Tại hội nghị, đại diện Ban Nghiệp vụ Thuế Hải quan (Cục Hải quan) đã giới thiệu tới cán bộ, công chức các đơn vị thuộc Cục Hải quan, các Chi cục Hải quan khu vực và cộng đồng doanh nghiệp những nội dung mới, điểm sửa đổi, bổ sung quan trọng của Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.
Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 có hiệu lực từ ngày 1/7/2020, sau hơn 5 năm thực hiện đã góp phần quan trọng vào hiện đại hóa công tác quản lý thuế, cải cách thủ tục hành chính, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong thu ngân sách nhà nước và tạo thuận lợi cho người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ theo quy định. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế-xã hội phát triển nhanh, nhiều mô hình kinh tế mới xuất hiện như tài sản số, fintech, thương mại điện tử cùng với quá trình chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, yêu cầu đặt ra là cần sửa đổi toàn diện Luật Quản lý thuế để đáp ứng yêu cầu phát triển mới của đất nước.
Bên cạnh đó, nhiều chủ trương, định hướng lớn mang tính đột phá của Đảng và Nhà nước đã được ban hành nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, như các Nghị quyết số 18-NQ/TW, 57-NQ/TW, 66-NQ/TW, 68-NQ/TW. Thực tiễn đó đòi hỏi hệ thống pháp luật về quản lý thuế phải được hoàn thiện đồng bộ, hiện đại và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Năm 2025, Cục Hải quan đã phối hợp với Cục Thuế trình Quốc hội ban hành Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Riêng các quy định về khai thuế, tính thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tại Điều 13 và quy định về sử dụng hóa đơn điện tử tại Điều 26 của Luật có hiệu lực sớm từ ngày 1/1/2026.
Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 được ban hành nhằm đạt các mục tiêu trọng tâm: đẩy mạnh hiện đại hóa và chuyển đổi số toàn diện công tác quản lý thuế; tạo thuận lợi cho người nộp thuế; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; khắc phục các bất cập của Luật hiện hành; cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ; tăng cường chia sẻ dữ liệu và phối hợp liên ngành; thúc đẩy phân cấp, phân quyền; triển khai thủ tục thuế trực tuyến toàn trình, không phụ thuộc địa giới hành chính, hướng tới mô hình “một cửa số” thống nhất; tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi vi phạm; đồng thời hoàn thiện khung pháp lý cho quản lý thuế đối với các mô hình kinh tế số, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sau khi bỏ thuế khoán, khuyến khích chuyển đổi sang doanh nghiệp.
Luật gồm 9 Chương, 53 Điều, được thiết kế theo hướng quy định khung, phân quyền mạnh hơn cho Chính phủ và Bộ Tài chính nhưng vẫn bảo đảm đầy đủ các nội dung cốt lõi về quản lý thuế. Một trong những điểm đáng chú ý là sự chuyển đổi từ cơ chế quản lý thuế theo chức năng sang quản lý theo đối tượng người nộp thuế kết hợp với chức năng; chuyển từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”, lấy người nộp thuế làm trung tâm.
Bên cạnh các nội dung kế thừa, Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 có nhiều quy định mới liên quan trực tiếp đến lĩnh vực hải quan, như: sửa đổi, bổ sung quy định về tên cơ quan quản lý thuế phù hợp với tổ chức bộ máy mới; bổ sung quy định về nộp tiền phạt đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; xử lý trường hợp nộp thừa thuế giá trị gia tăng khi nhập khẩu; tính tiền chậm nộp đối với hàng hóa được tổ chức tín dụng bảo lãnh; kiểm tra lại của cơ quan thuế và cơ quan hải quan; các trường hợp ấn định thuế; nhiệm vụ, quyền hạn của các tổ chức, cá nhân liên quan; nguyên tắc, hành vi và thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính về quản lý thuế; cũng như quy định chuyển tiếp nhằm bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện.
Để triển khai Luật, Cục Hải quan được giao phối hợp với Cục Thuế xây dựng Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế (thay thế Nghị định số 126/2020/NĐ-CP) và chủ trì xây dựng Thông tư hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Quản lý thuế về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu (thay thế Thông tư số 06/2021/TT-BTC).
Tại hội nghị, Cục Hải quan tập trung lấy ý kiến đối với nhiều nội dung trọng tâm của dự thảo Nghị định và Thông tư, như: xác định đối tượng áp dụng; khai bổ sung hồ sơ thuế; các trường hợp cơ quan hải quan tính thuế, thông báo thuế; khai thuế thay, nộp thuế thay; thời hạn nộp thuế; các trường hợp không tính tiền chậm nộp; hoàn thuế, không hoàn thuế; phân loại và giải quyết hồ sơ hoàn thuế; miễn, giảm, không thu, không chịu thuế; ấn định thuế; nhiệm vụ, quyền hạn của tổ chức tín dụng.
Dự thảo Thông tư gồm 3 Chương, 40 Điều, tập trung vào ba nhóm vấn đề: tạo thuận lợi cho công tác quản lý thuế gắn với chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính; sửa đổi, bổ sung nhằm tăng cường yêu cầu quản lý; và kế thừa quy định hiện hành đồng thời điều chỉnh để tránh phát sinh vướng mắc trong thực tiễn.
Tại Hội nghị, đại diện các đơn vị thuộc Cục Hải quan, các Chi cục Hải quan khu vực và các hiệp hội doanh nghiệp đã đóng góp nhiều ý kiến trách nhiệm, thực tiễn nhằm hoàn thiện dự thảo các văn bản hướng dẫn.
Kết luận hội nghị, Cục Hải quan ghi nhận và đánh giá cao các ý kiến đóng góp; đồng thời khẳng định sẽ tiếp thu, nghiên cứu đầy đủ để hoàn thiện dự thảo Nghị định, phối hợp với Cục Thuế báo cáo Bộ Tài chính trình Chính phủ xem xét, ban hành và trình Bộ Tài chính ban hành Thông tư theo thẩm quyền. Sau hội nghị, Cục Hải quan yêu cầu các Chi cục Hải quan khu vực tiếp tục tổ chức tập huấn cho toàn thể công chức, bảo đảm triển khai thống nhất, đồng bộ Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 từ ngày 1/7/2026.
Việc xây dựng và ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành Luật vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong lĩnh vực quản lý thuế theo đúng chủ trương của Chính phủ.
