Khởi đầu cho vận tải thủy xanh
Mỗi chuyến vận tải container bằng sà-lan điện do Tập đoàn CMA CGM triển khai nối từ các khu công nghiệp (phường Bình Dương) đến cảng Gemalink (phường Phước Hòa) có thể chở 180 TEU hàng hóa, hoạt động khứ hồi trên tuyến dài 180 km. Với tần suất khai thác ổn định, tuyến vận tải này giảm phát thải khoảng 778 tấn CO2 mỗi năm. Đặc biệt, sà-lan có thể sạc tại trạm điện mặt trời đang được lắp đặt ngay tại Gemalink.
Đại diện CMA CGM tại Việt Nam cho biết: Đơn vị lựa chọn cảng Gemalink nằm ở khu vực cảng Cái Mép-Thị Vải vì đây là một trong những cảng nước sâu hiện đại và năng động nhất Đông Nam Á. Cụm cảng nước sâu Cái Mép-Thị Vải có lợi thế tự nhiên và chiến lược để trở thành điểm khởi phát cho mạng lưới vận tải thủy xanh.
Việc CMA CGM chọn Cái Mép-Thị Vải để khai mở tuyến sà-lan điện là một tín hiệu tích cực, không chỉ với môi trường mà còn với sự dịch chuyển chiến lược logistics của Việt Nam. Với hơn 300 km sông rạch có thể khai thác giao thông, cùng hệ thống cảng biển nước sâu thuộc loại lớn nhất cả nước, phía đông Thành phố Hồ Chí Minh đang là khu vực có điều kiện lý tưởng để phát triển vận tải thủy xanh. Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống cảng biển, hệ thống cảng thủy nội địa đã được đầu tư và phát triển không ngừng.
Theo phân tích của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Khang, chuyên gia logistics thuộc Trường đại học Giao thông vận tải thành phố, khu vực phía đông thành phố có đầy đủ điều kiện “3T” để phát triển vận tải thủy không phát thải, đó là: Tiếp cận cảng biển quốc tế; tiềm năng năng lượng tái tạo; tầm nhìn trong quy hoạch hạ tầng giao thông đa phương thức. “Nếu được đầu tư bài bản, khu vực phía đông có thể trở thành trung tâm trung chuyển bằng phương tiện xanh, giúp giảm áp lực đường bộ, đặc biệt trong bối cảnh tuyến cao tốc Biên Hòa-Vũng Tàu và các tuyến ven biển đang gần hoàn thành và đưa vào sử dụng”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Khang khẳng định.
Cùng với đó, địa phương cũng đang nghiên cứu phương án phát triển tuyến thủy nội địa chuyên dùng cho container kết nối các khu công nghiệp tại Phú Mỹ-Châu Pha-Mỹ Xuân với cảng Gemalink, TCIT và CMIT, nhằm tối ưu chi phí logistics và phát triển bền vững.
Thành phố Hồ Chí Minh đang đứng trước cơ hội rất lớn để đi trước, đón đầu xu thế vận tải xanh để phát huy vai trò của giao thông thủy. Theo các chuyên gia, để phát triển vận tải thủy xanh, thành phố cần có chiến lược tích hợp vào quy hoạch phát triển giao thông giai đoạn 2025-2035. Trong đó, nên xác định các tuyến vận tải điện ưu tiên, bố trí quỹ đất làm trạm sạc dọc sông Thị Vải, sông Dinh. Bên cạnh đó, cần phát huy hiệu quả luồng xanh logistics kết nối sản xuất và xuất khẩu bằng tuyến vận tải sạch, tiết kiệm.
Giao thông thủy không chỉ là huyết mạch vận chuyển hàng hóa, phát triển logistics, chia sẻ với giao thông đường bộ mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của thành phố. Nếu thành phố đầu tư tương xứng thì không chỉ đánh thức tiềm năng giao thông thủy, vận tải xanh, tạo đà phát triển kinh tế biển, kinh tế sông nước mà còn lưu giữ văn hóa sông nước, tạo bản sắc riêng cho đô thị.
Hướng đến mục tiêu Net Zero
Vận tải xanh để hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050, doanh nghiệp hàng hải đang nỗ lực tìm và phát triển các giải pháp công nghệ ứng dụng năng lượng xanh, kết cấu hạ tầng xanh, giúp giảm phát thải khí nhà kính.
Theo Tổng Công ty Tân cảng Sài Gòn (SNP), nhà khai thác cảng lớn nhất Việt Nam, bình quân mùa cao điểm mỗi ngày có khoảng 15.000 lượt xe tải container vào cảng Cát Lái, cộng với hơn 1.000 trang thiết bị chuyên dụng hoạt động 24/7 tại cảng cho thấy lượng khí xả, khí độc hại phát thải vào môi trường của ngành khai thác cảng nói chung, SNP nói riêng là tương đối lớn.
Ý thức rõ điều đó, doanh nghiệp bắt tay vào triển khai 3 nhóm giải pháp giảm khí phát thải độc hại, giảm ô nhiễm môi trường gồm: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số để tối ưu hóa quy trình thủ tục, nâng cao hiệu suất khai thác thiết bị; sử dụng các nguyên vật liệu tái chế, dùng một lần; phân loại, xử lý chất thải an toàn, từ sớm, từ xa và tiết kiệm năng lượng, chuyển đổi sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo. Các giải pháp đã góp phần giảm đáng kể tác động đối với môi trường. Doanh nghiệp đã đoạt hai giải thưởng Cảng Xanh APEC cho cảng Cát Lái (năm 2018) và cảng TCIT (năm 2020).
Đồng thời, doanh nghiệp khuyến khích khách hàng, hãng tàu dùng phương thức vận tải sà-lan góp phần giảm khí phát thải; quảng bá vận tải xanh thông qua tọa đàm với hãng tàu, chuyên gia, hiệp hội. Ưu tiên sử dụng phương tiện giao thông trong cảng bằng điện để giảm phát thải khí nhà kính, hiện đang đầu tư thử nghiệm 5 xe đầu kéo chạy điện; 2 xe bus chở khách chạy điện.
Theo các chuyên gia, phát triển cảng xanh, vận tải biển xanh để hướng tới mục tiêu Net Zero vừa là nhiệm vụ, vừa là thách thức không nhỏ với các doanh nghiệp lĩnh vực hàng hải, đòi hỏi thời gian, công sức và chi phí lớn. Do đó, chuyển đổi năng lượng xanh không thể chỉ phụ thuộc vào năng lực, nội lực của từng doanh nghiệp mà cần sự chung tay, hỗ trợ của nhiều cấp, ngành.
