Hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả trợ giúp pháp lý trong kỷ nguyên mới

Thực tiễn cho thấy, hệ thống pháp luật về trợ giúp pháp lý đã có bước hoàn thiện, tuy nhiên, việc triển khai vẫn còn tồn tại những khó khăn, bất cập về cơ chế, nguồn lực, chất lượng và phạm vi phục vụ, đòi hỏi cần phải được rà soát, đánh giá để sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với thực tiễn yêu cầu đổi mới.

Tọa đàm “Hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả trợ giúp pháp lý trong kỷ nguyên mới”. (Ảnh: TL)
Tọa đàm “Hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả trợ giúp pháp lý trong kỷ nguyên mới”. (Ảnh: TL)

Sáng 17/10, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật phối hợp Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) tổ chức Tọa đàm “Hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả trợ giúp pháp lý trong kỷ nguyên mới”.

Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung Luật Trợ giúp pháp lý cho phù hợp với thực tiễn yêu cầu đổi mới

Theo ông Trương Thế Côn, Tổng Biên tập Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, Bộ Tư pháp: Từ khi Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 được ban hành và đi vào cuộc sống, cùng với hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành, công tác trợ giúp pháp lý đã có bước phát triển mạnh mẽ cả về quy mô, chất lượng và hiệu quả.

Đến nay, mạng lưới tổ chức trợ giúp pháp lý đã được hình thành ở tất cả các tỉnh, thành phố, hằng năm thực hiện hàng chục nghìn vụ việc, góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời nâng cao niềm tin của nhân dân vào pháp luật và công lý.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai hoạt động trợ giúp pháp lý vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức. Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh cải cách tư pháp, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, chuyển đổi số quốc gia và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả trợ giúp pháp lý trở thành một yêu cầu khách quan, cấp thiết và có ý nghĩa sâu sắc.

c-huong-171-1261.jpg
Bà Vũ Thị Hường, Phó Cục trưởng Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý phát biểu tại tọa đàm. (Ảnh: TL)

Bà Vũ Thị Hường, Phó Cục trưởng Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý nhấn mạnh: Sau gần 8 năm triển khai thực hiện Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, có thể thấy rằng pháp luật trợ giúp pháp lý đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng, vững chắc cho sự phát triển công tác trợ giúp pháp lý theo hướng chuyên nghiệp, sử dụng hiệu quả các nguồn lực của Nhà nước và xã hội để cung cấp kịp thời dịch vụ pháp lý có chất lượng cho người thuộc diện trợ giúp pháp lý, tạo bước chuyển biến căn bản trong việc nâng cao chất lượng trợ giúp pháp lý của Nhà nước.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Luật Trợ giúp pháp lý 2017 chưa bao quát toàn diện các diện người được trợ giúp pháp lý để bảo đảm thống nhất với các luật chuyên ngành. Trên thực tế, còn có các hình thức như hòa giải, tuyên truyền phổ biến pháp luật cho người dân … chưa được ghi nhận trong Luật Trợ giúp pháp lý.

Hiện tại, với hơn 700 trợ giúp viên pháp lý thì việc đáp ứng kịp thời các nhu cầu trợ giúp pháp lý ngày càng đa dạng, phức tạp của người dân là một thách thức; chưa kể một số địa phương có số lượng Trợ giúp viên pháp lý còn mỏng, số luật sư tham gia thực hiện trợ giúp pháp lý còn ít; địa bàn được sử dụng cộng tác viên trợ giúp pháp lý bị hạn chế chỉ ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Trong khi đó, công tác phối hợp trong trợ giúp pháp lý có lúc, có nơi chưa được quan tâm, chú trọng nên hoạt động trợ giúp pháp lý chưa phát huy được hiệu quả; một số thủ tục hành chính trong trợ giúp pháp lý chưa đổi mới để tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người dân và những người có liên quan; việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong trợ giúp pháp lý còn hạn chế…

Chính vì vậy, theo bà Hường, Luật Trợ giúp pháp lý cần phải được rà soát, đánh giá để sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với thực tiễn yêu cầu đổi mới; nhằm tháo gỡ khó khăn, “điểm nghẽn” trong quy định của luật và thực tiễn thực hiện; đồng thời đề xuất các định hướng, nội dung cần sửa đổi, bổ sung, tạo điều kiện để tham mưu Chính phủ trình Quốc hội dự án Luật đáp ứng yêu cầu đổi mới trong kỷ nguyên mới.

Tăng cường vị thế, năng lực và chính sách cho đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý

Tại hội thảo, bà Phan Thị Thu Trang, Phó Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước thành phố Hà Nội chỉ ra, Luật Trợ giúp pháp lý chưa quy định cụ thể trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã trong công tác trợ giúp pháp lý. Điều này chưa phù hợp với yêu cầu tăng cường vai trò, trách nhiệm, thẩm quyền của chính quyền cơ sở khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay.

Trên cơ sở đó, đề nghị bổ sung quy định cụ thể về trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc cung cấp các giấy tờ liên quan đến trợ giúp pháp lý; giới thiệu, hỗ trợ người dân tiếp cận trợ giúp pháp lý, tổ chức tuyên truyền và phối hợp với Trung tâm Trợ giúp pháp lý để nâng cao hiệu quả hoạt động trợ giúp pháp lý tại địa phương.

Đại diện Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước số 2 Thành phố Hồ Chí Minh cho hay, một số quy trình, thủ tục hành chính trong hoạt động trợ giúp pháp lý hiện nay còn rườm rà, vô tình tạo rào cản khiến đội ngũ luật sư khó tham gia hoặc gặp vướng mắc. Vì vậy, cần số hóa toàn bộ quy trình, tinh giản hồ sơ, xây dựng cổng trợ giúp pháp lý trực tuyến cho phép luật sư đăng ký, theo dõi, cập nhật tiến độ vụ việc.

dai-din-tphcm-994.jpg
Đại diện Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước số 2 Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: TL)

Nhằm hoàn thiện chính sách, pháp luật nâng cao hiệu quả hoạt động trợ giúp pháp lý, bà Nguyễn Thị Nga, Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Lai Châu kiến nghị, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất cho hoạt động trợ giúp pháp lý, bảo đảm nguồn kinh phí ổn định, phù hợp với yêu cầu của hoạt động trợ giúp pháp lý; sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật như quy định về số lượng viên chức (biên chế) làm việc tại mỗi Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước các tỉnh để có cơ sở bảo đảm nguồn lực về con người làm công tác trợ giúp pháp lý.

Đi cùng với đó là nâng cao chất lượng đội ngũ trợ giúp viên pháp lý: tổ chức các lớp đào tạo chuyên sâu, bồi dưỡng nghiệp vụ thường xuyên cho trợ giúp viên pháp lý; xây dựng chính sách đãi ngộ hợp lý có cơ chế khuyến khích, hỗ trợ tài chính nâng cao thu nhập cho những người làm công tác trợ giúp pháp lý.

Để đáp ứng yêu cầu mới trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, các ý kiến đại biểu đề nghị cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện chính sách về đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu, đặc biệt là về kỹ năng hành nghề, ứng dụng công nghệ, kỹ năng truyền thông và hội nhập quốc tế cho đội ngũ trợ giúp viên pháp lý.

Tính đến 31/12/2024, cả nước có 63 Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước và 97 chi nhánh trực thuộc Trung tâm; sau sáp nhập có 53 Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước và 83 chi nhánh; số lượng người thực hiện trợ giúp pháp lý khoảng 1.440 người, trong đó, trên 710 trợ giúp viên pháp lý, trên 700 luật sư và 22 cộng tác viên ký hợp đồng với Trung tâm; trên 460 luật sư, tư vấn viên của các tổ chức đăng ký tham gia.

Có thể bạn quan tâm

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp tháng 9/2026 của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Tiếp tục rà soát các văn bản cần sửa đổi, bãi bỏ; tháo gỡ “điểm nghẽn” cản trở phát triển

Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật yêu cầu, trên cơ sở hơn 45 nghìn văn bản thuộc phạm vi tổng rà soát tiếp tục rà soát, kiểm chứng, làm rõ và xác định cụ thể các văn bản cần được sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ; tháo gỡ “điểm nghẽn” cản trở phát triển.

Toàn cảnh phiên tòa. (Ảnh: VŨ PHƯƠNG)

Lấp các "khoảng trống" chính sách trong áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh

Theo bản án sơ thẩm với 65 bị cáo trong vụ án xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương chiều 7/10, Hội đồng xét xử nhận thấy, qua quá trình giải quyết vụ án, nhiều bất cập trong việc thực hiện chính sách liên quan quản lý người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh cần sớm được điều chỉnh.

Lực lượng chức năng xử lý Nguyễn T. T về hành vi “gọi đến số điện thoại khẩn cấp 113 để quấy rối”. (Ảnh: TRỌNG TÍN)

Đồng Tháp xử lý đối tượng gọi hơn 300 cuộc quấy rối Trung tâm cảnh sát 113

Ngày 8/10, Công an tỉnh Đồng Tháp cho biết, Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Công an tỉnh Đồng Tháp) đã tống đạt Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Nguyễn T. T, sinh năm 1991, ngụ ấp Thạnh Trị, xã Vĩnh Kim (tỉnh Đồng Tháp) về hành vi “gọi đến số điện thoại khẩn cấp 113 để quấy rối”.

Nguyễn Hòa Bình và Phó Đức Nam. (Ảnh: Bộ Công an)

Ngày 26/10 sẽ xét xử Mr Pips và 187 đồng phạm

Dự kiến ngày 26/10, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội sẽ mở phiên sơ thẩm 188 bị cáo trong vụ án Phó Đức Nam (tức Mr Pips) và đồng phạm về các tội: Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Rửa tiền; Chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có; Trốn thuế, xảy ra tại Hà Nội và một số tỉnh, thành phố trên cả nước.

Một dự án của Novaland đang giai đoạn hoàn thiện để bàn giao cho khách hàng tại trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Công an Thành phố Hồ Chí Minh xác minh các bài đăng trên mạng về Novaland

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Thành phố Hồ Chí Minh cho biết đã tổ chức xác minh, rà soát các tài khoản, cá nhân có liên quan; thu thập tài liệu, dữ liệu điện tử và làm rõ nguồn gốc, nội dung, mục đích của các thông tin được đăng tải về Công ty cổ phần tập đoàn đầu tư địa ốc Nova (Novaland).

Cải cách thủ tục hành chính hướng tới thực chất, hiệu quả. (Ảnh minh họa. Nguồn: TL)

Cải cách thủ tục hành chính hướng tới thực chất, hiệu quả

Trong thời gian tới, các bộ, ngành, địa phương sẽ tiếp tục triển khai hiệu quả, đồng bộ các nhiệm vụ cải cách thủ tục hành chính, nhất  là 11 Nghị quyết của Chính phủ vừa ban hành về phân quyền, phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính... bảo đảm người dân, doanh nghiệp phải được thụ hưởng thực chất kết quả.

Văn bản hợp nhất số 123/2026/VBHN-TT-BXD được áp dụng đối với tàu biển, cảng biển hoạt động tuyến quốc tế.

Hoàn thiện khung pháp lý về an ninh tàu biển, cảng biển theo tiêu chuẩn quốc tế

Bộ Xây dựng vừa hoàn tất xác thực và ban hành Văn bản hợp nhất số 123/2026/VBHN-TT-BXD, quy định chi tiết việc thực hiện các tiêu chuẩn an ninh hàng hải quốc tế theo Công ước SOLAS 74 và Bộ luật ISPS, đồng thời chuẩn hóa các thủ tục hành chính trong cấp giấy chứng nhận an ninh đối với tàu biển, cảng biển Việt Nam.

Đề xuất cắt giảm nhiều thủ tục hành chính trong đăng ký biện pháp bảo đảm. (Ảnh minh họa. Nguồn: TL)

Đề xuất cắt giảm nhiều thủ tục hành chính trong đăng ký biện pháp bảo đảm

Bộ Tư pháp đang xây dựng dự thảo Nghị định về đăng ký biện pháp bảo đảm, trong đó đề xuất sửa đổi, bổ sung nhiều quy định theo hướng cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; giảm thời gian, chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đăng ký biện pháp bảo đảm trong tình hình mới.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn biên phòng Si Pa Phìn (Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên) tuyên truyền nhân dân trên địa bàn xã biên giới Si Pa Phìn cần nâng cao cảnh giác phòng, tránh tội phạm mua bán người. (Ảnh: LÊ LAN)

Điện Biên: Chú trọng tuyên truyền, nâng cao ý thức phòng, tránh tội phạm mua bán người

Lợi dụng sự hạn chế trong hiểu biết và những khó khăn trong điều kiện kinh tế của đồng bào dân tộc thiểu số đặc biệt ở khu vực biên giới tỉnh Điện Biên, tội phạm mua bán người đã tiếp cận, dụ dỗ nạn nhân với lời hứa việc nhẹ lương cao, sau đó thực hiện hành vi mua bán người qua biên giới.