Từ đầu nhiệm kỳ trước, dự án cao tốc Bắc Kạn-Cao Bằng đã được tỉnh Bắc Kạn cũ và tỉnh Cao Bằng quyết liệt phối hợp nghiên cứu, đề xuất, trình Trung ương xem xét đầu tư.
Trước đó, vài chục năm qua, lưu thông từ Hà Nội, qua Bắc Kạn tới Cao Bằng chỉ duy nhất có tuyến Quốc lộ 3. Sau nhiều năm Trung ương đầu tư thì đoạn tuyến từ Hà Nội tới Bắc Kạn đã có cao tốc Hà Nội-Thái Nguyên và đường tiền cao tốc Thái Nguyên-Bắc Kạn.
Tuy nhiên, đoạn từ Bắc Kạn tới Cao Bằng chưa được nâng cấp, cải tạo, đang trở thành điểm nghẽn cản trở phát triển rất lớn đối với Cao Bằng và Bắc Kạn (nay là 37 xã của Thái Nguyên).
Trong khi đó, đây là trục giao thông “xương sống” đối với phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng-an ninh của Thái Nguyên, Cao Bằng và vùng Đông Bắc. Đây còn là trục hành lang kinh tế quan trọng, kết nối từ các tỉnh Tứ Xuyên, Trùng Khánh, Quảng Tây (Trung Quốc) qua Cao Bằng về Hà Nội.
Hiện tại, đoạn tuyến từ phường Bắc Kạn đến Cao Bằng có tiêu chuẩn kỹ thuật thấp, nhỏ, hẹp, quanh co. Trên đoạn tuyến còn có tới bốn con đèo dài, dốc, mặc dù nổi tiếng về độ hùng vĩ nhưng lại rất nguy hiểm đối với lưu thông, là: đèo Giàng, đèo Gió, đèo Cao Bắc và đèo Tài Hồ Sìn.
Hằng năm, trên đoạn tuyến này thường xuyên xảy ra nhiều vụ tai nạn giao thông. Đồng thời, người dân sinh sống dọc tuyến, chủ yếu là các xã đặc biệt khó khăn của Thái Nguyên và Cao Bằng cũng khó khăn phát triển kinh tế.
Sau hợp nhất, tỉnh Cao Bằng được Trung ương giao chủ quản dự án đã tiếp tục tích cực, quyết liệt phối hợp Thái Nguyên để sớm hiện thực hóa dự án này, đáp ứng mong mỏi bấy lâu nay của người dân.
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng Lê Hải Hòa, dự án là công trình giao thông có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với sự phát triển của Cao Bằng nói riêng và khu vực trung du, miền núi phía bắc nói chung. Việc sớm triển khai dự án này sẽ tháo gỡ “nút thắt” về hạ tầng giao thông, mở rộng không gian phát triển, thúc đẩy kinh tế cửa khẩu, thương mại và thu hút đầu tư.
Trên tinh thần “tiếng nói chung, trách nhiệm chung, hành động chung”, hai tỉnh thống nhất sẽ phối hợp chặt chẽ, quyết tâm triển khai dự án bảo đảm tiến độ, chất lượng theo mục tiêu đề ra.
Rất nhiều cuộc làm việc con thoi giữa các cơ quan chuyên môn của hai tỉnh đã diễn ra trong thời gian qua để đẩy nhanh tiến độ lập dự án. Cho tới nay, công tác khảo sát, thăm dò, định vị hướng tuyến đã hoàn thành.
Theo Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên, dự án cao tốc này sẽ có chiều dài hơn 82km, quy mô 4 làn xe, vận tốc thiết kế 80km/giờ. Dự án có điểm đầu kết nối với cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn (phường Bắc Kạn, tỉnh Thái Nguyên), điểm cuối tại Km82+500 (phường Tân Giang, tỉnh Cao Bằng).
Dự kiến toàn tuyến sẽ có 3 hầm đường bộ, 10 nút giao kết nối với trung tâm tỉnh Cao Bằng, đường tỉnh 209 và đường Hồ Chí Minh. Tổng mức đầu tư của dự án khoảng hơn 29.000 tỷ đồng.
Hai tỉnh đặt mục tiêu sẽ hoàn thành phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi trong tháng 6/2026; hoàn thành thiết kế bản vẽ thi công, dự toán trong tháng 11/2026 và tiến hành khởi công, giải ngân ngay trong tháng 12/2026.
Với khối lượng công việc khổng lồ trong khi thời hạn cho mục tiêu chỉ còn 6 tháng, hai tỉnh đã thống nhất cao sẽ triển khai nhiều giải pháp linh hoạt, sáng tạo. Trong đó, tập trung phối hợp rà soát nhu cầu tái định cư, bãi đổ thải, xây dựng các khu tái định cư. Đồng thời xem xét áp dụng cơ chế “tạm sử dụng rừng” đối với các bãi chứa đất, đá dư thừa để rút ngắn thời gian thi công và giảm chi phí.
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên Vương Quốc Tuấn, tỉnh giao các đơn vị chuyên môn chủ động rà soát xử lý các nội dung liên quan, nhất là giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư, vật liệu xây dựng, bãi đổ thải. Kịp thời nắm bắt, tháo gỡ khó khăn phát sinh để bảo đảm dự án triển khai đúng tiến độ.
Hai bên đồng thời thống nhất thiết lập kênh liên lạc trực tiếp thông qua Tổ công tác liên tỉnh nhằm thường xuyên trao đổi thông tin, kịp thời xử lý các vướng mắc liên quan đến thủ tục hành chính, giải phóng mặt bằng, vật liệu xây dựng, bãi đổ thải và chuyển mục đích sử dụng rừng trong quá trình triển khai.
Theo dự kiến, dự án cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn sẽ hoàn thành vào cuối năm 2026. Việc tiếp tục khởi công, thi công đoạn từ Bắc Kạn đến Cao Bằng vào cuối năm 2026 sẽ tạo ra “cú huých” lớn, mở ra cơ hội phát triển cho rất nhiều xã khó khăn của Cao Bằng và Thái Nguyên có dự án đi qua.
Tuy nhiên, dư luận cũng kỳ vọng, hai tỉnh và các cơ quan chuyên môn sẽ chủ động nghiên cứu kỹ để có những giải pháp quyết liệt ngay từ đầu đối với các vấn đề mang tính trọng yếu, quyết định tiến độ là: giải phóng mặt bằng, bố trí bãi đổ thải, tái định cư và cung ứng vật liệu xây dựng.
Đây là những vấn đề đã phát sinh, cản trở lớn tới tiến độ dự án cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn trong thời gian qua. Trong khi đó, với địa hình còn phức tạp hơn dự án cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn thì dự án cao tốc Bắc Kạn-Cao Bằng sẽ còn phát sinh khối lượng đào, đắp lớn cũng như điều kiện thi công khắc nghiệt hơn.
