Thành phố đặt mục tiêu trong 5 năm tới (2026-2030), sẽ di dời 39.600 căn nhà trên và ven kênh rạch. Đây là mục tiêu lớn, cần quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị. Con số nêu trên, nếu thực hiện thành công sẽ tương đương với số lượng căn nhà trên, ven kênh rạch mà thành phố đã thực hiện trong hơn 30 năm qua. Cụ thể, từ năm 1993 đến 2024 đã di dời hơn 40.400 căn nhà ven kênh. Nếu tính cả số lượng dự kiến di dời của năm 2025 (gần 4.000 căn), Thành phố Hồ Chí Minh sẽ thực hiện di dời hơn 44.300 căn trong khoảng thời gian 32 năm qua. Việc thực hiện chỉnh trang các dòng kênh như: Nhiêu Lộc-Thị Nghè, Tân Hóa-Lò Gốm, Tàu Hũ-Bến Nghé hiện đã mang diện mạo mới, sạch đẹp và khang trang; đồng thời thay đổi, nâng cao đời sống của hàng trăm nghìn hộ dân.
Với mục tiêu đó, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ làm một “cuộc cách mạng” khi chỉ trong thời gian 5 năm thực hiện tổng khối lượng công việc tương đương của hàng chục năm trước cộng lại. Nhiều chuyên gia cho rằng, người dân trong diện giải tỏa, di dời sẽ yên tâm, đồng hành cùng các quyết sách hơn nếu được tái định cư gần nơi ở cũ. Đồng thời, các chi phí về thời gian, đi lại,… cũng sẽ giảm bớt rất nhiều.
Để kế hoạch mang tính lịch sử, bước ngoặt về chỉnh trang đô thị này được thực hiện thành công, thành phố cần có những kế hoạch, tính toán cụ thể, chi tiết, đồng bộ. Đơn cử, tại Quận 8, theo thống kê, trên địa bàn sẽ có gần 15 nghìn trường hợp phải di dời, giải tỏa. Tổng diện tích hạ tầng cần chuẩn bị để đáp ứng tương đương hơn 124 ha, tổng kinh phí bồi thường là hơn 70.176 tỷ đồng thực hiện các công tác bồi thường, xây nhà tái định cư, nâng cấp hạ tầng, chỉnh trang đô thị,…
Ở quy mô toàn thành phố, ngân sách di dời, chỉnh trang ước tính khoảng hơn 221 nghìn tỷ đồng. Để thực hiện thành công đề án, thành phố cần huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội như: Phát hành trái phiếu công trình, thu hút vốn đầu tư nước ngoài, kêu gọi doanh nghiệp tư nhân tham gia dự án hợp tác công-tư; đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng, nhà ở tái định cư và thu hồi vốn từ khai thác quỹ đất sau khi di dời để phát triển các dự án thương mại và nhà ở. Đáp ứng nguyện vọng tái định cư tại chỗ, thành phố có thể tận dụng các khu đất công đang bỏ trống để xây dựng khu tái định cư. Các chính sách về đền bù, nơi ở tái định cư cần được thực hiện theo hướng mở, nhiều sự lựa chọn để người dân có những phương án tối ưu nhất cho mình nhằm bảo đảm ổn định đời sống lâu dài.
Thành phố Hồ Chí Minh xác định đây là cuộc vận động lớn về cải tạo nhà ở trên và ven kênh, rạch; giảm ô nhiễm môi trường, ngập nước và chỉnh trang phát triển đô thị, giúp thành phố đạt được những kế hoạch lớn về phát triển trong tương lai. Do đó, các công tác rà soát quy hoạch, kế hoạch sử dụng, khai thác quỹ đất, quy hoạch hệ thống kênh, rạch, phân loại các đối tượng cần được thực hiện khẩn trương, đồng bộ để đạt được hiệu quả cao nhất.
