Độc đáo lễ hội Cơm mới của người Tày

Lễ hội Cơm mới mang ý nghĩa tổng kết một năm lao động, tạ ơn trời đất, Thánh Mẫu Thượng ngàn và tổ tiên. Đây cũng là dịp để bà con gặp mặt, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm sản xuất, đồng thời giáo dục con cháu gìn giữ và phát huy nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc Tày Khao.

Lễ dâng trong lễ hội Cơm mới, một màn múa cầu mùa trước đền.
Lễ dâng trong lễ hội Cơm mới, một màn múa cầu mùa trước đền.

Theo phong tục, vào ngày Mão, tháng 9 hằng năm (năm nay tổ chức vào ngày 24 và 25/10), người Tày Khao xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới. Lễ hội được tổ chức tại ngôi đền Đông Cuông, nơi linh thiêng thờ Mẫu Đệ nhị Thượng ngàn và các anh hùng dân tộc thời Trần từng chiến đấu chống quân Nguyên Mông.

Lễ hội là dịp dâng Mẫu, Ngọc Hoàng và các đấng thần linh những sản vật đầu mùa, thể hiện lòng biết ơn trời đất, thần linh, tổ tiên đã ban cho mùa màng tươi tốt, cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Đồng thời, cầu mong các đấng linh thiêng phù hộ cho một năm tới mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, mùa màng bội thu. Trong lễ hội, có nghi lễ mổ trâu đen tế Mẫu và hiến sinh cho trời đất, diễn ra lúc 0 giờ ngày Mão tháng 9.

Trâu đen tượng trưng cho sự tinh khiết, trung thành và mạnh mẽ, biểu trưng cho mối giao hòa giữa con người và vạn vật trong vũ trụ. Đúng 0 giờ, khi trống nghi lễ vang lên giữa không gian đền thiêng Đông Cuông, nghi lễ tế trâu được thực hiện trang nghiêm dưới sự chủ trì của thầy Mo và các bậc cao niên. Sau nghi lễ hiến sinh, thịt trâu được chế biến thành 36 mâm cỗ, những mâm tiệc đầu tiên của mùa Cơm mới, được dâng vào chính điện để tế Mẫu Thượng ngàn, Ngọc Hoàng, Thần Vệ quốc và tưởng nhớ các Anh hùng, tướng lĩnh, binh sĩ đã anh dũng hy sinh.

Trên mâm cỗ Cơm mới, bên cạnh các sản vật quen thuộc, như: ngô, thóc nếp, khoai, sắn, cốm nếp mới, là thức quà tinh túy nhất của mùa vàng, được người dân trân trọng dâng lên Mẫu, như lời tạ ơn Đất Mẹ và các đấng thần linh đã phù hộ cho vụ mùa tốt tươi, cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Cùng các sản vật nông nghiệp, thì cốm nếp mới tinh túy của mùa vụ, được xem là lễ vật quan trọng nhất, dâng lên Mẫu Thượng ngàn và Ngọc Hoàng. Trong khuôn khổ lễ hội, ngoài phần lễ chính còn có các hoạt động văn hóa tâm linh, như: diễn xướng hầu đồng, dâng hương, rước kiệu, hầu Thánh… thu hút đông đảo thanh đồng, bản hội và du khách thập phương về thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu.

Đền Đông Cuông là ngôi đền cổ, nằm bên dòng sông Hồng, thuộc xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai, từ lâu nổi danh là linh thiêng. Đền thờ chính Mẫu Đệ nhị Thượng ngàn, Mẫu thứ hai trong Tam Tòa Thánh Mẫu, là nơi thờ các vị anh hùng dân tộc đã có công trong cuộc kháng chiến quân Nguyên Mông, cùng các vị thủ lĩnh người Tày đã anh dũng hy sinh trong cuộc khởi nghĩa chống thực dân Pháp năm Giáp Dần 1914.

Đồng chí Hoàng Hóa, Bí thư Đảng ủy xã cho biết: Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông không chỉ là hoạt động tâm linh, mà còn là sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại, là minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ của văn hóa Tày Khao, góp phần bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, phát triển du lịch tâm linh và thúc đẩy kinh tế- xã hội ở vùng bán sơn địa, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.

Hiện nay, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông tham gia tích cực vào việc duy trì, bảo tồn các giống lúa nếp cái hoa vàng (để làm cốm), chăn nuôi đàn trâu có chất lượng cao phục vụ lễ hội (trâu trắng cúng đầu năm, trâu đen cúng cuối năm). Đồng thời địa phương duy trì các đội văn nghệ quần chúng, truyền dạy các điệu múa cổ, như: múa then, múa quạt, múa cầu mùa... để văn hóa truyền thống của đồng bào Tày Khao không bị mai một.

Có thể bạn quan tâm

Trường mầm non 19/5 Thái Nguyên được xây dựng nhiều năm, thiết kế không còn phù hợp với đổi mới giáo dục. (Ảnh THẾ BÌNH)

Thái Nguyên dành gần 6.600 tỷ đồng đầu tư cơ sở vật chất trường học

Cùng với niềm vui đón chào năm học mới 2026-2027 với mô hình tổ chức tinh gọn, đổi mới toàn diện, ngành giáo dục và đào tạo tỉnh Thái Nguyên, xã hội phấn khởi nhận thấy, những năm tới, toàn tỉnh triển khai đầu tư 547 dự án, tổng số vốn 6.568 tỷ đồng đầu tư cơ sở vật chất trường học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

Đồng chí Hà Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và lãnh đạo tỉnh Lai Châu cùng các đại biểu thực hiện nghi thức nhấn nút khánh thành Trường nội trú liên cấp Petrovietnam-Phong Thổ. (Ảnh: TRẦN TUẤN)

Niềm vui khai giảng ở những ngôi trường nội trú liên cấp trên biên giới Lai Châu

Sáng 5/9, cùng với cả nước, gần 154.000 học sinh tỉnh Lai Châu nô nức bước vào năm học mới. Trong ngày hội chung đó, niềm vui như được nhân đôi, khi tỉnh Lai Châu long trọng tổ chức lễ khánh thành 5 ngôi trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới, mở ra một tương lai tươi sáng hơn cho con em đồng bào vùng biên.

Các đại biểu thực hiện nghi thức khánh thành Trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở Mẫu Sơn, xã Mẫu Sơn. (Ảnh: QUỐC ĐẠT)

Niềm vui mới trong ngày khai giảng nơi biên cương xứ Lạng

Ngày 5/9, tỉnh Lạng Sơn tổ chức Lễ khai giảng năm học 2026-2027 và khánh thành Trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở Mẫu Sơn, xã Mẫu Sơn. Đây là điểm cầu chính của tỉnh Lạng Sơn, được kết nối trực tuyến với Lễ khai giảng và khánh thành các trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền trên toàn quốc.

Đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ cùng các đồng chí lãnh đạo bộ, ngành Trung ương và lãnh đạo tỉnh Điện Biên chụp ảnh lưu niệm với thầy, trò nhà trường. (Ảnh: LÊ LAN)

[Ảnh] Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ chung vui với thầy, trò Trường phổ thông nội trú liên cấp Thanh Nưa

Sáng 5/9, sau khi dự Lễ khai giảng và Lễ khánh thành Trường phổ thông nội trú liên cấp Thanh Nưa (xã Thanh Nưa), tỉnh Điện Biên, đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, đã dành thời gian thăm nơi học, phòng ở của học sinh, giáo viên nhà trường...

Đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, dự Lễ khai giảng năm học mới và Lễ khánh thành Trường phổ thông nội trú liên cấp Thanh Nưa, tỉnh Điện Biên. (Ảnh: LÊ LAN)

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc dự lễ khai giảng và lễ khánh thành Trường phổ thông nội trú liên cấp Thanh Nưa, tỉnh Điện Biên

Sáng 5/9, tại Trường phổ thông nội trú liên cấp Thanh Nưa (xã Thanh Nưa), tỉnh Điện Biên, đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, dự Lễ khai giảng năm học mới và Lễ khánh thành Trường phổ thông nội trú liên cấp Thanh Nưa.

Tái hiện đám cưới người Dao tại lễ hội.

Rộn ràng hội Pay tái ở Lâm Thượng

Theo phong tục truyền thống của người Tày, Nùng, hằng năm, vào dịp rằm tháng Bảy, người Tày xã Lâm Thượng nói riêng và dân tộc Tày toàn tỉnh Lào Cai đều tổ chức Tết rằm tháng Bảy, thu hút khách mọi miền về tham dự.