Giáo dục di sản theo cách mới

Di sản được sử dụng như tài nguyên trực quan để truyền dạy kiến ​​thức và các kỹ năng cho học sinh. Điều này sẽ khơi dậy niềm hứng thú với lịch sử, văn hóa, thúc đẩy sự tham gia của học sinh vào việc bảo vệ di sản và còn có thể khai mở những tiềm năng của học sinh. Đã có mô hình giáo dục di sản bước đầu tiếp cận theo hướng hiện đại này ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội) và còn có thể mở rộng hơn tới nhiều di tích, bảo tàng khác.
Các em học sinh tham gia tour giới thiệu di sản của Bảo tàng lịch sử Việt Nam. Ảnh: K.MINH
Các em học sinh tham gia tour giới thiệu di sản của Bảo tàng lịch sử Việt Nam. Ảnh: K.MINH

Di sản trực tiếp tham gia vào giáo dục

Giáo dục di sản là một cách hữu hiệu để dạy về lịch sử và văn hóa, trong đó sử dụng những thông tin, tư liệu của/về các di sản văn hóa. Trong những năm gần đây quan niệm về giáo dục di sản đã có nhiều đổi mới. Các điểm di sản, các thiết chế văn hóa đều có thể trở thành địa điểm học tập mà học sinh tất cả lứa tuổi có thể trực tiếp trải nghiệm, học tập. Các chương trình giáo dục di sản mới đã đưa các di sản trực tiếp tham gia vào quá trình giáo dục ở các bậc học phổ thông. Từ năm 1994, UNESCO đã thành lập Chương trình Giáo dục di sản thế giới cho thanh, thiếu niên (Chương trình WHE) nhằm thúc đẩy vai trò của giới trẻ trong việc bảo tồn di sản thế giới.

Mục tiêu của chức năng giáo dục trên di tích, bảo tàng là sự phát triển và hoàn thiện con người. Bảo tàng, di tích thực hiện chức năng này thông qua các chương trình giáo dục. Phương pháp tiếp cận coi di tích, bảo tàng là “nơi học” giữ vai trò quan trọng trong các chủ đề giáo dục di sản. Phương pháp này coi trọng nguyên tắc cuả bảo tàng học hiện đại là “nhìn qua hiện vật” để tạo cho học sinh cơ hội được tiếp xúc sâu với các hiện vật, cùng tìm hiểu các yếu tố khác của di sản để mở rộng kiến thức và kích thích trí tưởng tượng. Từ góc nhìn và phương pháp coi di tích, bảo tàng là nơi để học tập tích cực với những hoạt động trực quan, gợi mở sẽ tác động đến nhận thức giúp các em hình thành ý thức trân trọng và từ đó có hành vi đúng để bảo vệ các di tích, di sản.

Với hướng tiếp cận mới, những người làm công tác giáo dục di sản có vai trò kiến ​​tạo chương trình giáo dục nhằm truyền cảm hứng, giúp các em học sinh tích lũy tri thức, tập đưa ra các giả định và rút ra kết luận. Việc xây dựng các chương trình giáo dục di sản với phương pháp tiếp cận công chúng và nâng cao năng lực sáng tạo sẽ mở ra một hướng đi mới cho các bảo tàng, di tích.

Nhìn từ một di tích đặc biệt

Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám ghi những dấu ấn nổi bật của văn hóa Nho học Việt Nam. Qua thăng trầm lịch sử, di tích vẫn giữ được những công trình kiến trúc và nhiều hiện vật có giá trị như: gác Khuê văn, điện Đại thành, bia tiến sĩ… Đây là địa chỉ văn hóa du lịch tiêu biểu của Hà Nội và cũng là nơi thu hút các em học sinh, sinh viên tới tham quan, học tập.

Từ tháng 11/2018, Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã triển khai các chương trình giáo dục di sản mới. Các cán bộ giáo dục của di tích đã xây dựng hơn 30 chủ đề sinh động về các giá trị đa dạng của khu di tích. Các em học sinh làm việc theo nhóm rồi chia sẻ những kết quả của mình với nhau và với những người hướng dẫn. Năm 2019, “Khu trải nghiệm cùng di sản” cho học sinh được đưa vào hoạt động với các thiết bị dạy học tương đối hiện đại. Tham gia chương trình giáo dục di sản này, học sinh không chỉ được tiếp thu kiến thức về các giá trị đa dạng của Văn Miếu - Quốc Tử Giám mà còn phát huy được nhiều kỹ năng, được bồi đắp cảm xúc, tình cảm với di sản thông qua các hoạt động trải nghiệm.

Trong Kế hoạch triển khai công tác giáo dục truyền thống cho học sinh, sinh viên thông qua di sản văn hóa của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch từ năm 2022 cũng đã có nội dung triển khai các mô hình “Câu lạc bộ em yêu lịch sử”, “Giờ học lịch sử” tại các bảo tàng cấp tỉnh, từ tháng 1 đến tháng 5/2023. Hà Nội còn có nhiều di tích, bảo tàng đang nỗ lực đổi mới trưng bày, đổi mới cách tiếp cận với công chúng: Khu di sản thế giới Hoàng thành Thăng Long, Khu di tích Cổ Loa, Bảo tàng Lịch sử quốc gia, Di tích Nhà tù Hỏa Lò… đều đã xây dựng những chương trình mới, sinh động để mở rộng quảng bá, phát huy giá trị di sản. Những chương trình giáo dục di sản của Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung đang hướng đến tiếp cận những quan điểm và cách làm mới dựa trên những thế mạnh tài nguyên văn hóa đang được lưu giữ. Vai trò của di sản được nhận thức cao hơn và công việc giáo dục di sản được đổi mới sẽ đưa di sản đồng hành trong đời sống đương đại.

Theo PGS Nguyễn Văn Huy, người làm công tác bảo tồn, bảo tàng có kinh nghiệm hàng đầu ở Việt Nam hiện nay: “Bề dày của mỗi nền văn hóa được “nói” qua các di sản lịch sử văn hóa, trong đó những di sản vật chất có giá trị rất lớn. Các hiện vật trong bảo tàng, di tích là những bằng chứng sinh động kể những câu chuyện lịch sử - văn hóa cho các thế hệ trẻ. Mỗi hiện vật, mỗi tài liệu đều có những thông tin bị ẩn đi mà những người muốn phát huy giá trị di sản phải nghiên cứu để trả lời các câu hỏi: nó là của ai, được ai làm ra, khi nào, ở đâu, như thế nào và tại sao lại có nó… Giáo dục di sản chính là giúp cho thế hệ trẻ đi tìm và trả lời được những câu hỏi này trên mỗi hiện vật, mỗi di tích. Không phải theo cách học thuộc lòng mà là cách đặt các câu hỏi rồi trả lời được những câu hỏi đó chính là cách giáo dục di sản hiệu quả nhất.

Có thể bạn quan tâm

Hoạt động hiến máu tình nguyện tại Lễ phát động Tháng Nhân đạo năm 2026.

Bước tiến của công tác nhân đạo

Từ tư tưởng “lấy con người làm trung tâm, lấy lòng nhân ái làm cốt lõi” do Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt nền móng cách đây 80 năm, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đã từng bước xây dựng thành công mô hình hoạt động nhân đạo bền vững, với sức lan tỏa rộng khắp.

Khuyến đọc cách nào thời “số hóa”?

Câu chuyện văn hóa đọc được nhắc nhiều hơn qua các diễn đàn, hội sách, tọa đàm. Sau những sự kiện ấy, một câu hỏi được đặt ra: Chúng ta nên khuyến đọc theo cách nào, khi đời sống đọc đã thay đổi rất nhanh?

Dự án có nhiều sáng kiến hay, gần gũi với đời sống.

Lan tỏa nhiều sáng kiến xanh

Trước những tác động của biến đổi khí hậu ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, nhiều bạn trẻ đã bắt đầu tìm tòi các giải pháp từ thực tiễn quê hương. Từ lục bình, vỏ tôm, nước nhiễm mặn đến câu chuyện về các loài chim di cư, những sáng kiến nhỏ đang góp phần mở ra cách tiếp cận mới trong hành trình chuyển đổi xanh.

Đón đọc Thời Nay số 1699, phát hành thứ hai, ngày 27/4

Đón đọc Thời Nay số 1699, phát hành thứ hai, ngày 27/4

Dịp giỗ Tổ Hùng Vương (10/3 âm lịch) và Kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam (30/4/1975 - 30/4/2026) thống nhất đất nước năm nay diễn ra trong cùng một nhịp thời gian, gợi nên ý nghĩa của dòng chảy văn hóa, lịch sử, ký ức và đương đại.

Ông Doseba Sinay (ngoài cùng, bên phải) chia sẻ về kế hoạch của WVIV. Ảnh: NVCC

Chung tay xây dựng “Hành lang Xanh”

Trong bối cảnh hệ sinh thái biển và sinh kế ven biển chịu nhiều thách thức, Tổ chức World Vision International tại Việt Nam (WVIV) phối hợp Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF) vừa khởi động Dự án “Xây dựng hành lang bảo vệ đa dạng sinh học biển và nguồn lợi thủy sản khu vực miền trung Việt Nam (Hành lang Xanh)”.

Kỳ thi Olympic Hóa học Quốc tế Mendeleev (IMChO) 2026

Kỳ thi Olympic Hóa học Quốc tế Mendeleev (IMChO) 2026

Theo thông tin từ Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, đoàn học sinh Việt Nam tham dự Kỳ thi Olympic Hóa học Quốc tế Mendeleev (IMChO) 2026 lần thứ 60 tổ chức tại Moscow (Liên bang Nga) đã giành thành tích cao.

Học sinh trải nghiệm kỹ năng lái xe điện an toàn trên mô hình mô phỏng.

Cập nhật an ninh học đường cho Gen Z

Lấy học sinh làm nhân vật trung tâm, để các em được tham gia, được tương tác và thể hiện chính mình, "Tiết học Gen Z" là nơi kiến thức pháp luật được xây dựng thành những câu chuyện sân khấu gần gũi đã góp phần trong việc đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật đến nhóm đối tượng đang ngồi trên ghế nhà trường.

Giao thông công cộng phải hút khách hơn nữa

Có đi xe bus ở Hà Nội mới thấy bây giờ tình hình chung đã khá hơn trước. Vào bến “to”, khách có vị trí đợi riêng, an toàn. Không gian bến bãi giờ cũng được vệ sinh sạch sẽ hơn, đỡ bụi bặm, mùi mẽ nôn nao, cáu bẩn như ngày trước.

Bộ Xây dựng đã phân cấp quản lý hơn 1.500 km đường thủy nội địa quốc gia về cho địa phương.

Hướng tới quản lý hiện đại, dựa trên dữ liệu

Bộ Xây dựng đang đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC), điều kiện kinh doanh theo hướng rút ngắn thời gian, chuyển sang hồ sơ điện tử và phân cấp về địa phương. Thời gian tới dự kiến sẽ xử lý 157 TTHC, qua đó giảm 18% chi phí và gần 20% thời gian giải quyết cho người dân, doanh nghiệp.

Trẻ khiếm thính tham gia hoạt động ngoại khóa.

Rút ngắn khoảng cách để nối dài yêu thương

“Trong hành trình 14 năm vừa làm mẹ vừa đồng hành cùng con, dù đã gặp nhiều người cùng hoàn cảnh nhưng đối với gia đình, con vẫn là riêng biệt nhất”, chị Nông Thị Tình, thành viên nhóm cha mẹ trẻ khiếm thính ở Thái Nguyên chia sẻ.

Nhịp sống sôi động của thành phố mang tên Bác.

Sức vươn trên thành phố hào sảng, nghĩa tình

Thành phố Hồ Chí Minh sau 51 năm nước nhà thống nhất, đang chuyển động với nhịp phát triển nhanh. Từng đối mặt nhiều khó khăn sau chiến tranh, thành phố đã trở thành trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, thương mại, dịch vụ, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đề xuất phương án tăng 8% lương hưu, trợ cấp từ ngày 1/7

Đề xuất phương án tăng 8% lương hưu, trợ cấp từ ngày 1/7

Dự thảo Nghị định điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng do Bộ Nội vụ xây dựng đang được Bộ Tư pháp thẩm định. Trong dự thảo mới nhất này, Bộ Nội vụ chỉ đề xuất 1 phương án tăng lương hưu, trợ cấp từ ngày 1/7, thay vì 2 phương án như đợt lấy ý kiến hồi tháng 3.

Sinh viên Y khoa trong giờ thực hành.

“Mở” nhưng vẫn “siết” tuyển sinh ngành y - dược

Tính đến tháng 4/2026, hơn 15 trường đại học khối y - dược đã công bố phương án tuyển sinh dự kiến. Trong khi các phương thức xét tuyển ngày càng được mở rộng, thì các tiêu chí bảo đảm chất lượng đầu vào lại càng được siết chặt, cho thấy tính đặc thù của lĩnh vực đào tạo gắn trực tiếp với sức khỏe con người.

Người dân khắp mọi miền Tổ quốc đều một lòng ngưỡng vọng về cội nguồn.Ảnh: KHIẾU MINH

Hướng về cội nguồn, bồi đắp tinh thần thống nhất

Dịp Giỗ Tổ Hùng Vương (10/3 âm lịch) và Kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam (30/4/1975 - 30/4/2026) thống nhất đất nước năm nay diễn ra trong cùng một nhịp thời gian, gợi nên ý nghĩa của dòng chảy văn hóa, lịch sử, ký ức và đương đại.

Cứu hộ 2 cá thể gấu ngựa

Cứu hộ 2 cá thể gấu ngựa

Chi cục Kiểm lâm tỉnh Nghệ An vừa phối hợp Tổ chức Động vật châu Á, Vườn quốc gia Bạch Mã, Chi cục Kiểm lâm Vùng II và các đơn vị liên quan cứu hộ thành công 2 cá thể gấu nuôi nhốt lâu năm.

Chủ động phòng ngừa, kiểm soát bệnh mạn tính nhằm giúp bảo toàn Quỹ Bảo hiểm y tế.

Không để thất thoát Quỹ Bảo hiểm y tế

Chỉ trong vòng một tháng, anh Nguyễn Văn C (53 tuổi) trú tại phường Xuân Đỉnh (Hà Nội) sử dụng thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) để đi khám tại ba cơ sở y tế khác nhau. Nơi cho thuốc huyết áp, nơi thì thêm thuốc tim, có nơi lại cho làm thêm xét nghiệm. Hồ sơ của anh C, theo cán bộ giám định, không phải là trường hợp hiếm.

Tổ chức các kỳ thi, tuyển sinh an toàn

Tổ chức các kỳ thi, tuyển sinh an toàn

Văn phòng UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành thông báo kết luận của Phó Chủ tịch UBND thành phố Vũ Thu Hà, Trưởng ban Chỉ đạo kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông thành phố Hà Nội năm 2026 và Trưởng ban Chỉ đạo thi, tuyển sinh năm học 2026-2027.

TS Chu Mạnh Trinh (ngoài cùng bên phải) đi thực tế tại làng gốm Mỹ Thiện.

Ông tiến sĩ của du lịch cộng đồng

“Phải bảo vệ tuyệt đối môi trường tự nhiên”, đó là quan điểm cứng rắn của TS Chu Mạnh Trinh, giảng viên Khoa Sinh - Nông nghiệp - Môi trường Trường đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng).

Lao động nước ngoài thường làm các công việc bốc vác, kéo xe, dọn dẹp... tại chợ hoa Quảng An.

Lao động da đen “bắt nhịp” chợ hoa Quảng An

Từ 2-5 giờ sáng tại chợ hoa Quảng An (phường Hồng Hà, Hà Nội), giữa dòng xe chở hoa tấp nập, không khó để bắt gặp những nhóm lao động nước ngoài đứng chờ việc. Họ đến từ nhiều quốc gia, làm những công việc giản đơn, thu nhập bấp bênh nhưng vẫn chọn ở lại Việt Nam.

Nghiêm khắc để có “công trường xanh”

Trong nhiều năm dài cách đây chưa lâu, Hà Nội như một đại công trường xây dựng các khu đô thị, các cao ốc, sửa chữa, mở rộng các tuyến đường…, tình trạng ô nhiễm bụi, cát, xi-măng gây ảnh hưởng nặng nề lên nhiều địa bàn.

Tuyên truyền phòng, chống ma túy cho học sinh Trường THCS Hiệp Cường (Hưng Yên).

Vì những xã, phường không ma túy

Với mục tiêu “không phát sinh người nghiện mới, không có tụ điểm mua bán, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (CSĐTTPVMT) đang tăng cường năng lực phòng, chống ma túy từ chính quyền cơ sở.