Định hình hệ sinh thái công nghiệp hàng hải quốc gia

Tàu dịch vụ điện gió CSOV hiện đại phục vụ thi công, vận hành và bảo dưỡng các trang trại điện gió ngoài khơi, được đóng mới tại Công ty Đóng tàu Hạ Long.
Tàu dịch vụ điện gió CSOV hiện đại phục vụ thi công, vận hành và bảo dưỡng các trang trại điện gió ngoài khơi, được đóng mới tại Công ty Đóng tàu Hạ Long.

Với gần 3.300km bờ biển và vùng biển rộng hơn 1 triệu km², nằm trên các tuyến hàng hải quốc tế trọng yếu, nhất là các tuyến kết nối Đông Á với châu Âu, châu Phi và châu Mỹ, Việt Nam có lợi thế nổi trội để phát triển kinh tế biển và dịch vụ logistics. Vì vậy, kinh tế biển được xác định là định hướng chiến lược mang tầm quốc gia, phát triển đồng bộ các ngành thuộc kinh tế biển như vận tải biển, cảng biển, công nghiệp tàu thủy,… là cơ sở quan trọng định hình hệ sinh thái công nghiệp hàng hải quốc gia trong dài hạn.

Ngành công nghiệp nền tảng

Trong bối cảnh kinh tế biển đang trở thành không gian phát triển mới của nhiều quốc gia, công nghiệp tàu thủy giữ vai trò đặc biệt quan trọng hình thành năng lực quốc gia trên biển. Ngành đóng tàu phát triển giúp giữ vững chủ quyền biển đảo, thông qua khả năng tự thiết kế, chế tạo, sửa chữa các phương tiện hoạt động trên biển; đồng thời tăng năng lực ứng phó thiên tai, cứu hộ cứu nạn và bảo đảm an ninh hàng hải. Đây cũng là cơ sở phát triển đội tàu vận tải quốc gia, tàu dịch vụ dầu khí, tàu công trình biển, tàu phục vụ điện gió ngoài khơi,…

Tiến sĩ Phạm Hoài Chung, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Công ty Công nghiệp tàu thủy (SBIC) phân tích, tại Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (năm 2026) tiếp tục khẳng định mạnh mẽ hơn vai trò của đóng tàu khi xác định đây là “ngành công nghiệp nền tảng quốc gia”, không chỉ về kinh tế mà còn về công nghiệp hóa, tự chủ công nghệ, logistics và an ninh quốc gia. Ngành đóng tàu còn là mắt xích quan trọng trong chuỗi phát triển kinh tế xanh và chuyển đổi năng lượng toàn cầu.

Xu hướng phát triển các loại tàu sử dụng nhiên liệu sạch, tàu thông minh, tàu phục vụ điện gió ngoài khơi, các công trình nổi trên biển… đang mở ra dư địa phát triển rất lớn cho ngành đóng tàu Việt Nam nếu có chiến lược đầu tư bài bản và dài hạn. Từ thực tiễn đó cho thấy, phát triển công nghiệp tàu thủy là yêu cầu chiến lược xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với phát triển kinh tế biển hiện đại. Đây chính là một trong những yếu tố quan trọng để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng trở thành quốc gia mạnh về biển trong kỷ nguyên phát triển mới.

“Vận tải biển đảm nhận khoảng từ 80-90% lưu lượng thương mại toàn cầu; riêng Việt Nam, khoảng 80% khối lượng hàng hóa xuất nhập khẩu được vận chuyển bằng đường biển. Điều đó đồng nghĩa, nếu không có đội tàu đủ mạnh và chủ động về năng lực đóng mới, sửa chữa tàu, chuỗi logistics quốc gia sẽ phụ thuộc lớn vào năng lực vận tải nước ngoài, kéo theo chi phí logistics cao, khả năng ứng phó rủi ro thấp và suy giảm tính tự chủ của nền kinh tế”, Tiến sĩ Phạm Hoài Chung nhấn mạnh.

Thị trường đóng tàu thế giới có quy mô khoảng từ 150-180 tỷ USD/năm, tập trung hầu hết ở Trung Quốc (khoảng 50%), Hàn Quốc (gần 30%) và Nhật Bản (gần 20%). Dự báo, giai đoạn 2024-2028, quy mô thị trường đóng tàu thế giới dự kiến tăng hơn 22 tỷ USD, tốc độ tăng trưởng bình quân gần 4%/năm và sẽ dự kiến đạt khoảng 195 tỷ USD vào năm 2030. Việt Nam tuy có ngành đóng tàu phát triển, song vẫn chưa duy trì ổn định vị thế trên “bản đồ” thế giới.

Động lực mới của tăng trưởng

Trong bối cảnh nước ta đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong thời gian tới, phát triển ngành đóng tàu có thể trở thành một trong những động lực trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng công nghiệp, xuất khẩu, việc làm và năng lực công nghệ quốc gia. Theo các chuyên gia hàng hải, ngành đóng tàu có hệ số lan tỏa kinh tế rất cao. Một con tàu đóng mới là sự kết tinh của hàng chục ngành công nghiệp hỗ trợ và dịch vụ kỹ thuật khác nhau. Công nghiệp đóng tàu tạo ra số lượng việc làm rất lớn với chất lượng lao động cao.

Về xuất khẩu, đóng tàu đem lại giá trị gia tăng lớn. Một con tàu đóng mới có giá trị từ vài chục đến vài trăm triệu USD. Nếu Việt Nam nâng cao năng lực đóng tàu, nguồn thu ngoại tệ từ xuất khẩu công nghiệp sẽ tăng mạnh, giúp cải thiện cán cân thương mại và thúc đẩy tăng trưởng GDP. Vì vậy, đầu tư phát triển công nghiệp đóng tàu cần được nhìn nhận như một chiến lược phát triển công nghiệp quốc gia dài hạn. Nếu được tổ chức đồng bộ với định hướng rõ ràng, ngành đóng tàu hoàn toàn có thể trở thành một cực tăng trưởng mới, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế đất nước.

Giáo sư, Tiến sĩ, Thượng tướng Nguyễn Văn Thành, Phó Chủ tịch chuyên trách Hội đồng Lý luận Trung ương phân tích, trước yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, kinh tế biển cũng chuyển sang tư duy phát triển theo chuỗi giá trị, logistics, công nghiệp hỗ trợ và công nghệ cao. Điều này đặt ra yêu cầu phải hình thành năng lực công nghiệp tương ứng để phục vụ phát triển kinh tế biển một cách chủ động và bền vững.

“Phát triển kinh tế biển cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, gắn với xây dựng các ngành công nghiệp nền tảng và nâng cao năng lực nội sinh của doanh nghiệp, góp phần củng cố năng lực tự chủ, sức chống chịu và vị thế cạnh tranh quốc gia. Xu hướng nổi bật hiện nay là việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật(IoT), dữ liệu lớn, tự động hóa, … và các hệ thống giám sát, hỗ trợ phát triển kinh tế biển xanh. Điều này cho thấy, phát triển kinh tế biển trong giai đoạn mới không chỉ gắn với hạ tầng và công nghiệp truyền thống, mà còn gắn với việc hình thành hệ sinh thái công nghệ biển hiện đại, hạ tầng dữ liệu biển số và các mô hình quản trị biển thông minh”, ông Nguyễn Văn Thành nêu rõ.

Nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với phát triển kinh tế biển và các ngành công nghiệp hàng hải, quyết tâm đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu lên từ biển. Kinh tế biển được coi là không gian chiến lược mở rộng dư địa tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và bảo đảm chủ quyền biển đảo. Nếu tận dụng tốt cơ hội này, ngành đóng tàu có thể tạo ra một “đòn bẩy kép” cho nền kinh tế.

Các chuyên gia hàng hải, công nghiệp tàu thủy cũng kiến nghị các cơ quan quản lý nghiên cứu, trình Chính phủ sớm xây dựng Chiến lược phát triển đội tàu quốc gia gắn với đơn hàng đóng tàu trong nước và cần xây dựng Chiến lược phát triển công nghiệp đóng tàu Việt Nam là nền tảng cho triển khai thực hiện dài hạn. Đồng thời, nhanh chóng quy hoạch và hình thành phát triển cụm công nghiệp đóng tàu-logistics-cảng biển tại các khu vực có tiềm năng nổi trội nhằm kéo giảm chi phí logistics một cách bền vững. Bên cạnh đó, có cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội cho ngành công nghiệp tàu thủy về tài chính, tín dụng, thuế, đất đai,...

Có thể bạn quan tâm

Bà Nguyễn Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài cho biết: Bộ Tài chính đã chủ động xây dựng dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 10.

Thu hút và phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài gắn với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo

Ngày 8/6, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Ngay sau khi văn kiện được ban hành, Bộ Tài chính đã chủ động xây dựng dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 10, góp phần sớm đưa Nghị quyết vào cuộc sống.

Bà Phạm Thu Phương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính).

Bảo hiểm Việt Nam tìm lại động lực sau giai đoạn khó khăn

Thị trường bảo hiểm đang xuất hiện những tín hiệu phục hồi sau giai đoạn nhiều thách thức, đặc biệt trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ. Cơ quan quản lý kỳ vọng các giải pháp đồng bộ về thể chế, giám sát và minh bạch hóa hoạt động kinh doanh sẽ góp phần củng cố niềm tin, tạo động lực cho tăng trưởng trong những năm tới.

Doanh nghiệp 2 tỉnh Đắk Lắk và Mondulkiri ký kết hợp tác tại diễn đàn.

Đắk Lắk tổ chức Diễn đàn thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại với tỉnh Mondulkiri

Diễn đàn thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại với tỉnh Mondulkiri là cơ hội để các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp hai địa phương tăng cường kết nối, trao đổi thông tin, tìm hiểu tiềm năng, lợi thế và nhu cầu hợp tác, đồng thời tiếp cận các chính sách hỗ trợ đầu tư, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường...

Ảnh minh họa.

Chứng khoán ngày 17/6: Khối ngoại bán ròng mạnh, VN-Index đảo chiều giảm điểm

Phiên giao dịch ngày 17/6, thị trường chứng khoán Việt Nam diễn biến phân hóa. Áp lực bán mạnh tại nhóm bất động sản, đặc biệt là VIC và VHM, đã kéo các chỉ số chính đi xuống, dù nhóm ngân hàng và chứng khoán duy trì sắc xanh hỗ trợ thị trường. Chốt phiên, VN-Index giảm 1,74 điểm (-0,1%), xuống mức 1.806,2 điểm.

ESG và chuỗi cung ứng xanh: Chìa khóa hút FDI thế hệ mới.

ESG và chuỗi cung ứng xanh: Chìa khóa hút FDI thế hệ mới

Cuộc cạnh tranh thu hút dòng vốn FDI đang bước sang một giai đoạn mới, khi chi phí lao động thấp hay các ưu đãi về đất đai, thuế suất không còn là lợi thế thì năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị doanh nghiệp) đang trở thành yếu tố quyết định để đón dòng vốn FDI chất lượng cao.

Vùng sản xuất tôm bố mẹ sạch bệnh Sơn Hải (xã Phước Dinh, tỉnh Khánh Hòa), khu quy hoạch đầu tiên và duy nhất của Việt Nam dành riêng cho sản xuất tôm bố mẹ. Nơi đây đang có nhiều tập đoàn, doanh nghiệp lớn đầu tư nghiên cứu, gia hóa, phát triển đàn tôm bố mẹ chất lượng cao. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Hướng đi bền vững cho sản xuất tôm giống Khánh Hòa

Với vị thế là trung tâm sản xuất tôm giống, mỗi năm Khánh Hòa xuất gần 50 tỷ con tôm giống đến khắp các vùng nuôi thủy sản trên cả nước. Nhiều doanh nghiệp khẳng định, sự phát triển bền vững trong chuỗi giá trị ngành tôm không phải từ những ao nuôi thương phẩm mà được quyết định bởi các bể ương, tạo nguồn giống sạch, khỏe mạnh.

Xăng E10 đang được triển khai phân phối rộng rãi trên cả nước theo lộ trình của Chính phủ. (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)

Bộ Tài chính rà soát chính sách thuế để khuyến khích sử dụng xăng E10

Sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết thí điểm một số chính sách triển khai lộ trình sử dụng xăng E10, Bộ Tài chính đang tiếp tục rà soát các sắc thuế liên quan nhằm tạo điều kiện cho sản xuất, tiêu dùng nhiên liệu sinh học, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh và giảm phát thải.

Ông Trương Bá Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính).

Chính sách thuế chỉ là một phần trong bài toán nhà ở cho công nhân

Việc bảo đảm chỗ ở cho công nhân, người lao động đang được triển khai thông qua nhiều chính sách đồng bộ. Trong đó, Bộ Tài chính cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu các giải pháp về thuế nhằm tạo thêm điều kiện để người lao động tiếp cận nhà ở phù hợp với khả năng chi trả.

Chỉ số MXV-Index.

Giá dầu lao dốc kéo MXV-Index giảm, cà-phê nối dài đà tăng

Thị trường hàng hóa nguyên liệu thế giới tiếp tục ghi nhận diễn biến phân hóa mạnh trong phiên giao dịch ngày 16/6. Trong khi nhóm nguyên liệu công nghiệp khởi sắc nhờ đà tăng mạnh của cà-phê, áp lực bán áp đảo trên thị trường năng lượng đã kéo chỉ số MXV-Index giảm gần 0,6%, xuống còn 2.674 điểm khi đóng cửa.

(Ảnh minh họa: FXEmpire)

Sáng 17/6, giá bạc tăng nhẹ trước cuộc họp của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ

Sáng 17/6 theo giờ Việt Nam, giá bạc giao ngay trên thị trường thế giới gần như ổn định và tăng nhẹ sau khi đóng cửa phiên giao dịch hôm thứ Ba, do giá dầu thô giảm, lợi suất trái phiếu kho bạc giảm và đồng đô la Mỹ suy yếu đã hỗ trợ giá kim loại quý trước quyết định sắp tới của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED).

Các bên trao Biên bản ký kết bàn giao 1.200 tấn gạo do Việt Nam sản xuất cho Cuba. (Ảnh do Đại sứ quán Việt Nam tại Cuba cung cấp)

Bàn giao 1.200 tấn gạo do Việt Nam sản xuất cho Cuba

Hoạt động bàn giao gạo do Việt Nam sản xuất cho Cuba tiếp tục khẳng định hợp tác nông nghiệp là một trong những trụ cột quan trọng trong quan hệ hữu nghị truyền thống, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam-Cuba; thể hiện cam kết đồng hành lâu dài của doanh nghiệp Việt Nam trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp tại Cuba.

Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn ThaiBinh Seed (đứng giữa) thăm giống lúa mới do ông nghiên cứu, phát triển. (Ảnh: HOÀNG LINH)

Viết tiếp khúc quân hành trên mặt trận kinh tế

Bước ra từ chiến trường, nhiều cựu chiến binh trở thành doanh nhân, gây dựng những tập đoàn lớn, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động và dành nguồn lực cho an sinh xã hội. Trên thương trường, họ vẫn giữ phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ: bản lĩnh, kỷ luật, trách nhiệm và tinh thần không bỏ ai lại phía sau.

Chế biến quế tại Công ty cổ phần sản xuất và xuất khẩu quế hồi Việt Nam - Vinasamex. (Ảnh: VINASAMEX)

Tăng trưởng xuất khẩu nông sản sang Ấn Độ

Trong bối cảnh thương mại song phương Việt Nam-Ấn Độ tiếp tục tăng trưởng mạnh, thị trường gần 1,5 tỷ dân này là một trong những điểm đến giàu tiềm năng của nông, lâm, thủy sản Việt Nam. Nhiều mặt hàng như cà-phê, quế, hoa hồi, cao-su... ghi nhận tăng trưởng bứt phá cả về sản lượng và giá trị.