Doanh nghiệp trước sức ép “luật chơi” xanh

Các thị trường lớn ngày càng siết yêu cầu về phát thải và môi trường. Doanh nghiệp Việt đang phải xoay xở chuyển đổi để giữ đơn hàng và thị trường xuất khẩu.

Doanh nghiệp cần nắm bắt tiêu chuẩn của từng thị trường với yêu cầu cụ thể đối với sản phẩm của mình. Ảnh: NGUYỆT ANH
Doanh nghiệp cần nắm bắt tiêu chuẩn của từng thị trường với yêu cầu cụ thể đối với sản phẩm của mình. Ảnh: NGUYỆT ANH

Chuyển đổi xanh đang nhanh chóng vượt ra khỏi phạm vi của một xu hướng môi trường để trở thành một phần của luật chơi thương mại quốc tế. Các thị trường lớn ngày càng đặt ra yêu cầu cao hơn về phát thải carbon, hiệu quả năng lượng, nguồn nguyên liệu, truy xuất dữ liệu, kinh tế tuần hoàn và trách nhiệm môi trường - xã hội và quản trị (ESG) của doanh nghiệp.

Tiêu chuẩn xanh dần được luật hóa

Thỏa thuận Xanh tại Liên minh châu Âu (EU) kéo theo hàng loạt quy định mới, từ thiết kế sản phẩm bền vững đến trách nhiệm trong chuỗi cung ứng. Quy định về Thiết kế sinh thái cho sản phẩm bền vững (ESPR) đã mở rộng yêu cầu đối với nhiều nhóm hàng.

Đáng chú ý, Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) đã bước vào giai đoạn thực thi từ ngày 1/1/2026 đối với 6 nhóm hàng hóa có nguy cơ phát thải cao. EU sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế trong những năm tới. Đến năm 2030, phạm vi áp dụng dự kiến mở rộng sang toàn bộ các lĩnh vực thuộc Hệ thống giao dịch phát thải của EU (EU ETS).

Áp lực tuân thủ tiêu chuẩn mới đang lan rộng ra các thị trường lớn khác. Hàn Quốc đã luật hóa các tiêu chuẩn xanh và ESG. Dự kiến từ năm 2028, các tập đoàn đa quốc gia lớn như Samsung, LG, Hyundai… sẽ bắt buộc áp dụng.

Những thay đổi này nhanh chóng truyền dẫn tới doanh nghiệp trong nước. Theo ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), tác động trước hết thể hiện ở các ngành có cường độ phát thải cao. Doanh nghiệp không chỉ phải đáp ứng tiêu chuẩn về chất lượng sản phẩm mà còn phải chứng minh sản phẩm được tạo ra như thế nào, sử dụng bao nhiêu năng lượng, phát sinh bao nhiêu khí thải.

Đối với doanh nghiệp trong các khu công nghiệp, áp lực này càng rõ rệt. Các doanh nghiệp sẽ phải từng bước thực hiện kiểm kê phát thải, quản trị dữ liệu carbon, sử dụng năng lượng hiệu quả. “Điều doanh nghiệp cần lúc này là những hướng dẫn và giải pháp có thể triển khai: cần đo lường nội dung gì; dữ liệu nào phải chuẩn hóa; lựa chọn công nghệ và nguồn năng lượng ra sao; huy động tài chính thế nào; và xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp để vừa đáp ứng yêu cầu thị trường, vừa bảo đảm hiệu quả đầu tư”, ông Phòng nêu rõ.

Không chỉ chịu tác động trực tiếp từ các tiêu chuẩn của thị trường xuất khẩu, doanh nghiệp Việt Nam còn phải đáp ứng yêu cầu kép. Theo ông Nguyễn Bá Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ xúc tiến thương mại và đầu tư, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương), nhiều tập đoàn lớn khi đầu tư vào Việt Nam đã đưa ra các yêu cầu về chuyển đổi xanh đối với hệ sinh thái cung ứng. Khi doanh nghiệp đầu chuỗi thay đổi, các nhà cung cấp, nhà máy và doanh nghiệp trong cùng hệ sinh thái cũng phải từng bước đáp ứng những tiêu chuẩn tương ứng.

“Xanh” không còn là câu chuyện của một số doanh nghiệp đi đầu mà đang dần trở thành điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp cần nâng cao nhận thức, nắm bắt tiêu chuẩn của từng thị trường và xác định rõ những yêu cầu cụ thể đối với ngành, sản phẩm của mình.

Sớm xây dựng khung ESG quốc gia

Dù nhận thức về chuyển đổi xanh ngày càng rõ hơn, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa xác định được điểm bắt đầu. Hạn chế về công nghệ, nhân lực và nguồn vốn là những trở ngại đáng kể, nhất là với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Bên cạnh đó, không ít doanh nghiệp lúng túng lựa chọn giải pháp phù hợp với quy mô và đặc thù sản xuất. Từ những điểm nghẽn này, yêu cầu đặt ra không chỉ là doanh nghiệp phải chủ động mà còn cần một hệ thống chính sách, thông tin và nguồn lực đủ rõ ràng.

Ông Nguyễn Bá Hải cho biết, Bộ Công thương tập trung giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin, nâng cao năng lực đáp ứng yêu cầu quốc tế và kết nối với các tổ chức, đối tác, thị trường nhập khẩu. Trong đó, thông tin về môi trường, carbon, trách nhiệm xã hội và những yêu cầu mới trong thương mại quốc tế cần được cập nhật đầy đủ, kịp thời. Các bộ, ngành, địa phương và tổ chức quốc tế cần phối hợp để xây dựng hệ thống thông tin thống nhất, giúp doanh nghiệp nắm bắt yêu cầu mới và chủ động xây dựng phương án đáp ứng.

Ở phía doanh nghiệp, cần chủ động chuẩn bị từ sớm, trước hết là cập nhật yêu cầu của từng thị trường và xác định rõ các tiêu chí liên quan đến ngành, sản phẩm. Sau đó, từng bước đo lường phát thải, xây dựng hệ thống dữ liệu và hình thành năng lực quản trị carbon. Đây là nền tảng để kiểm soát quá trình giảm phát thải và cung cấp bằng chứng cho đối tác quốc tế.

Ở cấp độ chính sách, ông Nguyễn Quang Huân, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho rằng, Việt Nam đã có những chủ trương và quy định liên quan đến ESG nhưng chưa được tích hợp thành một hệ thống thống nhất. Chính phủ cần sớm ban hành khung ESG quốc gia, trong đó làm rõ khái niệm, tiêu chí đánh giá, cơ chế xác thực, tổ chức có thẩm quyền công nhận và chuẩn mực báo cáo. Khoảng trống này càng rõ khi Nghị quyết 198 của Quốc hội đã quy định doanh nghiệp thực hiện ESG được hỗ trợ lãi suất 2%.

Cùng với khung chung, cần xây dựng bộ tiêu chí phù hợp với từng ngành, trước mắt ưu tiên các lĩnh vực sản xuất, xuất khẩu và dịch vụ thiết yếu. Hệ thống dữ liệu cũng cần được chuẩn hóa, có cơ chế đối sánh và kiểm chứng độc lập nhằm bảo đảm tính minh bạch trong đo lường và đánh giá. Một hệ sinh thái hỗ trợ chuyển đổi cũng cần được hình thành, kết nối tài chính xanh với chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và tư vấn. Các lĩnh vực năng lượng, tài chính - ngân hàng, sản xuất xuất khẩu như dệt may, da giày, nông sản và những ngành dịch vụ thiết yếu có thể được ưu tiên thí điểm.

Trong quá trình xây dựng tiêu chí, sự tham gia của doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề và chuyên gia cũng cần được chú trọng trước khi thể chế hóa chính thức. “ESG là con đường tất yếu, chúng ta bắt buộc phải đi theo, không thể né tránh nếu muốn tăng trưởng 2 con số trong thời gian dài. Nếu không có ESG thì chúng ta chỉ có thể phát triển ngắn hạn, sau đó phải quay lại sửa chữa những khiếm khuyết của môi trường, của xã hội, của nền kinh tế”, ông Huân nhấn mạnh.

Có thể bạn quan tâm

Du lịch và KOL, KOC

Các KOL (cá nhân có ảnh hưởng với công chúng) và KOC (người tiêu dùng có tầm ảnh hưởng) đang hiện diện ngày một nhiều hơn trong các lĩnh vực, mà du lịch là một minh chứng rõ nét.

Cá ngừ đóng hộp và các sản phẩm đông lạnh tiêu chuẩn chịu nhiều áp lực cạnh tranh. Ảnh: NAM ANH

Xuất khẩu chật vật giữ đơn hàng

Xuất khẩu tiếp tục lập kỷ lục, nhưng doanh nghiệp đang đứng trước sức ép ngày càng lớn từ chính sách thuế mới của Mỹ. Bài toán giữ đơn hàng và duy trì sức cạnh tranh ngày càng khó khăn.

Việt Nam cần đồng thời giải quyết nhiều bài toán để BESS thật sự trở thành một thị trường.

Cần cú huých cho thị trường pin lưu trữ

Sự phát triển nhanh của năng lượng tái tạo (NLTT) đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải phát triển thị trường pin lưu trữ năng lượng (BESS) - công nghệ cho phép tích trữ điện khi nguồn dồi dào và phát lại khi nhu cầu tăng cao, qua đó cân bằng cung - cầu và nâng cao độ ổn định của hệ thống điện.

Một buổi bán hàng trực tuyến của doanh nghiệp. Ảnh: NAM ANH

Bán hàng trực tuyến đổi cách giữ khách

Sức mua trực tuyến vẫn tăng nhưng tốc độ đã chậm lại. Doanh nghiệp chuyển từ cạnh tranh bằng giá sang tạo giá trị, xây dựng thương hiệu và thấu hiểu khách hàng bằng dữ liệu.

Câu chuyện nâng hạng thị trường tiếp tục là chất xúc tác trung hạn quan trọng. Ảnh: NGUYỆT ANH

Thị trường giằng co, cơ hội vẫn hiện diện

Thị trường chứng khoán đang bước vào giai đoạn giằng co khi thanh khoản suy yếu và chi phí vốn tiếp tục gây sức ép. Dù vậy, định giá hấp dẫn, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và câu chuyện nâng hạng vẫn được xem là những động lực đáng chú ý cho giai đoạn tới.

Khi cổ đông lớn lãi lớn

Hơn một tháng trước, khi VN-Index giảm xuống dưới ngưỡng 1.700 điểm, đồng loạt cổ đông lớn, lãnh đạo doanh nghiệp (DN) đăng ký mua vào cổ phiếu (CP). Và khi VN-Index tăng trở lại mốc 1.800 điểm trong phiên giao dịch hôm qua 26/8, rất nhiều người đã lãi lớn. Nhưng trong lần gom mua này còn có nhiều điểm đáng nói chứ không chỉ riêng vấn đề lợi nhuận.

Tạo sức hút cho ẩm thực dân gian

Ẩm thực dân gian là một phân khúc giàu tiềm năng trong lĩnh vực kinh doanh ẩm thực. Việt Nam có một nền ẩm thực phong phú, đặc sắc, trong đó nhiều món ăn được chế biến từ nguyên liệu thuần tự nhiên. Điều này lại đang phù hợp với xu hướng "eat clean" - tức ăn sạch, ăn thuần tự nhiên đang được nhiều người lựa chọn hiện nay. Tuy nhiên, khi lựa chọn ẩm thực dân gian, người kinh doanh không thể chỉ dừng lại ở bài toán kinh tế.

Thị trường vàng cần tiến thêm một bước từ truy vết giao dịch sang truy xuất sản phẩm.

Thị trường vàng cần sự cân bằng bền vững

Sau nhiều năm, khoảng cách giá vàng trong nước và thế giới đã thu hẹp về mức dưới 5 triệu đồng/lượng. Tuy nhiên, chưa thể chỉ dựa vào mức chênh lệch thu hẹp để kết luận thị trường đã hoàn toàn lành mạnh. Một trạng thái thị trường cân bằng bền vững còn là vận hành sát hơn với giá trị thật và giảm bớt tác động lên các cân đối lớn của nền kinh tế.

Tận dụng các ưu đãi từ FTA giúp doanh nghiệp duy trì đơn hàng và sức cạnh tranh tại các thị trường xuất khẩu. Ảnh: NAM ANH

Mở rộng không gian phát triển từ hội nhập

Việt Nam đã ký kết và thực thi 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) với hơn 60 đối tác, song chỉ 21,6% số doanh nghiệp cho biết hiểu rõ hoặc rất rõ về các FTA. Điều này cho thấy, dư địa nâng cao hiệu quả tận dụng và thực thi FTA còn lớn.

Chủ đề Xây dựng mô hình phát triển mới thu hút nhiều ý kiến tại hội thảo.

Kỳ vọng mô hình mới khơi sức mạnh nội sinh

Mô hình phát triển mới phải giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tốc độ và chất lượng tăng trưởng; giữa hiệu quả kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường; giữa phát triển kinh tế-xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh. Giá trị văn hóa, nguồn lực con người và sự ổn định xã hội phải trở thành sức mạnh nội sinh của phát triển đất nước.

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao làm chủ các công nghệ để phát triển. Ảnh: NAM HẢI

Kinh tế số trước ngưỡng tăng trưởng mới

Kinh tế số đóng góp 14,02% GDP năm 2025, nhưng mục tiêu đến năm 2030 là tối thiểu 30%. Để thu hẹp khoảng cách này, Việt Nam cần tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực.

GS, TS Nguyễn Văn Nội (đứng giữa) cùng với sinh viên trong phòng thí nghiệm.

Tạo mắt xích nối nghiên cứu với thị trường

Việc hình thành các phòng thí nghiệm (PTN) trọng điểm, trung tâm nghiên cứu và thử nghiệm trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược được kỳ vọng tạo hạ tầng kết nối từ nghiên cứu, thử nghiệm, kiểm định đến thương mại hóa sản phẩm. Đây cũng là nền tảng để nâng cao năng lực làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và từng bước tăng cường tự chủ công nghệ quốc gia.

Trong giai đoạn tuần đầu tháng 8, tỷ giá có xu hướng giảm. Ảnh: NAM ANH

Tỷ giá hạ nhiệt, áp lực USD giảm

Sau giai đoạn chịu nhiều sức ép, tỷ giá USD/VND đang hạ nhiệt nhờ nguồn cung ngoại tệ cải thiện, chênh lệch lãi suất và dư địa điều hành chính sách. Các yếu tố này được kỳ vọng tiếp tục hỗ trợ tỷ giá trong những tháng cuối năm.

Chấp nhận thực tế, thay đổi thói quen

VN-Index khởi đầu tháng 5 ở mức hơn 1.850 điểm và kết thúc tháng ở mức hơn 1.860 điểm. Diễn biến của thị trường chứng khoán (TTCK) trong tháng 5/2026 khá cân bằng khi cơ hội song hành với rủi ro và không hề có hiệu ứng “Sell in May” (bán vào tháng 5).

Hiệu ứng từ lễ hội nông sản

Lễ hội sầu riêng Đắk Lắk diễn ra từ ngày 15/8 đến 2/9, bắt đầu từ cuối tuần qua đã ghi nhận sự bùng nổ về số lượng người tham gia. Các khách sạn khu vực phường Buôn Ma Thuột cũng như các phường lân cận đều cháy phòng, đường phố đông đúc người và... xe bán tải chở sầu riêng.

HDBank gia nhập nhóm ngân hàng quy mô tài sản hơn 1 triệu tỷ đồng

HDBank gia nhập nhóm ngân hàng quy mô tài sản hơn 1 triệu tỷ đồng

Vượt mốc 1 triệu tỷ đồng tổng tài sản, duy trì hiệu quả sinh lời thuộc nhóm dẫn đầu và liên tiếp được các tổ chức tài chính quốc tế ghi nhận, HDBank đang cho thấy bước chuyển rõ nét về chất lượng tăng trưởng. Mới đây, ngân hàng được Vietnam Report xếp hạng dẫn đầu Top 50 công ty đại chúng uy tín và hiệu quả năm 2026 (VIX50).

Thị trường cổ phiếu giúp doanh nghiệp gia tăng đệm vốn tự có và nâng cao khả năng chống chịu trước các biến động tài chính. Ảnh: NAM ANH

Giảm áp lực tín dụng ngân hàng

Tốc độ tăng trưởng tín dụng vượt xa huy động tiền gửi đang tạo ra áp lực thanh khoản lớn cho hệ thống ngân hàng. Thực tế này buộc nền kinh tế phải chuyển dịch sang cấu trúc tài chính đa tầng, phát triển thị trường trái phiếu, cổ phiếu và các kênh đầu tư xanh nhằm giảm tải cho tín dụng ngắn hạn và khơi thông nguồn vốn dài hạn bền vững.

Sau chỉ đạo, thị trường đã ghi nhận làn sóng điều chỉnh lãi suất cho vay với mức giảm từ 0,5-2,5% so năm trước. Ảnh: NGUYỆT ANH

Hỗ trợ nền kinh tế bằng chi phí vốn

Yêu cầu giảm lãi suất cho vay trong bối cảnh chi phí vốn còn cao đặt ngành ngân hàng trước bài toán nan giải. Tuy nhiên, với nền tảng lợi nhuận tích cực cùng những thành quả về số hóa và nâng cao năng suất, đã đến lúc các ngân hàng chuyển hóa dư địa này thành chi phí vốn thấp hơn cho nền kinh tế.

Dây chuyền ứng dụng giải pháp A.I VISION sắp xếp và phân loại sản phẩm của Công ty Cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông. Ảnh: NAM HẢI

Phân bổ nguồn lực hiệu quả để thúc đẩy năng suất

Việt Nam có tỷ lệ đầu tư khoảng 32% GDP nhưng tăng trưởng năng suất lao động chỉ khoảng 0,9%. Hiệu quả phân bổ và khả năng hấp thụ nguồn lực đang trở thành yếu tố quyết định chuyển hóa tiềm lực thành năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Không được kèm sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng dưới mọi hình thức. Ảnh: NGUYỆT ANH

Ngăn chặn “bán kèm” sản phẩm theo dịch vụ ngân hàng

Dù đã có quy định cấm ngân hàng gắn bảo hiểm không bắt buộc với khoản vay, chế tài xử phạt cũng lên tới 500 triệu đồng, nhưng tình trạng “bia kèm lạc” vẫn tiếp tục được các đại biểu Quốc hội cảnh báo và đề nghị có biện pháp ngăn chặn hiệu quả hơn.

Việc nâng hạng lên thị trường chứng khoán mới nổi là môi trường thuận lợi cho cả đầu tư dài hạn lẫn giao dịch ngắn hạn. Ảnh: NAM ANH

Chứng khoán đem cơ hội cho tích lũy

Diễn biến thận trọng cùng sự phân hóa sâu sắc của VN-Index thời gian qua đang phản ánh rõ tâm lý phòng thủ của giới đầu tư. Các chuyên gia nhận định thị trường chứng khoán hiện tại đã lùi về vùng định giá hấp dẫn, mở ra cơ hội đầu tư trong dài hạn.

Đi ngang nhưng biến động mạnh

Các biến động cực mạnh trong ngắn hạn của VN-Index cùng một số cổ phiếu (CP) sẽ là thách thức cực lớn cho các nhà đầu tư (NĐT) muốn tìm kiếm lợi nhuận, hoặc đơn thuần chỉ là bảo vệ tài sản.

Sau giảm giá, khuyến mãi

Giảm giá, khuyến mãi có thể là công cụ hữu hiệu để thu hút khách hàng, mở rộng thị phần, nhưng nếu sử dụng tràn lan sẽ khiến các doanh nghiệp (DN) hao tổn nguồn lực. Chính vì vậy, nhiều DN bán lẻ đã bắt đầu cân nhắc kiểm soát việc giảm giá, đồng thời gia tăng những tiện ích khác nhằm giữ chân khách hàng.

Đơn vị thi công lắp đặt 25.000 tấn thép tại Nhà ga T2 Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc.

Lắp 25.000 tấn thép, dựng cánh “Phượng hoàng lửa” Nhà ga T2 Phú Quốc

Khởi động từ giữa tháng 9/2025, dự án mở rộng Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc của Tập đoàn Sun Group có tổng mức đầu tư khoảng 22.000 tỷ đồng. Được xác định là dự án trọng điểm chuẩn bị chào đón Tuần lễ cấp cao APEC 2027, nhiệm vụ chính trị đối ngoại đặc biệt và tạo động lực phát triển lâu dài cho Phú Quốc, dự án đang chạy đua với tốc độ thi công chưa từng có trong lịch sử hàng không Việt Nam.

Thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò là kênh dẫn vốn trung, dài hạn quan trọng của nền kinh tế. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mở rộng các kênh vốn cho tăng trưởng

Với nhu cầu vốn lên tới 38,5 triệu tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam cần phát triển mạnh thị trường vốn để giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng và đáp ứng mục tiêu tăng trưởng hai con số.