Ý nghĩa hơn, mới đây, chủ đầu tư dự án là Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Đô thị Ngọc Viễn Đông (Công ty Ngọc Viễn Đông) cũng chính thức bày tỏ sự đồng thuận và mong muốn cùng thành phố điều chỉnh quy hoạch theo hướng tăng diện tích cây xanh, mặt nước và không gian sinh hoạt công cộng.
Đây không chỉ là một sự điều chỉnh quy hoạch thuần túy, mà còn là quyết định mang ý nghĩa chính trị–văn hóa sâu sắc trong bối cảnh thành phố đang triển khai mạnh mẽ các chương trình mở rộng không gian công cộng, từng bước nâng cao chất lượng sống cho người dân.
Đồng thuận, minh bạch cao
Từ nhiều thập kỷ qua, khu vực cảng Nhà Rồng đã là biểu tượng lịch sử, nơi gắn liền hành trình ra đi tìm đường cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chính vì vậy, mong muốn bảo tồn cảnh quan, làm sống lại giá trị lịch sử ven sông Sài Gòn được dư luận xã hội ủng hộ mạnh mẽ, nhất là trong bối cảnh không gian công cộng tại trung tâm thành phố ngày càng bị thu hẹp.
Tuy nhiên, cách đây gần 10 năm, thành phố đã phê duyệt dự án Khu phức hợp Nhà Rồng- Khánh Hội, gồm trung tâm thương mại, hơn 3.100 căn hộ, trường học và cơ sở y tế. Từ đó đến nay, chủ đầu tư đã hoàn tất nhiều thủ tục pháp lý, triển khai bồi thường, giải phóng mặt bằng và tạm ứng chi phí để di dời cảng. Vì vậy, để dừng dự án và chuyển đổi mục đích sử dụng đất theo yêu cầu phát triển mới, thành phố cần bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng quy định pháp luật; xử lý dứt điểm các vấn đề pháp lý và tài chính nhằm tránh khiếu nại, tranh chấp.
Ông Nguyễn Anh Tuấn, đại diện Công ty Ngọc Viễn Đông (chủ đầu tư dự án) cho biết, doanh nghiệp đã trải qua đầy đủ các bước pháp lý: Phê duyệt chủ trương đầu tư năm 2016, kế hoạch sử dụng đất năm 2017, chuyển mục đích sử dụng đất năm 2017 và bàn giao đất năm 2018. Trong quá trình chuẩn bị, doanh nghiệp chi trả nhiều khoản chi phí lớn liên quan đến di dời cảng, hạ tầng và tư vấn, khảo sát. Đến nay, quỹ đất đã hoàn tất giải phóng mặt bằng, hình thành tài sản gắn với quyền sử dụng đất.
“Tuy nhiên, nay chúng tôi đồng thuận với thành phố trong việc chuyển đổi công năng dự án. Công ty đã mời đơn vị tư vấn quy hoạch quốc tế xây dựng phương án điều chỉnh, từ bỏ toàn bộ chức năng nhà ở, chuyển sang thương mại-dịch vụ, gia tăng mảng xanh và không gian văn hóa, công cộng, bảo tàng. Ngay khi nhận được sự chấp thuận của cơ quan chức năng, công ty sẽ trình phương án mới”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Sự đồng thuận của nhà đầu tư cho thấy cách tiếp cận “thắng lợi kép”: Hài hòa lợi ích doanh nghiệp-lợi ích cộng đồng; đồng thời giải quyết nút thắt pháp lý lớn kéo dài hơn một thập kỷ.
Khơi thông tiềm năng dịch vụ du lịch, kinh tế đêm
Theo Sở Quy hoạch-Kiến trúc thành phố, phương án quy hoạch mới đã được trình Ủy ban nhân dân thành phố, trong đó chuyển trọng tâm từ phát triển nhà ở sang ưu tiên không gian công cộng, văn hóa và cây xanh. Tỷ lệ đất cây xanh tại khu cảng Nhà Rồng-Khánh Hội theo phương án mới tăng gấp 15 lần so với quy hoạch năm 2015.
Các chuyên gia kinh tế, đô thị cũng đánh giá rất cao hướng chuyển đổi này. Tiến sĩ Trần Du Lịch, Chủ tịch Tư vấn triển khai Nghị quyết 98/2023/QH15 cho rằng, khu vực cảng Nhà Rồng- Khánh Hội có lợi thế vượt trội nhờ hơn 1,8 km mặt sông và có sẵn cầu cảng đón tàu lớn. Do đó, cần xây dựng tại đây một cảng du lịch tàu biển, đón du khách trong và ngoài nước, hướng đến trở thành trung tâm thương mại, du lịch, dịch vụ, kinh tế đêm của thế giới. Nếu làm tốt, thành phố sẽ trở thành trung tâm du lịch tàu biển quốc tế trong tương lai.
Ở góc độ kiến trúc đô thị, Tiến sĩ Võ Kim Cương, nguyên Phó Kiến trúc sư trưởng Thành phố Hồ Chí Minh phân tích: Nếu khai thác thương mại ngắn hạn, khu đất “vàng” có thể mang lại doanh thu nhanh. Nhưng nếu phát triển công viên lợi ích sẽ gấp đôi, vừa cải thiện môi trường, vừa thúc đẩy du lịch đô thị. Khi cảnh quan xanh được hình thành, giá trị bất động sản khu vực lân cận tăng bền vững mà không đánh đổi không gian công cộng của người dân.
Ông Nguyễn Hải Linh, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Bất động sản thành phố cũng khẳng định: Cảng là món quà vô giá thiên nhiên ban tặng cho Thành phố Hồ Chí Minh khi dòng sông Sài Gòn dẫn sâu vào nội đô, tiếp nhận được tàu lớn. Đây chính là cửa ngõ thông thương quốc tế. Cảng sẽ nâng tầm thành phố, tiếp nối tương lai, trở thành trung tâm du lịch quốc tế đa chức năng; đồng thời, giải quyết nhu cầu còn thiếu như ẩm thực đêm, bảo tàng ven sông, mua sắm và các tổ hợp dịch vụ. Việc điều chỉnh quy hoạch khu cảng Nhà Rồng-Khánh Hội còn gắn trực tiếp với chiến lược xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, chương trình nhằm bồi đắp bản sắc đô thị, nuôi dưỡng tình cảm của nhân dân đối với Bác Hồ và tạo thêm điểm nhấn văn hóa mới. Khi một bờ sông đẹp nhất của thành phố được trả lại cho cộng đồng, người dân có thêm nơi đi bộ, vui chơi, sinh hoạt văn hóa, tổ chức sự kiện, thể thao, đó chính là “quyền tiếp cận không gian công cộng” mà các đô thị hiện đại luôn bảo vệ.
Từ một dự án thương mại với hàng nghìn căn hộ, Thành phố Hồ Chí Minh đã lựa chọn mô hình phát triển bền vững, hướng đến phúc lợi cộng đồng. Đó là sự thay đổi tư duy: Lấy con người làm trung tâm, lấy văn hóa làm nền tảng, lấy sinh thái làm giá trị lâu dài. Một “bến cảng lịch sử- công viên xanh-trung tâm văn hóa” sẽ là lời khẳng định rằng, phát triển kinh tế không phải là đánh đổi không gian công cộng; tăng trưởng phải song hành với bảo tồn. Niềm tin của người dân đang đặt vào quyết định ấy. Thành phố mang tên Bác đang lựa chọn cách phát triển xứng đáng với lịch sử của mình.
