Theo CNN, Ecuador đã rơi vào tình trạng bất ổn an ninh nghiêm trọng sau khi bạo loạn nổ ra tại sáu nhà tù. Tù nhân bắt giữ nhiều nhân viên trại giam làm con tin và đấu súng với lực lượng an ninh. Hôm 7/1, thủ lĩnh băng đảng và trùm ma túy khét tiếng ở quốc gia Nam Mỹ là Adolfo Macías đã trốn thoát khỏi nhà tù nơi y đang thụ án 34 năm. Adolfo Macías có biệt danh “Fito”, là thủ lĩnh của băng đảng Los Choneros - một trong những tổ chức tội phạm buôn lậu ma tuý nguy hiểm trong khu vực. Một thủ lĩnh băng đảng khác là Fabricio Colon Pico của nhóm Los Lobos cũng trốn thoát khỏi nhà tù ở thị trấn Riobamba.
Một ngày sau đó, Tổng thống Ecuador Daniel Noboa đã phải ban bố tình trạng khẩn cấp trên toàn quốc trong 60 ngày, yêu cầu triển khai lực lượng vũ trang làm nhiệm vụ trên đường phố và tại các nhà tù, cũng như áp đặt lệnh giới nghiêm từ 23 giờ tối hôm trước đến 5 giờ sáng hôm sau. Tuy nhiên, bạo lực do tù nhân bỏ trốn vẫn chưa chấm dứt khi một nhóm người đeo mặt nạ xông vào trường quay của kênh truyền hình TC ở thành phố cảng Guayaquil giữa lúc đang phát sóng trực tiếp. Chúng mang theo súng cùng chất nổ đe dọa các nhân viên trong đài. Cảnh sát Ecuador sau đó thông báo đã bắt giữ tất cả 13 kẻ đột nhập đeo mặt nạ, thu giữ súng và chất nổ mà các tay súng mang theo. Đây là các đối tượng đã trốn khỏi trại giam sau một vụ bạo loạn.
Ngay sau vụ việc trên, Tổng thống Noboa tiếp tục gia tăng biện pháp nhằm triệt phá tội phạm ở Ecuador. Chỉ thị mới nhất của ông xác định 20 băng nhóm buôn bán ma túy hoạt động ở nước này là các “nhóm khủng bố” và ủy quyền cho quân đội Ecuador “vô hiệu hóa” các nhóm này trong giới hạn của luật nhân đạo quốc tế. Ông Noboa cũng nhấn mạnh một cuộc xung đột vũ trang nội bộ đang diễn ra ở Ecuador.
Quyết định được đưa ra trong bối cảnh làn sóng bạo lực do băng đảng tội phạm ma túy tiến hành, đã gây ra nhiều vụ nổ bom, đốt xe hơi, tấn công có vũ trang nhằm vào siêu thị, đài truyền hình hay trường đại học; bắt cóc con tin ở nhiều nơi, đặc biệt là tại thành phố biển Guayaquil. Tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ecuador, Đô đốc Jaime Vela cho biết, chỉ trong ngày 10/1, lực lượng an ninh nước này đã bắt giữ 329 đối tượng thuộc các băng đảng tội phạm và tiêu diệt năm phần tử khủng bố.
Ecuador trước đây được xem là quốc gia tương đối yên bình, nhưng những năm gần đây đã chứng kiến sự bùng nổ bạo lực. Bạo lực băng đảng bén rễ ăn sâu khiến cho nước này rất khó giải quyết triệt để. Giới chức lo ngại những băng nhóm như Los Choneros, phần lớn liên quan buôn bán ma túy xuyên quốc gia, là nguyên nhân gây ra tình trạng bạo lực gia tăng. Các phe phái thanh trừng lẫn nhau, hoặc thậm chí ám sát quan chức, trong đó có cả ứng cử viên Tổng thống. Theo nhà chức trách, Los Choneros và các nhóm ma tuý tương tự khác ở cả Ecuador, Mexico và Colombia đang tranh giành những tuyến đường buôn bán ma túy và kiểm soát địa bàn. Chính quyền Ecuador thừa nhận nhiều thành viên hoặc trùm băng đảng trên thực tế vẫn chỉ huy hoạt động buôn lậu từ bên trong các nhà tù.
Thực tế trên khiến các cuộc đụng độ gây bạo loạn trong những nhà tù vốn đã quá tải ở Ecuador trở nên thường xuyên xảy ra, khiến hơn 400 tù nhân thiệt mạng kể từ năm 2021. Đối mặt làn sóng bạo lực gia tăng, Tổng thống Noboa, nhậm chức tháng 11 năm ngoái, cam kết chính phủ “sẽ không đàm phán với tội phạm, khủng bố”. Ecuador cũng lên kế hoạch tổ chức trưng cầu ý dân về tăng cường các biện pháp an ninh, bao gồm việc thúc đẩy hệ thống tư pháp và cho phép quân đội tham gia cuộc chiến chống tội phạm có tổ chức bên cạnh lực lượng cảnh sát.
