Sa Huyện là một thành cổ ở tỉnh Phúc Kiến, miền nam Trung Quốc, với hơn 1.600 năm tuổi. Ẩm thực là nét văn hóa đặc trưng của nền văn minh nông nghiệp. Ẩm thực Sa Huyện là sự kết hợp giữa văn hóa ẩm thực vùng Trung Nguyên với phong tục, tập quán ẩm thực vùng Mân Việt (khu vực tỉnh Phúc Kiến ngày nay) và nguồn sản vật phong phú ở địa phương.
Do đặc tính thời vụ và phong tục lễ tết, cúng bái trong nông nghiệp, nên cách chế biến các món ăn truyền thống được người dân Sa Huyện bảo tồn và phát huy qua nhiều thế hệ. Ẩm thực Sa Huyện đã trở thành di sản văn hóa phi vật thể của Trung Quốc.
Những năm 80 của thế kỷ trước, người dân Sa Huyện đã nhận thấy cơ hội thoát nghèo kiểu “sáng bán hàng tối đếm tiền” từ các món ăn truyền thống bản địa, nên một số người dân Sa Huyện với “tay dao tay thớt” điêu luyện đã mở cửa hàng ăn ở các thành phố lân cận như Tam Minh, Vĩnh An, Nam Bình của tỉnh Phúc Kiến. Đây có thể được xem là thế hệ đầu tiên mang ẩm thực Sa Huyện rời khỏi lũy tre làng và đặt nền móng cho việc kinh doanh và phát triển thương hiệu ẩm thực Sa Huyện sau này.
Đến cuối những năm 90, chính quyền địa phương đã quyết tâm phát triển ẩm thực Sa Huyện trở thành một ngành nghề vừa giúp người dân làm giàu, vừa gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của địa phương, thông qua hàng loạt chính sách hiệu quả như thành lập Ban Chỉ đạo phát triển ẩm thực Sa Huyện, đăng ký thương hiệu “Ẩm thực Sa Huyện”, thành lập các Hội doanh nghiệp ẩm thực Sa Huyện.
Đến nay, ẩm thực Sa Huyện có bước phát triển mạnh mẽ theo hướng quy mô, ngành nghề hiện đại hóa. Hiện, có hơn 100.000 nhà hàng ẩm thực Sa Huyện trên toàn Trung Quốc và 241 cửa hàng ở 79 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, với doanh thu hằng năm vượt 55 tỷ nhân dân tệ, tạo ra khoảng 300.000 việc làm, thu nhập bình quân người dân nông thôn Sa Huyện tăng từ 2.805 nhân dân tệ năm 1997 lên hơn 30.000 nhân dân tệ năm 2025.
Trả lời phỏng vấn phóng viên Báo Nhân Dân, chị Du Linh Duyệt người dân thôn Dư Bang, thôn được mệnh danh là “Đệ nhất thôn ẩm thực Sa Huyện” cho biết, hơn 70% người dân thôn Dư Bang mở cửa hàng kinh doanh món ăn Sa Huyện ở hơn 20 tỉnh và 30 thành phố ở Trung Quốc.
Nhờ giá bình dân, hương vị độc đáo, chủng loại phong phú, ẩm thực Sa Huyện đã trở thành món ăn quốc dân, đến nay đã có hơn 240 món. Hiện nay, ẩm thực Sa Huyện vẫn đang tiếp tục phát triển thêm nhiều món mới, để các thực khách có cơ hội thưởng thức ngày càng nhiều món ngon của Sa Huyện.
Giới thiệu với phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại Trung Quốc về nét đặc sắc ẩm thực Sa Huyện, ông Nghiêm Phát Huy, nhà sáng lập thương hiệu Túy Hữu Tài cho biết, ẩm thực Sa Huyện có bốn món truyền thống được gọi với mỹ danh “Tứ đại kim cang” là hoành thánh, mỳ trộn, bánh chẻo hấp và canh hầm. Bất kỳ cửa hàng ẩm thực Sa Huyện nào cũng chắc chắn phải có. Ngoài ra, tiêu chí ngon, bổ, rẻ cũng là nét đặc sắc của ẩm thực Sa Huyện để đáp ứng nhu cầu ăn uống bình dân của thực khách.
Chia sẻ về trải nghiệm ẩm thực Sa Huyện, bạn Phan Thị Phương-lưu học sinh Việt Nam đến từ Đại học Ngoại ngữ Thượng Hải cho biết: “Đây là lần đầu tiên đến Sa Huyện, cũng là lần đầu tiên tìm hiểu các nét văn hóa đặc sắc cũng như là các món ăn ở đây. Em đã rất vui khi được tự tay mình làm các món ăn và cũng hợp khẩu vị đồ ăn ở đây. Ngoài ra, ẩm thực chính là cầu nối gắn kết mọi người, bởi nó không có khoảng cách về văn hóa, khoảng cách về ngôn ngữ”.
Xã hội phát triển từng ngày, nhu cầu của người tiêu dùng cũng theo đó mà có nhiều thay đổi, cộng thêm thị trường văn hóa ẩm thực cạnh tranh ngày càng gay gắt, các thương hiệu mới liên tục ra đời, ẩm thực Sa Huyện cũng đứng trước cơ hội và thách thức phát triển.
Trong bối cảnh đó, ngành ẩm thực Sa Huyện đã triển khai toàn diện hàng loạt chính sách hỗ trợ, chương trình hành động để tiếp tục khẳng định thương hiệu, phát triển bền vững chất lượng cao.
Ẩm thực Sa Huyện đã xác định lộ trình phát triển chuyển đổi mô hình với năm nội dung: xây dựng khung tiêu chuẩn thống nhất, hình thành chuỗi cung ứng khép kín, sản xuất quy mô công nghiệp, vươn ra thị trường quốc tế và ứng dụng công nghệ số.
Trong đó, có nhiều biện pháp cụ thể như tạo thuận lợi và hỗ trợ tiếp cận vay vốn ngân hàng cho các mô hình khởi nghiệp; hình thành các vùng nguyên liệu chuẩn ở Sa Huyện để cung cấp nguồn thực phẩm cho các cửa hàng trong cả nước; tiếp tục nghiên cứu, khảo sát nhu cầu thị trường ở các thành phố lớn; hỗ trợ các cửa hàng khắc phục vướng mắc, bất cập trong kinh doanh, chia sẻ kinh nghiệm, mô hình vận hành thành công...
Từ món ăn trong mỗi gia đình trở thành ngành ẩm thực, từ các quán ăn ven đường trở thành các nhà hàng khang trang trong nhiều khu trung tâm thương mại lớn, thương hiệu ẩm thực Sa Huyện đã trở thành hình mẫu về bảo vệ, khai thác giá trị văn hóa truyền thống phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và đem lại lợi ích cho người dân địa phương.
