quay đầu giảm nhẹ do chịu sức ép từ giá dầu tăng, làm gia tăng lo ngại lạm phát và củng cố kỳ vọng về các đợt tăng lãi suất. Trong nước, nhiều doanh nghiệp cũng đồng loạt điều chỉnh giá bạc giảm theo cả 2 chiều mua-bán, cùng chiều với thị trường thế giới.

Thủ tướng Lê Minh Hưng chứng kiến Lễ công bố mở các đường bay kết nối Việt Nam và Liên bang Nga của Hãng hàng không Vietjet tại Kazan, Liên bang Nga, tháng 6/2026. (Ảnh: Vietjet)

Vietjet thêm đường bay mới tới Moskva

Liên bang Nga là một thị trường quốc tế giàu tiềm năng trong mạng bay của Vietjet, góp phần mở rộng kết nối Việt Nam với các điểm đến quốc tế, thúc đẩy du lịch, giao lưu nhân dân và các hoạt động kinh tế-thương mại phù hợp với quy định pháp luật hiện hành.

Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà để phục vụ sản xuất, góp phần giảm chi phí tiền điện. (Ảnh: LÊ CHI)

Bài toán sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả

Nhu cầu năng lượng ngày càng lớn đang đặt ra yêu cầu không chỉ bảo đảm đủ nguồn cung mà còn phải sử dụng hiệu quả từng đơn vị năng lượng. Trong bối cảnh đó, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo đang mở ra cách tiếp cận mới: Đo lường chính xác mức tiêu thụ, nhận diện điểm lãng phí, tối ưu vận hành.

Đảng bộ Hội đồng Dân tộc của Quốc hội và Đảng bộ Tổng công ty Điện lực miền Bắc tổ chức Hội nghị tổng kết hoạt động phối hợp giai đoạn 2018-2026. (Ảnh: AN NGUYÊN)

Đồng hành tháo gỡ điểm nghẽn điện, phát triển vùng dân tộc thiểu số và miền núi

Sau gần 8 năm triển khai, hoạt động phối hợp giữa Đảng bộ Hội đồng Dân tộc của Quốc hội và Đảng bộ Tổng công ty Điện lực miền Bắc đã đạt nhiều kết quả cụ thể trong công tác xây dựng Đảng, tuyên truyền, an sinh xã hội, hỗ trợ giáo dục và trao đổi thông tin về bảo đảm cung ứng điện tại vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới.

Ngôi nhà siêu mỏng hình thành sau giải phóng mở rộng đường Vành đai 1, đoạn Hoàng Cầu-Voi Phục.

Đất “siêu mỏng, siêu méo” sau mở rộng Vành đai 1: Bài toán chưa dễ giải

Sau giải phóng mặt bằng để mở rộng đường Vành đai 1, đoạn Hoàng Cầu-Voi Phục, nhiều dải đất có diện tích rất nhỏ, hình dạng bất thường xuất hiện dọc tuyến La Thành. Việc xử lý những phần đất này đang đặt ra bài toán không dễ đối với công tác chỉnh trang, quản lý trật tự xây dựng và bảo đảm mỹ quan đô thị.

Ảnh minh họa. (Nguồn: TTXVN)

Chứng khoán ngày 8/9: Cổ phiếu họ Vin bứt phá, VN-Index đảo chiều bật tăng gần 9 điểm

Phiên giao dịch ngày 8/9, thị trường chứng khoán Việt Nam diễn biến giằng co. VN-Index mở cửa phiên sáng trong sắc đỏ khi áp lực bán lan rộng. Về cuối phiên chiều, lực cầu dâng cao từ nhóm cổ phiếu trụ, đặc biệt cổ phiếu họ Vin, kéo VN-Index bật tăng trở lại. Chốt phiên, VN-Index tăng 8,8 điểm (+0,48%), lên mức 1.830,44 điểm.