“Bộ não” điều hành những cung đường sắt

Hằng ngày, hàng chục đôi tàu vẫn lặng lẽ chạy suốt tuyến đường sắt Bắc - Nam. Ít ai biết rằng, để mỗi chuyến tàu “đi đến nơi, về đến chốn”, đằng sau là áp lực căng thẳng và sự nhọc nhằn thầm lặng của những người làm công việc điều độ chạy tàu.

Anh Vũ Đình Thành (ngồi), nhân viên Trung tâm Điều hành vận tải đường sắt (Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam), trong ca trực điều độ chạy tàu tuyến Vinh-Đồng Hới.
Anh Vũ Đình Thành (ngồi), nhân viên Trung tâm Điều hành vận tải đường sắt (Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam), trong ca trực điều độ chạy tàu tuyến Vinh-Đồng Hới.

Đòi hỏi tuyệt đối chính xác

Luôn tay ấn nút chiếc máy điện thoại điều hành chạy tàu để ngay trước mặt, anh Vũ Đình Thành, nhân viên điều độ chạy tàu tuyến Vinh - Đồng Hới thuộc Trung tâm điều hành vận tải đường sắt (Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam) trao đổi ngắn gọn với trực ban chạy tàu tại ga Vinh. Đoàn tàu SE3 chạy vào khu gian (đoạn đường sắt nối giữa hai nhà ga), tàu hàng HH1 giãn cách, dừng chờ tại ga kế tiếp để bảo đảm an toàn. Ngay sau khi người đầu dây bên kia “OK”, anh Thành đặt điện thoại xuống và dùng bút bi kẻ một đường chéo vào biểu đồ chạy tàu là tờ giấy khổ A2.

Anh Thành đã có thâm niên 5 năm làm điều độ chạy tàu. Anh vẫn thường hay nói vui, đây là “công việc bàn giấy (có bàn, có giấy), chỉ dùng mấy chiếc bút bi xanh, đỏ, thước và viên tẩy, kẻ nhằng nhịt những đường chéo bằng bút chì trên giấy, sau đó tô lại bằng bút đỏ, bút xanh, lại được hưởng lương cao hơn các vị trí khác trong ngành.

Trước khi giữ “việc nhẹ, lương cao” này, anh Thành đã có thời gian gắn bó 12 năm tại ga Gia Lâm (Hà Nội), trải qua đủ các công việc, nhiệm vụ như: Nhân viên gác ghi, ghép nối… rồi trực ban chạy tàu, có sự hiểu biết tường tận các công việc thực tế tại hiện trường.

Tờ giấy biểu đồ chạy tàu được thể hiện bằng các ô, có ký hiệu mã số đoàn tàu, chia quãng thời gian theo 10 phút để bố trí, sắp xếp các tàu tránh nhau qua mỗi ga. Do các đoàn tàu lưu thông với tốc độ khác nhau, cho nên việc của nhân viên điều độ là phải tính toán, bố trí tàu sao cho phù hợp, tối ưu về thời gian.

Đối với tàu khách, nhân viên sẽ sử dụng bút màu đỏ, còn tàu hàng bằng bút xanh. Khi tàu chưa đi qua, hiển thị trên biểu đồ chạy tàu bằng bút chì, lúc tàu qua ga, nhân viên tô lại bằng bút xanh hoặc đỏ (thuật ngữ trong ngành gọi là “lên màu”).

Các đoàn tàu lưu thông với tốc độ khác nhau, việc của nhân viên điều độ là phải tính toán, bố trí tàu ra vào ga sao cho phù hợp, tối ưu về thời gian.

Điều độ chạy tàu, nghe có vẻ đơn giản những hội tụ đủ thứ “lắt nhắt”, từ phục vụ vận chuyển hàng hóa, hành khách, chỉ huy điều hành chạy tàu theo đúng kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt đến nhận thông báo giờ tàu qua từ các ga để bố trí kế hoạch tránh tàu hợp lý, đồng thời phổ biến kế hoạch chạy tàu xuống các ga, đình chỉ chạy tàu tạm thời nếu xét thấy có nguy cơ mất an toàn,...

Điều kiện để trở thành nhân viên điều độ chạy tàu cũng vì thế trở nên phức tạp. Bằng tốt nghiệp cao đẳng đường sắt, chuyên ngành vận tải đường sắt trở lên, đương nhiên là yêu cầu bắt buộc. Thời gian làm chức danh trực ban chạy tàu hoặc điều độ ga ít nhất một năm. Nhưng vẫn chưa phải đã hết, người mới còn phải tiếp tục đào tạo, tập huấn ba tháng ở bộ phận điều độ mới được làm thật sự.

Điều độ chạy tàu tuyến kéo dài liên tục không ngừng nghỉ. Nhân viên phải chia theo ca kíp, nếu làm 12 giờ ban ngày được nghỉ 24 giờ, còn làm 12 giờ ban đêm được nghỉ 48 giờ. Trong 12 giờ đó, nhân viên phải luôn tỉnh táo, tập trung cao độ “ôm” điện thoại.

Tại trung tâm có bố trí nhà bếp. Thế nhưng cũng hiếm thấy có người ngồi ăn. Đến bữa nhân viên tranh thủ chạy ào sang bưng một đĩa về, vừa điều hành vừa ăn. Nói “việc nhẹ, lương cao” là nhìn bề ngoài chứ thực chất đây được xác định là ngành nghề đặc thù, không tuyển dụng nhân viên nữ. Người làm điều độ được hưởng phụ cấp mức 5 (cao nhất trong mức xếp loại lao động nặng nhọc của Luật Lao động), bởi đầu óc luôn căng như dây đàn, ảnh hưởng sức khỏe rất lớn.

Giữ huyết mạch đường sắt thông suốt

Theo anh Nguyễn Văn Hưởng, nhân viên điều độ chạy tàu tuyến Thanh Hóa - Vinh, những ai đã chọn nghề này phải có tư tưởng ổn định, vững vàng. Khi xảy ra sự cố tai nạn, mưa lũ làm hư hỏng đường sắt, phải hủy chuyến, sẽ khiến toàn bộ biểu đồ chạy tàu phía sau bị xô lệch theo. Nếu không tập trung điều chỉnh kịp thời, sẽ làm chậm dây chuyền những chuyến tàu khác, gây rối loạn tại các ga.

Công tác điều hành vận tải đường sắt quyết định khá lớn đến hiệu quả sản xuất, kinh doanh, các chỉ tiêu kinh tế, kỹ thuật như thời gian quay vòng đầu máy, toa xe, sản lượng, doanh thu.

Ông Đỗ Viết Hoàn, Giám đốc Trung tâm Điều hành vận tải đường sắt cho biết, chỉ huy điều hành chạy tàu trên đường sắt là một khâu trong lĩnh vực điều hành vận tải, bảo đảm an toàn chạy tàu của ngành. Đây là công việc phức tạp với khối lượng lớn, đòi hỏi sự tập trung cao độ, chính xác tuyệt đối. Mặc dù hạ tầng công nghệ của ngành đường sắt cũ kỹ, nhưng công tác điều hành chạy tàu của Việt Nam được ngành đường sắt nhiều nước tiên tiến, hiện đại ở châu Âu khâm phục vì nó được tối ưu hóa ở mức rất cao. Chỉ bằng tờ giấy khổ A2 và những chiếc bút chì, tàu thông qua khu gian có thể đạt 25-30 đôi tàu/ngày đêm.

“Việc xây dựng kế hoạch chạy tàu hằng ngày phải căn cứ vào biểu đồ chạy tàu, hành trình thực tế của đoàn tàu, trong đó nắm vững tình hình các toa đang chạy trên đường, xếp dỡ hàng hóa tại ga, kế hoạch vận dụng đầu máy, toa xe... Công tác điều hành vận tải quyết định khá lớn đến hiệu quả sản xuất, kinh doanh, các chỉ tiêu kinh tế, kỹ thuật như thời gian quay vòng đầu máy, toa xe, sản lượng, doanh thu, bởi một phương án bố trí không hợp lý hoặc bỏ sót công việc sẽ ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả sản xuất, kinh doanh”, ông Hoàn nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Quốc Vượng, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam khẳng định, cho đến nay, ngành đường sắt không xảy ra sự cố va chạm hay tình huống tàu đối đầu nhau liên quan điều hành chạy tàu do được điều hành, tập trung thống nhất và có nhiều mắt xích kiểm tra, giám sát lẫn nhau. Đơn cử, Ban Kinh doanh vận tải xây dựng kế hoạch chạy tàu dài hạn, Trung tâm Điều hành ban hành lịch trình chạy tàu hằng ngày, trực điều độ liên tục trao đổi thông tin với trực ban tại ga nhằm bảo đảm an toàn chạy tàu.

Thời gian tới, khi các dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội-Hải Phòng, dự án đường sắt tốc độ cao trên tuyến Bắc-Nam, được đầu tư xây dựng, Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam được Nhà nước giao tiếp nhận tổ chức quản lý, bảo trì khai thác các tuyến này, đồng thời bắt tay ngay vào việc đào tạo nguồn nhân lực, trong đó có điều độ chạy tàu. Tập đoàn đã trình Đề án xây dựng nguồn nhân lực đường sắt trong giai đoạn tới, dự kiến cần 3.340 người tham gia vận hành, phân kỳ các giai đoạn với nguồn kinh phí đào tạo khá lớn để từng bước đảm nhận quản lý, vận hành các tuyến đường sắt.

Có thể bạn quan tâm

Đi chợ, mua trải nghiệm

Khi không còn ưu thế vượt trội trong tiêu thụ hàng hóa, chợ truyền thống sẽ phải tái cấu trúc để tiếp tục tồn tại. Một trong những giải pháp được nhắc đến chính là việc gia tăng trải nghiệm cho khách hàng. Xu hướng của bán lẻ hiện đại là ngoài bán sản phẩm còn phải bán cả trải nghiệm.

Từ đầu tháng 10, các phiên giảm điểm chiếm ưu thế áp đảo.

VN-Index lùi về vùng chọn lọc

Thị trường chứng khoán liên tục chịu nhiều sức ép khiến chỉ số VN-Index liên tục giảm điểm. Dù vậy, mức định giá của thị trường đã lùi về vùng hấp dẫn, mở ra cơ hội chọn lọc dài hạn cho nhà đầu tư.

Kết thúc phiên 14/10, VN-Index giảm 14,55 điểm, xuống 1.704,87 điểm. Ảnh: NAM ANH

Lãi suất níu chân dòng tiền chứng khoán

Thị trường chứng khoán tiếp tục giảm sau khi Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Trong khi dòng vốn từ nâng hạng cần thời gian để giải ngân, lãi suất tiền gửi hấp dẫn và chi phí vay cao đang tác động trực tiếp đến quyết định đầu tư.

Ứng phó với giải chấp

Việc cổ đông lớn, cổ đông nội bộ của doanh nghiệp (DN) bị công ty chứng khoán (CTCK) bán giải chấp cổ phiếu (CP) có thể khiến CP bị mất cân đối cung-cầu trên thị trường chứng khoán (TTCK). Đây là rủi ro mà nhà đầu tư (NĐT) cá nhân khi theo dõi hay giao dịch CP cần tính đến để phương án ứng phó phù hợp.

Kinh tế di sản nhìn từ gốm Bàu Trúc

Ngày 11/10, UBND tỉnh Khánh Hòa đã tổ chức hội thảo khoa học "Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh vào danh sách di sản phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp" với sự tham gia nhiều chuyên gia, nghệ nhân và nhà quản lý.

Những cánh rừng ở Tây Nguyên. Ảnh: NGUYỆT ANH

Tìm động lực tài chính mới cho ngành lâm nghiệp

Nghị định 112/2026/NĐ-CP quy định về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon, có hiệu lực từ ngày 19/5. Ngành lâm nghiệp Việt Nam đứng trước cơ hội mới tiếp cận thị trường carbon quốc tế, gia tăng giá trị những cánh rừng.

Cần tiếp tục rà soát, tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng logistics, kết nối cảng biển, thủ tục xuất nhập khẩu... Ảnh: KHIẾU MINH

Xuất siêu quay trở lại

Sau nhiều tháng nhập siêu, cán cân thương mại tháng 9 đã quay lại xuất siêu. Liệu đà tăng xuất khẩu có đủ tạo nên một xu hướng mới hay chỉ là khoảng nghỉ cho làn sóng nhập siêu lớn hơn?

Sản phẩm công nghệ được các doanh nghiệp quan tâm tại Triển lãm công nghệ. Ảnh: NGUYỆT ANH

Đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ từ yêu cầu thực tiễn

Khi một doanh nghiệp có công nghệ nhưng chưa tìm được thị trường, một viện nghiên cứu có kết quả nhưng chưa tìm được địa chỉ ứng dụng, hay một thành phố đứng trước những bài toán lớn mà chưa có lời giải công nghệ phù hợp, khoảng cách giữa nghiên cứu và thực tiễn vẫn còn đó.

Những doanh nghiệp vay ngoại tệ sẽ chịu áp lực trả nợ một khi tỷ giá tăng. Ảnh: NAM ANH

Doanh nghiệp ứng phó với tỷ giá

Dù đối diện với những biến động phức tạp của kinh tế thế giới cùng xu hướng siết chặt chính sách tiền tệ tại nhiều quốc gia, tỷ giá USD/VND trong nước vẫn giữ vững đà ổn định nhờ sự điều hành chủ động, linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Cổ phiếu khu công nghiệp lặng sóng

Trên sàn chứng khoán hiện nay không thiếu cổ phiếu (CP) của các doanh nghiệp (DN) hoạt động trong lĩnh vực đầu tư, vận hành khu công nghiệp (KCN) và các ngành nghề liên quan. Nhưng đã từ rất lâu rồi nhà đầu tư không thấy những CP nhóm này nổi sóng.

Mặt bằng nhỏ, xu thế lớn

Những mặt bằng có diện tích lớn, nằm ở vị trí đắc địa thường có lợi thế trong kinh doanh bán lẻ, dịch vụ, kinh doanh ăn uống (F&B), nhưng hiện nay không còn ở vị trí độc tôn. Các cửa hàng nhỏ đang chứng tỏ nhiều lợi thế trong việc tiếp cận khách hàng cũng như định hình xu thế kinh doanh mới.

Thử nghiệm vận chuyển nông sản bằng UAV tại Điện Biên.

Khi bầu trời trở thành thị trường

Một chuyến drone mang 50kg cà-phê rời vùng nguyên liệu Mường Ảng (tỉnh Điện Biên). Đó là một trong những thử nghiệm đang diễn ra để trả lời một câu hỏi lớn hơn về không gian kinh tế mới của Việt Nam.

Tiêu dùng cuối của hộ gia đình có xu hướng cải thiện, đóng vai trò ổn định tổng cầu. Ảnh: NAM HẢI

Gom lực cho nhịp tăng trưởng cuối năm

Kinh tế Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng tích cực, tạo nền tảng cho chặng đường cuối năm. Việc phát huy các động lực hiện hữu, thúc đẩy động lực mới và khơi thông nguồn lực được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho tăng trưởng.

Sầu riêng tiếp tục là một trong những động lực quan trọng của xuất khẩu rau quả. Ảnh: NGUYỆT ANH

Ngành rau quả hướng tới cột mốc mới

Từ đà tăng trưởng của các nhóm hàng chủ lực, sự mở rộng của thị trường và nguồn cung thuận lợi trong những tháng cuối năm, ngành rau quả đang đứng trước cơ hội bứt phá, hướng tới một cột mốc mới về kim ngạch xuất khẩu.

Sản phẩm UAV của doanh nghiệp Việt được giới thiệu tại triển lãm công nghệ. Ảnh: HẢI NAM

Đổi mới sáng tạo và khoảng cách từ xuất khẩu đến sở hữu

Việt Nam đứng đầu thế giới về tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao, nhưng chỉ đứng thứ 110 về thu nhập từ sở hữu trí tuệ. Một nghịch lý nổi lên khi chúng ta mạnh về sản xuất và xuất khẩu, nhưng còn yếu về khả năng tạo ra và thu giá trị từ tài sản trí tuệ.

Nhiều ngân hàng thông qua chủ trương thành lập ngân hàng con 100% vốn tại VIFC. Ảnh: NAM ANH

Cuộc đua mới tại Trung tâm Tài chính quốc tế

Kế hoạch thành lập ngân hàng con tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam của MSB và nhiều ngân hàng khác đang mở ra khả năng xuất hiện thêm các ngân hàng mới. Xu hướng này đi đến đâu còn phụ thuộc điều kiện cấp phép, năng lực tài chính và khả năng thu hút khách hàng của từng ngân hàng.

Nhà đầu tư đang nghĩ gì?

Việc thị trường chứng khoán (TTCK) chưa khởi sắc đang khiến các nhà đầu tư (NĐT) có những suy nghĩ, hành động khác nhau.

Định hình công nghiệp biểu diễn

Đảng và Nhà nước đang chủ trương phát triển công nghiệp văn hóa, nên việc chuyên môn hóa, hay công nghiệp hóa từng lĩnh vực trong đó là xu thế tất yếu. Công nghiệp biểu diễn trong thời gian qua đã cho thấy nhiều tín hiệu tích cực.

Giá trị trái phiếu phát hành của ngành bất động sản tăng đáng kể trong quý II. Ảnh: NAM ANH

Mở rộng dư địa vốn từ trái phiếu doanh nghiệp

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp là kênh huy động vốn quan trọng của nền kinh tế. Bước vào chu kỳ phát triển mới, thị trường cần tăng minh bạch, nâng chất lượng xếp hạng tín nhiệm, mở rộng nhà đầu tư và kiểm soát rủi ro để phát triển bền vững.

Các hoạt động xúc tiến thương mại giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường. Ảnh: NGUYỆT ANH

Gỡ điểm nghẽn, mở đường cho doanh nghiệp

Cả nước hiện có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, đóng góp hơn 60% GDP, tạo việc làm cho hơn 17,6 triệu lao động và chiếm khoảng 55% tổng thu ngân sách. Trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng ngày càng cao, khu vực doanh nghiệp tiếp tục là động lực quan trọng của nền kinh tế.

Mã QR giúp du khách thuận tiện trong mua sắm. Ảnh: NAM HẢI

Thuận dòng chi tiêu của du khách

Dòng khách quốc tế gia tăng kéo theo nhu cầu thanh toán thuận tiện tại các điểm đến. Thanh toán QR xuyên biên giới đang mở rộng, giúp du khách sử dụng phương thức quen thuộc để chi tiêu tại Việt Nam.

Ngoài nguồn vốn, đối tác quốc tế có thể mang đến kinh nghiệm về công nghệ, quản trị và kiểm soát rủi ro...

Vốn nước ngoài chờ “cửa” vào ngân hàng Việt

Từ cuộc đàm phán tăng sở hữu tại VPBank đến kế hoạch bán vốn của nhiều ngân hàng, dòng vốn nước ngoài đang chờ những thỏa thuận đủ hấp dẫn để đi xa hơn vào thị trường Việt Nam. Nhưng những thương vụ được chờ đợi vẫn phải vượt qua câu hỏi khó nhất: Mức giá nào đủ để cả bên mua lẫn bên bán “gật đầu”?

Lãi suất ưu đãi vay mua nhà tại 17 ngân hàng hiện dao động từ 7-13,2%/năm. Ảnh: NAM HẢI

Ngân hàng cũng “mắc kẹt” với lãi vay

Lãi cho vay tăng chưa đồng nghĩa ngân hàng hưởng chênh lệch lớn hơn. Lợi nhuận cao cũng chưa đủ để kết luận còn nhiều dư địa giảm lãi suất. Khả năng chia sẻ chi phí với người vay phụ thuộc vào giá vốn huy động, cơ cấu nguồn thu và rủi ro tín dụng của từng ngân hàng.