Hoàn thiện chính sách thúc đẩy khoa học xã hội

Chính sách giữ vai trò then chốt trong phát triển khoa học. Với khoa học xã hội - lĩnh vực có nhiều đặc thù, một khung chính sách phù hợp sẽ thúc đẩy nghiên cứu, nâng cao năng lực tư vấn, dự báo chiến lược quốc gia và gắn kết chặt chẽ với nhu cầu thực tiễn.

Trao thưởng cho các sinh viên Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) có thành tích xuất sắc trong nghiên cứu khoa học.
Trao thưởng cho các sinh viên Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) có thành tích xuất sắc trong nghiên cứu khoa học.

Kết quả và tác động của khoa học xã hội thường trừu tượng, khó lượng hóa hơn khoa học tự nhiên và công nghệ, song vai trò của nó trong tạo nền tảng và phát triển bền vững đất nước là không thể phủ nhận.

Đảng và Nhà nước nhất quán quan điểm phát triển khoa học xã hội gắn với thực tiễn, phục vụ xây dựng đường lối, chính sách, nâng cao dân trí, phát huy giá trị văn hóa và con người Việt Nam. Trong kỷ nguyên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, khi khoa học-công nghệ liên tục thay đổi đời sống, khoa học xã hội càng cần nghiên cứu sâu các vấn đề mới, đưa ra dự báo và giải pháp ứng phó kịp thời.

Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Phan Chí Hiếu, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, trong khi khoa học-công nghệ đã tiến rất xa thì khoa học xã hội và nhân văn còn chậm, thiếu những công trình lớn, mang tính khai phá và được xã hội quan tâm. Một nguyên nhân đáng kể là thể chế: Chính sách hỗ trợ, đầu tư cho khoa học xã hội còn bất cập, dàn trải, thiếu chiều sâu và chưa thật sự thiết thực.

Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa họccông nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã mở ra định hướng chiến lược cho các ngành khoa học, trong đó có khoa học xã hội. Khoa học được xác định là quốc sách hàng đầu, điểm tựa cho phát triển kinh tế-xã hội trong kỷ nguyên mới. Một nội dung quan trọng của Nghị quyết là khẩn trương hoàn thiện thể chế, xóa bỏ mọi rào cản để biến thể chế thành lợi thế cạnh tranh trong phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa họccông nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã mở ra định hướng chiến lược cho các ngành khoa học.

Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, được Quốc hội thông qua ngày 27/6/2025, đã cụ thể hóa Nghị quyết 57, quy định rõ chính sách phát triển khoa học xã hội. Nhà nước chú trọng nghiên cứu lý luận chính trị, khoa học xã hội và nhân văn nhằm cung cấp luận cứ khoa học cho việc xây dựng đường lối, chính sách; đồng thời bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa và con người Việt Nam.

Luật nhấn mạnh kết nối khoa học xã hội, nhân văn với các lĩnh vực khác, ưu tiên kinh phí cho nhiệm vụ liên ngành, đặc biệt trong công nghệ mới. Nhà nước khuyến khích nghiên cứu đánh giá tác động xã hội, đạo đức, văn hóa, tâm lý của công nghệ mới; đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng, thử nghiệm để kiểm chứng hiệu quả, tính khả thi và tác động của mô hình, giải pháp, chính sách trước khi áp dụng rộng rãi. Các dự án nghiên cứu ứng dụng có định hướng giải quyết vấn đề xã hội được ưu tiên bố trí kinh phí và hỗ trợ kỹ thuật.

Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để các tổ chức khoa học xã hội và nhân văn nâng cao năng lực nghiên cứu, phản biện xã hội, đồng thời tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, tạo điều kiện để khoa học xã hội phát huy vai trò, đóng góp thiết thực vào sự phát triển đất nước.

Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam - cơ quan nghiên cứu hàng đầu về khoa học xã hội, đang tích cực triển khai các chủ trương lớn của Đảng về phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trên cơ sở Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 2025 cùng Nghị quyết 193 của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc biệt, từ quý III/2025 quy chế hoạt động của Viện sẽ được sửa đổi toàn diện, chuyển từ quản lý thủ tục, định mức cứng nhắc sang quản lý theo sản phẩm và hiệu quả đầu ra.

Viện sẽ trao quyền tự chủ nhiều hơn cho tổ chức, cá nhân chủ nhiệm nhiệm vụ; tăng cường ứng dụng nền tảng số trong quản lý để bảo đảm minh bạch, hiệu quả; chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu; khuyến khích công trình có chuyển giao kết quả, công bố quốc tế và tiếp cận liên ngành. Đồng thời, Viện sẽ siết chặt giám sát chất lượng, bổ sung chế tài xử phạt vi phạm liêm chính khoa học.

Việc cấp kinh phí nghiên cứu không còn cào bằng mà dựa trên mức độ đóng góp của nhà khoa học, tổ chức nghiên cứu. Tiêu chí đánh giá sản phẩm cũng đa dạng hơn, không chỉ dừng ở công bố, chuyên khảo, báo cáo chính sách mà còn tính đến mô hình ứng dụng, sổ tay hướng dẫn, cẩm nang hay các sản phẩm số hóa như bản đồ dữ liệu.

Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đang xây dựng khung pháp lý thành lập doanh nghiệp ứng dụng khoa học xã hội tại một số viện trực thuộc, nhằm gắn kết nghiên cứu cơ bản với thực tiễn và tăng cường tự chủ cho các đơn vị nghiên cứu. Dự kiến từ năm 2026 sẽ áp dụng các quy định mới về nghiên cứu khoa học và sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nghiên cứu.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Huy Hoàng (Học viện Khoa học xã hội) cho rằng những đổi mới thể chế sẽ nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực cho khoa học xã hội, nhất là trong liên kết quốc tế, trao đổi chuyên gia, giảng viên và học liệu vốn là vấn đề khó khăn trước đây. Phát biểu tại Đại hội Đảng bộ Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Tiến sĩ Phạm Thị Thúy Nga (Viện Nhà nước và Pháp luật) nhấn mạnh các nhà khoa học xã hội-nhân văn cần nắm vững, vận dụng hiệu quả pháp luật để nâng cao chất lượng nghiên cứu.

Với vai trò trung tâm nghiên cứu chiến lược, tư vấn chính sách quốc gia, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cũng cần đổi mới tư duy và phương thức cung cấp lý luận pháp lý theo tinh thần Nghị quyết 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật.

Những đột phá trong hoàn thiện thể chế quản trị sẽ kích hoạt các nguồn lực, tạo môi trường thuận lợi cho nhà khoa học, đơn vị nghiên cứu và doanh nghiệp, qua đó phát huy mạnh mẽ vai trò nền tảng của khoa học xã hội trong phát triển đất nước thời kỳ mới.

Có thể bạn quan tâm

Nhận diện sớm các chiêu trò lừa đảo bằng trí tuệ nhân tạo

Nhận diện sớm các chiêu trò lừa đảo bằng trí tuệ nhân tạo

Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại nhiều tiện ích cho đời sống và công việc. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích tích cực, công nghệ này cũng đang bị các đối tượng xấu lợi dụng để thực hiện các hành vi lừa đảo ngày càng tinh vi.

Lãnh đạo Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Tập đoàn Công nghệ CMC ký kết bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026-2030, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi AI và đổi mới sáng tạo.

Hà Nội đẩy mạnh hợp tác chiến lược phát triển chính quyền số và thành phố AI

Trong khuôn khổ hội nghị công bố quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và xúc tiến đầu tư năm 2026, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội đã ký nhiều biên bản ghi nhớ hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ, tổ chức nghiên cứu, đào tạo và các đối tác trong nước, quốc tế.

Một sản phẩm công nghệ mới trưng bày tại triển lãm công nghệ năng lượng mặt trời và hệ thống lưu trữ Solar & Storage Live 2024 tại thành phố Johannesburg, Nam Phi. (Ảnh: TTXVN)

Thúc đẩy tự chủ chiến lược về hạ tầng công nghệ

Bốn nền kinh tế công nghệ lớn nhất châu Phi đã soạn thảo các chiến lược về trí tuệ nhân tạo (AI) trong bối cảnh họ thừa nhận phụ thuộc quá nhiều vào các công ty công nghệ Mỹ về cơ sở hạ tầng. Với sự hỗ trợ của công nghệ phương Tây, các công ty châu Phi đang bắt đầu xây dựng cơ sở hạ tầng AI. 

Nghiên cứu phát triển khoa học và công nghệ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn hiện nay.

Nâng cao năng lực khoa học và công nghệ quốc gia, góp phần làm chủ công nghệ chiến lược

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 229/2026/NĐ-CP ngày 25/6/2026 quy định về tổ chức và hoạt động của Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia. Nghị định gồm 8 chương và 39 điều, tập trung tháo gỡ những vướng mắc về tổ chức, cơ chế hoạt động; đồng thời để Quỹ thực hiện chức năng, nhiệm vụ phù hợp các quy định mới. 

Sự kiện thu hút hơn 300 đối tác chiến lược và đại diện các doanh nghiệp công nghệ trong khu vực.

Khai mạc Hội nghị thượng đỉnh Đối tác Đông Nam Á 2026

Ngày 26/6, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hội nghị thượng đỉnh Đối tác Đông Nam Á 2026 (Huawei SEA Partner Summit 2026) đã chính thức khai mạc với chủ đề “Hợp tác để khai phóng tương lai xanh và thông minh” (Partnering To Ignite The Intelligent và Green Future).

Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk Lương Nguyễn Minh Triết phát biểu tại hội thảo.

Đắk Lắk đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp bền vững

Trong khuôn khổ chuỗi sự kiện công bố điều chỉnh quy hoạch tỉnh Đắk Lắk thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và xúc tiến đầu tư năm 2026, sáng 26/6, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đắk Lắk phối hợp các cơ quan, đơn vị tổ chức Hội thảo chuyên đề “Chuyển đổi số và phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp bền vững”.

Hội thảo Việt Nam-Lào về phát triển hạ tầng tin cậy số và ứng dụng chữ ký số trong các lĩnh vực.

Việt Nam-Lào hợp tác về phát triển hạ tầng tin cậy số và ứng dụng chữ ký số

Chiều 25/6, tại thủ đô Vientiane (Lào), Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia Việt Nam (NEAC), Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam phối hợp Trung tâm Internet quốc gia Lào (LANIC), Bộ Công nghệ và Truyền thông Lào tổ chức Hội thảo Việt Nam-Lào về phát triển hạ tầng tin cậy số và ứng dụng chữ ký số trong các lĩnh vực.

Nhóm nghiên cứu của Viettel AI xây dựng mới bộ dữ liệu các khuôn mặt bị che khuất để huấn luyện mô hình AI. (Ảnh: Quỳnh Trang)

Giải pháp Viettel AI được bảo hộ tại Hoa Kỳ nhờ bài toán nhận diện khuôn mặt bị che khuất

Ngày 26/6, Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội Viettel cho biết, năng lực nghiên cứu công nghệ lõi của Viettel AI được khẳng định khi Văn phòng Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ (USPTO) vừa cấp bằng sáng chế hữu ích cho phương pháp “Nhận diện khuôn mặt có đeo khẩu trang qua hình ảnh sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo”.

Diễn đàn đối thoại chiến lược 2026 tại Hà Nội bàn cách xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Phát huy công nghệ chiến lược, xác lập mô hình tăng trưởng mới

Ngày 25/6, tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao phối hợp Phòng Thương mại Hoa Kỳ tại ASEAN, Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) cùng các đối tác tổ chức Diễn đàn đối thoại chiến lược với chủ đề “Xác lập mô hình tăng trưởng mới: Phát huy các công nghệ chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng trưởng bền vững”. 

Triển lãm Quốc tế Vietnam ICTCOMM 2026 diễn ra từ 24-26/6 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Doanh nghiệp vận hành trên nền tảng AI – Tương lai của chuyển đổi số

Diễn ra từ ngày 24-26/6/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh, Vietnam ICTCOMM 2026 quy tụ hàng trăm doanh nghiệp công nghệ trong các lĩnh vực ICT, AI, IoT, Cloud, Data Center và Cybersecurity. Theo Ban tổ chức, ngày khai mạc đã thu hút hơn 2.000 lượt khách tham quan cùng nhiều hội thảo chuyên đề về chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo.

Báo chí thế giới tái định vị giữa "gọng kìm" của AI và người sáng tạo nội dung

Báo chí thế giới tái định vị giữa "gọng kìm" của AI và người sáng tạo nội dung

Sự trỗi dậy của các “bộ máy trả lời bằng AI” làm bốc hơi lưu lượng truy cập truyền thống. Làn sóng người sáng tạo nội dung đang cướp đi sự chú ý cũng như nhân tài của báo chí chính thống. Phản ứng chiến lược được nhiều cơ quan báo chí lựa chọn là tập trung vào những thứ máy móc không thể sao chép.

Tăng cường bảo mật ngân hàng. (Đồ họa: HỒNG ANH)

Chống lừa đảo AI trong ngành ngân hàng

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội cho ngành ngân hàng trong việc nâng cao hiệu quả vận hành, quản trị rủi ro và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Tuy nhiên, chính công nghệ này cũng đang bị tội phạm mạng lợi dụng để tạo ra các hình thức lừa đảo ngày càng tinh vi.

Hội nghị sơ kết công tác quản lý lĩnh vực thông tin điện tử 6 tháng đầu năm 2026.

Tăng cường xử lý vi phạm trên không gian mạng

Chiều 24/6, tại Hà Nội, Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) tổ chức Hội nghị sơ kết công tác quản lý lĩnh vực thông tin điện tử 6 tháng đầu năm 2026.

Hoạt động nghiên cứu, thí nghiệm thực hành của sinh viên Trường đại học Việt Nhật. (Ảnh: DIỆP NGỌC)

Chuyển đổi số trong quản trị đại học: Đột phá đào tạo song hành và lực lượng lao động kỷ nguyên mới

Giáo dục nước ta đang đứng trước bước ngoặt mang tính cách mạng về cấu trúc thể chế, triết lý vận hành thích ứng kỷ nguyên số. Áp lực toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã định hình hệ thống giáo dục đại học và nghề nghiệp theo hướng song hành thực học, thực nghiệp thay thế mô hình hàn lâm truyền thống.