Giáo dục di sản theo cách mới

Di sản được sử dụng như tài nguyên trực quan để truyền dạy kiến ​​thức và các kỹ năng cho học sinh. Điều này sẽ khơi dậy niềm hứng thú với lịch sử, văn hóa, thúc đẩy sự tham gia của học sinh vào việc bảo vệ di sản và còn có thể khai mở những tiềm năng của học sinh. Đã có mô hình giáo dục di sản bước đầu tiếp cận theo hướng hiện đại này ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội) và còn có thể mở rộng hơn tới nhiều di tích, bảo tàng khác.
Các em học sinh tham gia tour giới thiệu di sản của Bảo tàng lịch sử Việt Nam. Ảnh: K.MINH
Các em học sinh tham gia tour giới thiệu di sản của Bảo tàng lịch sử Việt Nam. Ảnh: K.MINH

Di sản trực tiếp tham gia vào giáo dục

Giáo dục di sản là một cách hữu hiệu để dạy về lịch sử và văn hóa, trong đó sử dụng những thông tin, tư liệu của/về các di sản văn hóa. Trong những năm gần đây quan niệm về giáo dục di sản đã có nhiều đổi mới. Các điểm di sản, các thiết chế văn hóa đều có thể trở thành địa điểm học tập mà học sinh tất cả lứa tuổi có thể trực tiếp trải nghiệm, học tập. Các chương trình giáo dục di sản mới đã đưa các di sản trực tiếp tham gia vào quá trình giáo dục ở các bậc học phổ thông. Từ năm 1994, UNESCO đã thành lập Chương trình Giáo dục di sản thế giới cho thanh, thiếu niên (Chương trình WHE) nhằm thúc đẩy vai trò của giới trẻ trong việc bảo tồn di sản thế giới.

Mục tiêu của chức năng giáo dục trên di tích, bảo tàng là sự phát triển và hoàn thiện con người. Bảo tàng, di tích thực hiện chức năng này thông qua các chương trình giáo dục. Phương pháp tiếp cận coi di tích, bảo tàng là “nơi học” giữ vai trò quan trọng trong các chủ đề giáo dục di sản. Phương pháp này coi trọng nguyên tắc cuả bảo tàng học hiện đại là “nhìn qua hiện vật” để tạo cho học sinh cơ hội được tiếp xúc sâu với các hiện vật, cùng tìm hiểu các yếu tố khác của di sản để mở rộng kiến thức và kích thích trí tưởng tượng. Từ góc nhìn và phương pháp coi di tích, bảo tàng là nơi để học tập tích cực với những hoạt động trực quan, gợi mở sẽ tác động đến nhận thức giúp các em hình thành ý thức trân trọng và từ đó có hành vi đúng để bảo vệ các di tích, di sản.

Với hướng tiếp cận mới, những người làm công tác giáo dục di sản có vai trò kiến ​​tạo chương trình giáo dục nhằm truyền cảm hứng, giúp các em học sinh tích lũy tri thức, tập đưa ra các giả định và rút ra kết luận. Việc xây dựng các chương trình giáo dục di sản với phương pháp tiếp cận công chúng và nâng cao năng lực sáng tạo sẽ mở ra một hướng đi mới cho các bảo tàng, di tích.

Nhìn từ một di tích đặc biệt

Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám ghi những dấu ấn nổi bật của văn hóa Nho học Việt Nam. Qua thăng trầm lịch sử, di tích vẫn giữ được những công trình kiến trúc và nhiều hiện vật có giá trị như: gác Khuê văn, điện Đại thành, bia tiến sĩ… Đây là địa chỉ văn hóa du lịch tiêu biểu của Hà Nội và cũng là nơi thu hút các em học sinh, sinh viên tới tham quan, học tập.

Từ tháng 11/2018, Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã triển khai các chương trình giáo dục di sản mới. Các cán bộ giáo dục của di tích đã xây dựng hơn 30 chủ đề sinh động về các giá trị đa dạng của khu di tích. Các em học sinh làm việc theo nhóm rồi chia sẻ những kết quả của mình với nhau và với những người hướng dẫn. Năm 2019, “Khu trải nghiệm cùng di sản” cho học sinh được đưa vào hoạt động với các thiết bị dạy học tương đối hiện đại. Tham gia chương trình giáo dục di sản này, học sinh không chỉ được tiếp thu kiến thức về các giá trị đa dạng của Văn Miếu - Quốc Tử Giám mà còn phát huy được nhiều kỹ năng, được bồi đắp cảm xúc, tình cảm với di sản thông qua các hoạt động trải nghiệm.

Trong Kế hoạch triển khai công tác giáo dục truyền thống cho học sinh, sinh viên thông qua di sản văn hóa của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch từ năm 2022 cũng đã có nội dung triển khai các mô hình “Câu lạc bộ em yêu lịch sử”, “Giờ học lịch sử” tại các bảo tàng cấp tỉnh, từ tháng 1 đến tháng 5/2023. Hà Nội còn có nhiều di tích, bảo tàng đang nỗ lực đổi mới trưng bày, đổi mới cách tiếp cận với công chúng: Khu di sản thế giới Hoàng thành Thăng Long, Khu di tích Cổ Loa, Bảo tàng Lịch sử quốc gia, Di tích Nhà tù Hỏa Lò… đều đã xây dựng những chương trình mới, sinh động để mở rộng quảng bá, phát huy giá trị di sản. Những chương trình giáo dục di sản của Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung đang hướng đến tiếp cận những quan điểm và cách làm mới dựa trên những thế mạnh tài nguyên văn hóa đang được lưu giữ. Vai trò của di sản được nhận thức cao hơn và công việc giáo dục di sản được đổi mới sẽ đưa di sản đồng hành trong đời sống đương đại.

Theo PGS Nguyễn Văn Huy, người làm công tác bảo tồn, bảo tàng có kinh nghiệm hàng đầu ở Việt Nam hiện nay: “Bề dày của mỗi nền văn hóa được “nói” qua các di sản lịch sử văn hóa, trong đó những di sản vật chất có giá trị rất lớn. Các hiện vật trong bảo tàng, di tích là những bằng chứng sinh động kể những câu chuyện lịch sử - văn hóa cho các thế hệ trẻ. Mỗi hiện vật, mỗi tài liệu đều có những thông tin bị ẩn đi mà những người muốn phát huy giá trị di sản phải nghiên cứu để trả lời các câu hỏi: nó là của ai, được ai làm ra, khi nào, ở đâu, như thế nào và tại sao lại có nó… Giáo dục di sản chính là giúp cho thế hệ trẻ đi tìm và trả lời được những câu hỏi này trên mỗi hiện vật, mỗi di tích. Không phải theo cách học thuộc lòng mà là cách đặt các câu hỏi rồi trả lời được những câu hỏi đó chính là cách giáo dục di sản hiệu quả nhất.

Có thể bạn quan tâm

Công an xã Vạn Linh (Lạng Sơn) giúp vận chuyển nông sản cho bà con. Ảnh: CÔNG AN XÃ VẠN LINH

Chung sức khắc phục hậu quả thiên tai

Khi nước lũ rút, những điểm sạt lở, công trình hư hỏng và nhiều khu dân cư bị tàn phá cho thấy mức độ khốc liệt của bão số 4 tại Lạng Sơn. Trên những vùng chịu thiệt hại, cả hệ thống chính trị cùng người dân đang khẩn trương khơi thông đường sá, khôi phục hạ tầng, dựng lại nhà cửa để sớm đưa cuộc sống trở lại bình thường.

Tư vấn cho sinh viên các nghành học về công nghệ tại Đại học Quốc gia Hà Nội. Ảnh: NAM HẢI

Khép kín chuỗi đào tạo

Sáng 25/8, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với các cơ quan liên quan đánh giá kết quả một năm triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Cụ bà Nguyễn Thị Cúc.

Hồn tre trăm tuổi

​Tôi tìm đến căn nhà nhỏ nằm ẩn mình dưới bóng cây râm mát ở TP Thủ Đức (TP Hồ Chí Minh) vào một buổi trưa nắng gắt phương nam. Trong căn nhà nhỏ xinh, bên chiếc bàn gỗ mộc, một cụ bà tóc bạc trắng, ngồi xe lăn, lưng đã còng nhưng ánh mắt vẫn tinh anh, đang cặm cụi dùng thước kẻ từng đường viền xanh lá trên trang giấy học trò. ​Đó là cụ Nguyễn Thị Cúc, phu nhân nhà ngoại giao Nguyễn Đức Quỳ (Đào Bình Luống), người vừa bước qua tuổi 100.

Đại diện Thành đoàn Đà Nẵng trao hỗ trợ sinh kế cho thanh niên khuyết tật.

Ấm áp “Người bạn đồng hành”

Sau gần tháng nhận hỗ trợ sinh kế từ Thành đoàn Đà Nẵng là một chiếc điện thoại thông minh, công việc và cuộc sống của chị Nguyễn Nhật Hằng (SN 1993, phường An Khê) dần ổn định hơn. Chị Hằng là một trong những người được nhận quà từ mô hình "Người bạn đồng hành" do Thành đoàn Đà Nẵng triển khai nhằm chăm lo, hỗ trợ thanh niên khuyết tật phát huy năng lực bản thân, hòa nhập cộng đồng.

Đào tạo nghề, việc làm cho phụ nữ dân tộc thiểu số

Đào tạo nghề, việc làm cho phụ nữ dân tộc thiểu số

Doanh nghiệp xã hội KOTO và Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia (DFAT) vừa ra mắt “Our Turn” - dự án hợp tác kéo dài 5 năm, hướng tới mở rộng cơ hội đào tạo nghề, việc làm và phát triển nghề nghiệp cho phụ nữ dân tộc thiểu số, người khuyết tật và các nhóm chưa được đại diện đầy đủ tại Việt Nam.

Thí sinh tập trung hiệu chỉnh dòng lệnh và kiểm tra robot trước giờ ra sa bàn thi đấu.

Khơi mở khát vọng sáng tạo tuổi trẻ

Trong không khí thi đấu sôi nổi tại Vòng Chung kết toàn quốc Robotacon Wro 2026, hàng trăm tài năng trẻ Robotics trên khắp cả nước đã cùng nhau tranh tài và tỏa sáng. Không chỉ là một giải đấu trí tuệ, sân chơi này còn khơi dậy niềm say mê khoa học, tạo đà hình thành tư duy công nghệ và bản lĩnh hội nhập cho nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai.

Khi người giám sát trở thành người vi phạm

Có một nghịch lý đáng suy ngẫm trong công tác quản lý nhà nước: Người được giao nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, bảo đảm sự tuân thủ pháp luật đôi khi lại trở thành người vi phạm chính những quy định mà mình có trách nhiệm bảo vệ. Khi đó, điều bị tổn thương không chỉ là kỷ cương mà còn là niềm tin của xã hội.

Dự án nâng cấp 3 km đường 269B đoạn qua trung tâm xã Tân Thành chậm triển khai, gây khó khăn cho việc đi lại, lưu thông.

Điểm nghẽn ở Tân Thành

Là tuyến giao thông huyết mạch của xã Tân Thành (Thái Nguyên), đường 269B lẽ ra phải tạo động lực phát triển nhưng đang trở thành điểm nghẽn khi dự án nâng cấp kéo dài. Ùn tắc, ô nhiễm và nguy cơ mất an toàn giao thông ngày càng gia tăng, gây bức xúc cho người dân, doanh nghiệp.

Ngành công nghệ ô-tô được nhiều học sinh lựa chọn học tập.

Thêm một cơ hội cho trường nghề

Quy định thí sinh sử dụng kết quả thi tốt nghiệp THPT để xét tuyển đại học năm 2026 phải đạt tối thiểu 15 điểm theo tổ hợp ba môn là thay đổi đáng chú ý trong mùa tuyển sinh. Không đủ ngưỡng điểm, thay vì tiếp tục chờ đợi các phương thức xét tuyển khác như trước, một bộ phận thí sinh đã chủ động chuyển hướng sang cao đẳng, trung cấp.

Các hướng "ngõ" ra vào khu vực đang được hoàn thiện.

Nỗ lực thông tuyến

Dự án đường Vành đai 1, đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục đang bước vào những ngày thi công nước rút. Huy động tối đa nhân lực, máy móc để đẩy nhanh tiến độ thi công, chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm thông xe tuyến Vành đai 1 dịp 2/9 là chỉ đạo được Thành phố Hà Nội đưa ra với chủ đầu tư và nhà thầu, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại dịp nghỉ lễ.

Bản Hà Lẹc nhìn từ trên cao.

Đổi thay khi nhà sàn đón... người lạ

Một buổi chiều đầu thu, mây từ đỉnh Trường Sơn đổ xuống bản Rum Ho (Kim Ngân, Quảng Trị), phủ mờ những mái nhà sàn nép mình bên triền núi. Tiếng suối len qua từng phiến đá, tiếng gió xào xạc trong tán cây và mùi khói bếp quyện vào hương rừng. Trong căn nhà sàn của mình, chị Hồ Thị Son lặng lẽ trải từng tấm đệm mới.

Nhiều chính sách mới nhằm nâng cao thu nhập với đội ngũ giáo viên được thực hiện từ năm học 2026-2027.

Chính sách mới tiếp thêm động lực cho nhà giáo

Năm học 2026-2027 đang đến gần, đánh dấu lần đầu tiên đội ngũ nhà giáo đã có một đạo luật riêng và hàng loạt chính sách mới về tiền lương, phụ cấp, thời gian làm việc, đào tạo, tuyển dụng, nghỉ hưu… được triển khai.

Một ca phẫu thuật sọ não tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở Ninh Bình. Ảnh: ĐẠI NGHĨA

Hiệu quả y tế chất lượng cao về gần dân

Thời gian qua, ba cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức tại Ninh Bình và Bệnh viện Phụ sản Trung ương tại xã Kiều Phú, Hà Nội lần lượt đi vào hoạt động, đã mở thêm cơ hội để người dân tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu ngay tại địa phương.

Kiểm tra thị lực cho học sinh tiểu học.

Chăm lo sức khỏe học sinh từ đầu năm học

Hơn 2,2 triệu trẻ em, học sinh tại 4.776 cơ sở giáo dục ở Hà Nội đang được khám sức khỏe định kỳ miễn phí từ ngày 18/8 đến hết ngày 4/9. Chương trình không chỉ giúp nhận diện sớm những vấn đề sức khỏe của học sinh, mà còn tạo cơ sở để gia đình, nhà trường và ngành y tế phối hợp chăm sóc các em trong suốt năm học.

Tiết mục “Thiên thần đến từ Thiên hà” giành Vương miện Bạc tại Liên hoan quốc tế Công chúa Xiếc 2026 diễn ra từ ngày 28/5 đến 31/5/2026 tại thành phố Saratov, Liên bang Nga.

Những thiên thần của thánh đường xiếc

Chỉ còn chưa đầy 5 tiếng nữa, tiết mục "Đu Ô" sẽ chính thức công diễn lần đầu tiên. Trong phòng tập của Liên đoàn Xiếc Việt Nam, tiếng nhạc vẫn đều đều vang lên, xen lẫn những nhịp hô ngắn của huấn luyện viên và âm thanh của đạo cụ va chạm sau mỗi lần tiếp đất. Trên tấm thảm tập đã sờn màu, nữ nghệ sĩ Trần Thanh Hòa và NSƯT Thu Hương (Liên đoàn Xiếc Việt Nam) lặp đi lặp lại từng động tác. Một cú xoay chưa đủ đẹp lại làm lại từ đầu. Một nhịp bắt tay chưa thật khớp cũng phải thực hiện thêm nhiều lần.

Cảng hàng không Đồng Hới đón những chuyến bay mới.

Mở thêm những tuyến du lịch mới đến Quảng Trị

Từ hang động, bãi biển nguyên sơ đến hệ thống di tích lịch sử đặc biệt, Quảng Trị sở hữu nguồn tài nguyên đủ sức tạo nên những hành trình du lịch khác biệt. Bài toán hiện nay là mở rộng kết nối, đưa du khách đến gần hơn với mảnh đất miền trung đầy nắng gió.

Du khách quốc tế tìm hiểu các tour du lịch của Gia Lai để tham gia trải nghiệm.

Định vị Gia Lai trên bản đồ du lịch quốc tế

Du lịch Gia Lai đang ghi nhận đà tăng trưởng tích cực với 10,55 triệu lượt khách, tổng thu khoảng 23 nghìn tỷ đồng trong bảy tháng đầu năm 2026. Tuy nhiên, chỉ 148 nghìn lượt khách quốc tế cho thấy dư địa còn rất lớn, đặt ra bài toán chuyển hóa tiềm năng thành sản phẩm đủ sức cạnh tranh, đưa Gia Lai hiện diện rõ nét hơn trên bản đồ du lịch quốc tế.

Nhóm Senlution đang giới thiệu sản phẩm tại không gian trưng bày của cuộc thi năm nay.

Người trẻ khởi nghiệp từ công nghệ

Tại vòng chung kết cuộc thi “IU Startup Demo Day 2026” do Trường đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức, thông qua công nghệ đa ngành, các ý tưởng dần được hiện thực hóa nhằm mang đến những cải tiến thân thiện, tiện nghi hơn.

Đón đọc Thời Nay số 1732, phát hành thứ năm, ngày 20/8

Đón đọc Thời Nay số 1732, phát hành thứ năm, ngày 20/8

Sau khi có kết quả kỳ thi lại tốt nghiệp THPT ở một trường ở Tuyên Quang, nhiều ý kiến bày tỏ thái độ vì số điểm không cao như kỳ trước. Nhưng đối với các em học sinh, chắc hẳn tình yêu của cha mẹ, gia đình với đứa con bé bỏng chẳng hề vơi bớt. Đó mới là điều mà các cháu cần, nhất là trong thời điểm một số người đang coi kỳ thi lại như một tấm gương để soi xét học sinh về đạo đức. Trẻ con không có lỗi, góc nhìn trong mục Thời đàm.