Đồng bộ các quy định của Luật Khoa học và Công nghệ với các chính sách tài chính

Hiện nay, vấn đề về quỹ, cơ chế đầu tư tài chính cho khoa học và công nghệ hiện còn nhiều bất cập và chưa phù hợp giữa quy định của Luật Khoa học và Công nghệ với pháp luật về tài chính, bao gồm các lĩnh vực như đầu tư, đấu thầu, quản lý và sử dụng tài sản công. 
Trưng bày sản phẩm khoa học và công nghệ phát triển từ các kết quả nghiên cứu của nhà khoa học.
Trưng bày sản phẩm khoa học và công nghệ phát triển từ các kết quả nghiên cứu của nhà khoa học.

Lý giải về vấn đề này, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Thế Duy cho biết: Bộ Khoa học và Công nghệ đã tiến hành nghiên cứu và đánh giá kỹ lưỡng toàn bộ hệ thống pháp luật, bao gồm rất nhiều luật liên quan, không chỉ giới hạn trong Luật Khoa học và Công nghệ. Tuy nhiên, các quy định này chưa thật sự đi vào cuộc sống cũng như chưa khuyến khích được các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đầu tư vào khoa học và công nghệ. Nguyên nhân là do vẫn còn thiếu sự đồng bộ giữa pháp luật về khoa học và công nghệ và pháp luật về tài chính.

Việc đầu tiên cần giải quyết là làm thế nào để đồng bộ các quy định của Luật Khoa học và Công nghệ với các chính sách tài chính hiện có, nhằm tận dụng tối đa các chính sách này.

Vấn đề thứ hai là, khi đã có đầu tư và nguồn lực, cần phải sử dụng một cách hiệu quả, thông thoáng và nhanh chóng. Để đạt được điều này, ngành khoa học và công nghệ cần phải sửa đổi mạnh mẽ các quy định liên quan đến nhiệm vụ, đề tài, dự án, phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính... Mục tiêu là để công khai, minh bạch, từ đó chọn lựa những đề tài và nhiệm vụ tốt nhất một cách nhanh chóng và thuận lợi.

Thêm vào đó, cần phải điều chỉnh các quy định về mua sắm và đấu thầu khi sử dụng kinh phí đầu tư cho công nghệ, bao gồm cả kinh phí đầu tư công của Nhà nước và kinh phí của doanh nghiệp. Điều này sẽ khuyến khích các cơ chế hỗ trợ của Nhà nước. Cần thiết phải nghiên cứu các vấn đề mới, công nghệ lõi, và thậm chí mua các kết quả nghiên cứu và sáng chế từ nước ngoài, sau đó chuyển giao cho doanh nghiệp để họ có thể sử dụng và phát triển.

Một vấn đề quan trọng khác là nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp thông qua các biện pháp cụ thể. Để làm được điều đó, trước tiên, cần tập huấn và đào tạo nhân lực về chuyển giao công nghệ và đổi mới công nghệ. Đồng thời, cần đưa các nhà khoa học vào doanh nghiệp để hỗ trợ và nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ. Khi cải tiến được máy móc, họ sẽ có khả năng nghiên cứu và phát triển công nghệ mới.

Hiện nay, việc tìm tiếng nói chung giữa các nhà quản lý, nhà đầu tư tài chính và nhà khoa học đang gặp nhiều khó khăn. Các nhà quản lý thường yêu cầu chi tiêu và quản lý ngân sách phải được thực hiện rất chặt chẽ, với việc thu chi và báo cáo thường xuyên. Trong khi đó, các nhà khoa học cho rằng lĩnh vực khoa học và công nghệ thường có nhiều rủi ro, độ trễ và tính mạo hiểm, không phải lúc nào cũng cho kết quả ngay lập tức.

Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Thế Duy.

Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Thế Duy.

Thứ trưởng Bùi Thế Duy cho rằng, những vấn đề mới phát sinh không thể được giải quyết ngay lập tức mà cần sự đồng thuận từ tất cả các lĩnh vực. Mỗi lĩnh vực đều mong muốn hoàn thành trách nhiệm của mình và chia sẻ với những người làm công tác tài chính, để từ đó họ có thể hoàn thành công việc của mình một cách hiệu quả. Họ chắc chắn mong muốn ngân sách được chi tiêu một cách hiệu quả nhất, đúng đắn, không thất thoát hay lãng phí, và không để tồn đọng kinh phí. Do đó, cần tìm cách cân bằng giữa hoạt động khoa học và công nghệ với những yêu cầu này.

Thứ trưởng Bùi Thế Duy lấy thí dụ, về vấn đề quản lý tài sản công, cần chia sẻ quan điểm rằng kinh phí nhà nước đầu tư cho kết quả khoa học và công nghệ nên được xem là nguồn đầu tư lâu dài. Thay vì yêu cầu thanh toán ngay, nên giao kinh phí cho các đơn vị chủ trì và đơn vị sản xuất để họ có thể đầu tư và phát triển sản xuất kinh doanh. Khi các đơn vị này tạo ra việc làm và đóng thuế cho Nhà nước, chúng ta sẽ thu hồi nguồn vốn qua thuế và tái đầu tư cho hoạt động khoa học và công nghệ. Để đạt được điều này, cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa cơ quan khoa học và công nghệ và cơ quan tài chính để hiểu nhau và phối hợp hiệu quả.

Thời gian tới, Bộ Khoa học và Công nghệ dự kiến sẽ đề xuất trong Luật các quy định về việc xác định cái gì là tài sản và cái gì không phải là tài sản trong kết quả khoa học và công nghệ. Theo đó, những kết quả đã được công bố rộng rãi và trở thành tri thức của nhân loại không thể coi là tài sản riêng được. Việc chia sẻ quan điểm này sẽ giúp điều chỉnh hành lang pháp lý của Luật Khoa học và Công nghệ cũng như các luật khác, để chúng trở nên phù hợp và hoạt động hiệu quả hơn, từ đó tạo ra một môi trường thông thoáng cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 457/QĐ-TTg ngày 28/5/2024 thành lập Ban Chỉ đạo xây dựng dự án Luật Khoa học và Công nghệ (sửa đổi), do Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang làm Trưởng Ban. Quyết định này không chỉ thể hiện sự quan tâm của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đối với sự phát triển của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mà còn là một cách tiếp cận mới nhằm nâng cao chất lượng trong việc xây dựng pháp luật.

Có thể bạn quan tâm

Sự kiện “AI trong thực tiễn: Từ hạ tầng đến vận hành” diễn ra tại khách sạn JW Marriott. (Ảnh: Ban tổ chức)

Hạ tầng và hệ điều hành AI: Đủ hai doanh nghiệp mới tự vận hành

Tại sự kiện "AI trong thực tiễn: Từ hạ tầng đến vận hành", Chủ tịch AIZ Vũ Thanh Thắng cho rằng doanh nghiệp muốn tự vận hành bằng AI phải có đủ hai lớp: Hạ tầng AI cung cấp năng lực tính toán, và phía trên là một hệ điều hành gồm bộ não dữ liệu, nhân sự số và quy trình vận hành. 

Giáo sư Thalappil Pradeep được vinh danh với Giải Đặc biệt VinFuture 2022 dành cho Nhà khoa học đến từ các nước đang phát triển. (Ảnh: BTC)

Chủ nhân giải thưởng VinFuture 2022 Thalappil Pradeep: "Những giải pháp từ các nước đang phát triển có thể thay đổi thế giới"

Trở lại VinFuture với vai trò thành viên Hội đồng Giải thưởng, Giáo sư Thalappil Pradeep, người phát triển các công nghệ giúp hàng triệu người tiếp cận nước sạch với chi phí thấp, cho rằng giá trị của khoa học không chỉ nằm ở những phát minh mà còn ở khả năng cải thiện cuộc sống con người.

Hệ thống Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử đang mang lại những thay đổi tích cực cho cuộc sống người dân.

145 triệu dữ liệu hộ tịch: Bước tiến trong xây dựng Chính phủ số

Hơn 145 triệu dữ liệu hộ tịch điện tử đã được ghi nhận, trong đó 78,8 triệu dữ liệu được đối soát, đồng bộ thành công với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Kết quả này góp phần hình thành nền tảng dữ liệu thống nhất, từng bước đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

[Infographic] 12 công trình khoa học-công nghệ được đề nghị xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước đợt 7

[Infographic] 12 công trình khoa học-công nghệ được đề nghị xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước đợt 7

Theo thông tin từ Bộ Khoa học và Công nghệ, sau phiên họp ngày 12 và 13/10/2026, Hội đồng cấp Nhà nước đã thống nhất đề nghị xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đối với 11 công trình, cụm công trình và Giải thưởng Nhà nước đối với một cụm công trình về khoa học và công nghệ.

Dự án "Tất gel thảo dược An Túc" của sinh viên Trường đại học Y-Dược Huế đạt giải Nhất Cuộc thi Ý tưởng Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo lần thứ IX, năm 2026. (Ảnh: PH.THẢO)

Hành trình ươm tạo khởi nghiệp của sinh viên Đại học Huế

Từ nguồn dược liệu bản địa đến những giải pháp công nghệ, giáo dục và nông nghiệp, 8 dự án vào chung kết Cuộc thi Ý tưởng Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Đại học Huế năm 2026 cho thấy sức sáng tạo của người học; trong đó, “Tất gel thảo dược An Túc” nổi bật với hướng tiếp cận kết hợp tri thức truyền thống và nhu cầu hiện đại.

Đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn Thanh Hóa) phát biểu tại hội trường. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Bảo đảm quyền kiểm chứng kết quả đo lường

Đại biểu Quốc hội đề nghị quy định rõ trách nhiệm chủ động rà soát các giao dịch bị ảnh hưởng khi phát hiện sai số đo lường, đồng thời bảo đảm người tiêu dùng được tiếp cận dữ liệu và hoàn trả tiền thu thừa trong thời hạn cụ thể.

Quốc hội làm việc tại hội trường, nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Định danh và xác thực điện tử. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Thiết lập 3 mô hình xác thực điện tử, tăng an toàn giao dịch số

Dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử mở rộng đối tượng định danh, thiết lập các mô hình xác thực và thúc đẩy xã hội hóa dịch vụ, tạo nền tảng nhận diện số tin cậy, phòng, chống tội phạm mạng, lừa đảo trực tuyến và thúc đẩy phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số.

Toàn cảnh tọa đàm. (Ảnh: MẠNH XUÂN)

Giải pháp thích ứng với giáo dục STEM trong nhà trường

Chiều 25/10, tại Hà Nội, Hiệp hội Thiết bị giáo dục Việt Nam phối hợp Tập đoàn Geleximco tổ chức Tọa đàm: Giải pháp thích ứng với giáo dục STEM trong nhà trường. Đông đảo các chuyên gia, nhà quản lý, cán bộ các trường học, đơn vị hoạt động giáo dục tham dự tọa đàm.

Khánh thành Khu thử nghiệm thiết bị bay không người lái VNU - HTI tại Hòa Lạc

Khánh thành Khu thử nghiệm thiết bị bay không người lái VNU - HTI tại Hòa Lạc

Ngày 25/10, trong khuôn khổ chương trình “Hòa Lạc ngày mới 2026” do Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức, Khu thử nghiệm thiết bị bay không người lái VNU - HTI đã chính thức được khánh thành tại Hòa Lạc. Công trình do HTI Group đầu tư xây dựng, tạo thêm hạ tầng phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển công nghệ UAV tại Việt Nam.

Quang cảnh khai mạc chương trình tập huấn. (Ảnh: CTV)

Lâm Đồng: Trang bị kiến thức bảo vệ thanh thiếu niên trên môi trường mạng

Ngày 25/10, Công an tỉnh Lâm Đồng phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Khoa học và Công nghệ, Câu lạc bộ Niềm tin số Lâm Đồng, tổ chức tập huấn chuyên gia an toàn số học đường, nhằm xây dựng lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng và bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên trên không gian mạng.

Quạt nước gạt đập liên hồi tạo nên những luồng bọt bồng bềnh trắng xóa trên mặt ao là đặc trưng tại các vùng nuôi tôm trọng điểm tỉnh Cà Mau. (Ảnh HỮU TÙNG)

Chàng trai Cà Mau số hóa sổ cân tôm

Từ những trăn trở bên ao tôm quê nhà, chàng trai trẻ Đỗ Vương Nhi đã miệt mài sáng tạo nên ứng dụng FarmBook (sổ cân tôm), giúp nhà nông vùng sông nước Cà Mau bước vào hành trình chuyển đổi số một cách nhẹ nhàng, minh bạch nhưng đong đầy niềm tin.

Bài 3: Hiện thực hóa các mục tiêu bằng hành động và kết quả thực tiễn

Bài 3: Hiện thực hóa các mục tiêu bằng hành động và kết quả thực tiễn

Nghị quyết số 19-NQ/TW xác định cụ thể các mục tiêu, yêu cầu đổi mới mô hình phát triển lâu dài, bền vững. Để hiện thực hóa các mục tiêu, yêu cầu đó các cấp, ngành, địa phương và doanh nghiệp cần quyết liệt triển khai và có những kết quả cụ thể, từng bước đưa tri thức trở thành năng lực sản xuất và lợi thế cạnh tranh quốc gia.

Phiên họp Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ đợt 7. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Danh sách công trình/cụm công trình được đề nghị xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ đợt 7

Ngày 12 và 13/10/2026, tại Hà Nội, Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ đợt 7 họp xem xét, đánh giá các công trình/cụm công trình và tác giả, đồng tác giả đề nghị tặng giải thưởng.

[Video] Nâng giá trị cây rau má từ vùng nguyên liệu địa phương

[Video] Nâng giá trị cây rau má từ vùng nguyên liệu địa phương

Rau má từ lâu được biết đến không chỉ là loại rau quen thuộc trong bữa ăn, mà còn là cây dược liệu dân gian có nhiều giá trị đối với sức khỏe. Tuy nhiên, tại Quảng Trị, các nghiên cứu và mô hình chế biến sâu đối với rau má vẫn chưa nhiều, khiến giá trị kinh tế của cây rau má chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đức Minh trình bày tham luận tại Phiên toàn thể quốc tế. (Ảnh: Viện Hàn lâm)

Đoàn công tác của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tham dự Hội nghị Khoa học-Thực tiễn quốc tế lần thứ III tại Nga

Hội nghị Khoa học-Thực tiễn quốc tế lần thứ III do Học viện Kinh tế quốc dân và Hành chính công trực thuộc Tổng thống Liên bang Nga (Học viện Tổng thống-RANEPA) tổ chức tại Thủ đô Moskva, Liên bang Nga trong hai ngày 22 và 23/10 với chủ đề “Khoa học cho quản trị nhà nước tại Nga”.