Hiệu quả của phương pháp can thiệp dựa trên vui chơi với trẻ tự kỷ

Trong can thiệp trẻ tự kỷ, phương pháp can thiệp dựa trên vui chơi có tác động rất hiệu quả để hỗ trợ cải thiện giao tiếp, tương tác hành vi ở trẻ, giúp trẻ phát triển các giác quan, trí tuệ và hòa nhập tốt hơn với thế giới chung quanh.
Trẻ có niềm yêu thích với vẽ cây cầu. (Ảnh: SƠN TÙNG)
Trẻ có niềm yêu thích với vẽ cây cầu. (Ảnh: SƠN TÙNG)

Giá trị của vui chơi với trẻ tự kỷ

Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Mai Hương, Phó Trưởng khoa Tâm thần, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, đối với trẻ em nói chung, vui chơi là nhu cầu thiết yếu, là hoạt động chủ đạo góp phần vào quá trình phát triển của trẻ.

Vui chơi là cách trẻ em tìm hiểu về thế giới, về bản thân và các bạn khác. Không có cách chơi đúng hay cách chơi sai. Chơi có thể là bất cứ điều gì khiến cho trẻ cảm thấy vui thích và học hỏi được. Cách vui chơi của trẻ em rất khác nhau, tùy thuộc vào sự phát triển, tâm trạng và môi trường chung quanh.

Vui chơi ở trẻ em có ý nghĩa rất quan trọng: Giúp xây dựng trí tưởng tượng và sự sáng tạo; Thúc đẩy sự phát triển nhận thức, giải quyết vấn đề, gia tăng tự tin và xây dựng hình ảnh bản thân; Giúp giải tỏa cảm xúc và học các hành vi hữu ích trong điều hòa các mối quan hệ xã hội; Giúp phát triển lời nói và giao tiếp; Khuyến khích tính độc lập, tự chủ; Thúc đẩy phát triển thể chất: các kỹ năng vận động, phát triển cơ bắp, kiểm soát chuyển động cơ thể,…

Đối với trẻ tự kỷ, việc vui chơi thường gặp khó khăn. Trẻ thường chơi một mình, khó hòa nhập với nhóm bạn, ít chủ động tương tác hoặc khởi xướng một hoạt động chơi với người khác. Vì ngôn ngữ hạn chế, nên mọi người chung quanh khó nhận biết nhu cầu của trẻ, trẻ khó diễn đạt cảm xúc hoặc mong muốn của bản thân.

Trẻ tự kỷ cũng có xu hướng quá bận tâm vào một vài hoạt động, thao tác đồ vật có tính rập khuôn, lặp lại, mà thiếu vắng sự sáng tạo hoặc khám phá các hoạt động chơi đa dạng; khó chịu với những thay đổi nhỏ, kém linh hoạt khi chơi. Do những thiếu sót về giao tiếp và ngôn ngữ, trẻ thường không biết cách chơi tưởng tượng hoặc đóng vai giống như trẻ cùng tuổi.

Cha mẹ cần vui chơi với trẻ tự kỷ như thế nào?

Để phát triển kỹ năng chơi ở trẻ tự kỷ, cha mẹ cần hướng dẫn con:

Chơi tạo cảm giác: khuyến khích trẻ cầm và quan sát đồ chơi, khám phá bề mặt/kết cấu của đồ chơi, thực hiện một số thao tác đơn giản với đồ vật bằng bàn tay, ngón tay.

Chơi thiết lập mối quan hệ: khuyến khích trẻ chơi nối kết hai vật hoặc những phần khác nhau của một đồ vật. Ví dụ: đập các đồ vật với nhau; xếp hàng, cặp đôi hoặc tập hợp những đồ vật cùng loại.

Chơi chức năng đơn giản: dạy trẻ dùng một đồ chơi hoặc đồ vật đúng theo chức năng của chúng. Ví dụ: đẩy xe tải quanh phòng, chạm cốc để lên miệng như để uống “khà”, cho búp bê ăn…

Chơi chức năng phức tạp: dạy trẻ thực hiện tối thiểu hai hành động để tạo một tác động. Thí dụ: đẩy hộp đồ chơi, nhắm mắt và nhấn nút…

Chơi tưởng tượng/đóng vai: dùng một đồ vật tượng trưng cho một vật khác, như dùng khối tượng trưng cho xe lửa, ghế tượng trưng cho ngựa, cho búp bê uống sữa, đóng vai người bán hàng,…

Một số chú ý dành cho cha mẹ khi chơi với trẻ tự kỷ

Bác sĩ Hương khuyến cáo, khi chơi cùng con, cha mẹ cần bắt đầu từ đồ chơi hoặc hoạt động chơi trẻ ưa thích. Luôn đưa đồ chơi ngang tầm mắt, cố gắng tạo ra sự chú ý của trẻ vào cha mẹ, đồng thời cha mẹ cũng chú ý vào hành động trẻ đang làm.

Khi chơi, cần dùng những từ ngữ thật đơn giản, nhấn mạnh để hướng tới vật trẻ đang nhìn hoặc hành động trẻ đang làm. Thí dụ trẻ nhìn thổi bóng thì nói “bóng”, chọc ngón tay vào bóng nổ thì nói “bùm”,…

Chơi hồn nhiên, bắt chước hành động chơi của trẻ, tạo không khí vui nhộn, hào hứng sẽ thúc đẩy được trẻ tương tác với cha mẹ. Hỗ trợ trẻ nếu trẻ không biết chơi theo cách “cầm tay chỉ việc” và giảm dần sự giúp đỡ.

Có thể lặp đi lặp lại một số từ lệnh, giúp trẻ dự đoán được hành động tiếp theo, thí dụ: một, hai… ba “mở”, giơ tay chờ đợi hành động đập tay “yeah” (hay zee) ở trẻ.

Có phần thưởng với bất cứ sự nỗ lực tham gia vui chơi của trẻ. Thưởng có thể là lời khen ngợi, reo vui, cử chỉ âu yếm, cũng có thể là đồ ăn hoặc một thứ trẻ thích. Phần thưởng vật chất nên giảm dần và chuyển thành phần thưởng quy đổi.

Trong khi chơi nếu trẻ có hành vi sai phải dứt khoát và cản hành vi sai bằng thái độ và cử chỉ, không nên đánh mắng trẻ.

Với trẻ chưa biết chơi hoặc mức độ nặng thì ban đầu khi chơi cần 2 người: một người là đối tác chơi, một người hỗ trợ trò chơi, sau đó đổi lại vai.

Các trò chơi nhóm nên tạo cho trẻ sự chờ đợi và biết lượt chơi, biết qui tắc, luật lệ cuộc chơi, biết phối hợp và cạnh tranh khi chơi.

Các đồ chơi nên xếp riêng từng loại vào từng hộp nhựa có nắp và dán nhãn bên ngoài là ảnh hoặc biểu tượng về đồ chơi đó, trẻ chơi từng thứ một, chơi xong dạy trẻ cất phải cất gọn gàng ngăn nắp.

Có thể thấy, việc nắm được những kiến thức liên quan đến can thiệp trẻ tự kỷ sẽ giúp cha mẹ áp dụng một cách đúng đắn, mang lại hiệu quả phát triển nhận thức, hành vi và hòa nhập tốt hơn cho trẻ. Hy vọng cha mẹ sẽ luôn kiên trì, là cầu nối, là điểm dựa vững chắc để cùng trẻ vượt qua giai đoạn khó khăn này.

Có thể bạn quan tâm

Thừa ủy quyền của Chủ tịch nước, Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên trao Huân chương Lao động hạng Ba cho Bệnh viện Sức khỏe tâm thần Thái Bình. (Ảnh: MAI TÚ)

Xây dựng Bệnh viện Sức khỏe tâm thần Thái Bình trở thành cơ sở y tế phát triển chuyên sâu

Ngày 9/10, Bệnh viện Sức khỏe tâm thần Thái Bình (tỉnh Hưng Yên) tổ chức lễ kỷ niệm 50 năm thành lập và đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba lần thứ hai. Dự lễ có Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên; các đồng chí lãnh đạo tỉnh Hưng Yên; đại diện các sở, ngành của tỉnh và các thế hệ cán bộ, nhân viên bệnh viện.

(Ảnh minh họa: Cục Dân số)

Giảm gánh nặng sinh và nuôi con để ứng phó mức sinh thấp

Để đưa mức sinh trở lại ngưỡng thay thế, việc khuyến khích các gia đình sinh đủ hai con cần đi cùng những chính sách hỗ trợ cụ thể. Từ mở rộng thời gian nghỉ thai sản đến xây dựng môi trường thuận lợi cho việc chăm sóc, nuôi dạy trẻ, chính sách dân số đang chuyển hướng nhằm giải quyết những áp lực cho người trẻ.

Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên trao giải tập thể. (Ảnh: Cục Dân số)

Gần 95 nghìn người tham gia cuộc thi tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh

Sau một tháng triển khai trên nền tảng số, cuộc thi tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh do Cục Dân số, Bộ Y tế tổ chức đã thu hút 94.752 người tham gia từ 34 tỉnh, thành phố, với hơn 86.700 bài thi hợp lệ, góp phần lan tỏa thông điệp bình đẳng giới và nâng cao giá trị của trẻ em gái trong cộng đồng.

Ê-kíp các bác sĩ Bệnh viện Nội tiết Trung ương thực hiện phẫu thuật cho bệnh nhân. (Ảnh: THÚY QUỲNH)

Vét hạch cổ chọn lọc dựa trên bản đồ hạch, giảm nguy cơ biến chứng cho người bệnh ung thư tuyến giáp

Kỹ thuật vét hạch cổ chọn lọc dựa trên bản đồ hạch giúp bác sĩ lấy đủ mô hạch trong khoang cần đánh giá, hỗ trợ phát hiện ổ di căn kích thước rất nhỏ, đồng thời hạn chế những can thiệp không cần thiết. Qua đó, người bệnh mắc tuyến giáp được kiểm soát tổn thương hiệu quả, giảm nguy cơ biến chứng và bảo đảm an toàn sau phẫu thuật.

Chương trình Kết nối yêu thương là hoạt động được lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Bộ Công an, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam cùng các cơ quan, doanh nghiệp đặc biệt quan tâm. (Ảnh: BẢO VY)

Doanh nhân Nguyễn Thị Phương Thảo dự chương trình "Kết nối yêu thương" của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam

Tại Nhà hát Hồ Gươm, Bộ Công an phối hợp Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam vừa tổ chức chương trình “Kết nối yêu thương”, chung tay chăm lo cho phụ nữ và trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Tại chương trình, Vietjet, Sovico và HDBank góp 30 tỷ đồng hỗ trợ phụ nữ, trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo.

Trong phòng mổ của Bệnh viện E, các ê kíp phẫu thuật đã dành phút trang nghiêm để nói lời tiễn biệt và tri ân người bệnh. (Ảnh: BVCC)

Sáu cuộc đời được trao cơ hội sống từ một người hiến tạng

Từ một người bệnh không may qua đời sau khi chết não do đuối nước, nghĩa cử hiến tạng của gia đình đã mở ra cơ hội sống cho 6 người bệnh ở cả ba miền. Trái tim, gan, 2 quả thận và 2 giác mạc được kịp thời đưa đến các bệnh viện để ghép, tiếp nối sự sống và hoàn thành tâm nguyện của người đã khuất.

Bác sĩ thăm khám người bệnh sau 48 giờ nhập viện. (Ảnh: Bệnh viện cung cấp)

Tây Ninh: Cứu sống người phụ nữ trẻ bị sét đánh

Trở về nhà giữa cơn mưa giông dữ dội, cô gái trẻ bất ngờ bị sét đánh ngã gục xuống đường, rơi vào tình trạng nguy kịch với rối loạn nhịp tim và nhiều tổn thương trên cơ thể. Hơn 48 giờ giành giật sự sống tại Phòng Hồi sức tích cực (ICU), các bác sĩ đã thành công giúp cô vượt qua cơn nguy kịch.

Đoàn công tác Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 tham quan Phòng thí nghiệm của Trung tâm Nghiên cứu Công nghệ Y sinh và Cấy ghép (NIFE), Hannover. (Ảnh: BVCC)

Mở rộng hợp tác chuyên sâu về chấn thương chỉnh hình giữa Việt Nam và Đức

Vừa qua, tại thành phố Hannover (Cộng hòa Liên bang Đức), Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 và Bệnh viện DIAKOVERE Annastift đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực chấn thương chỉnh hình, mở ra hướng hợp tác chuyên sâu về hội chẩn, đào tạo, nghiên cứu khoa học và tiếp nhận, chuyển giao các kỹ thuật tiên tiến.

Các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình triển khai can thiệp điện quang DSA. (Ảnh: THÀNH DƯƠNG)

Rút ngắn khoảng cách trong tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao

Người dân được tiếp cận y tế chất lượng cao sớm hơn, thuận lợi hơn; người bệnh nặng có thêm cơ hội được cứu sống trong thời gian vàng; gia đình giảm chi phí khi không phải đi xa; năng lực y tế của cả khu vực cùng mạnh lên… Đó là những hiệu quả nhìn thấy được sau hơn ba tháng Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đi vào hoạt động.