Nghề nuôi, chế biến các sản phẩm từ rắn ở Lệ Mật có thêm cơ hội phát triển khi Trung tâm nuôi, bảo tồn các loài rắn và Trung tâm thiết kế sáng tạo, giới thiệu, quảng bá và bán sản phẩm OCOP, làng nghề gắn với du lịch đang hình thành.
Công trường Dự án “Trung tâm nuôi, bảo tồn các loài rắn và Trung tâm thiết kế sáng tạo, giới thiệu, quảng bá và bán sản phẩm OCOP, làng nghề gắn với du lịch tại Làng nghề truyền thống nuôi rắn Lệ Mật, phường Việt Hưng” đang khẩn trương thi công để hoàn thành trong cuối năm nay.
Điểm nhấn của không gian này là những tòa nhà uốn lượn mềm mại, giúp khách tham quan liên tưởng đến hình ảnh con rắn gắn với truyền thống bắt rắn, nuôi, chế biến các sản phẩm từ rắn ở Lệ Mật.
Làng nghề bắt, nuôi, chế biến các sản phẩm từ rắn ở Lệ Mật đã tồn tại nhiều thế kỷ, gắn với truyền thuyết về Thành hoàng làng - người có công khai phá 13 làng trại ở kinh thành Thăng Long. Sản phẩm từ rắn được người Lệ Mật chế biến thành các món ăn, dược liệu, sản phẩm thủ công mỹ nghệ… độc đáo. Từ lâu, Lệ Mật còn được biết đến là “làng ẩm thực”, thu hút khách du lịch trong và ngoài nước.
Trước những thay đổi của xã hội, trong đó có quy định về bảo vệ môi trường, làng nghề Lệ Mật đã chuyển mình. Người Lệ Mật không còn bắt rắn, mà chuyển sang nuôi, chế biến các sản phẩm từ rắn với sự giám sát chặt chẽ của chính quyền địa phương.
Năm 2016, Ủy ban nhân dân quận Long Biên (cũ) xây dựng, triển khai Đề án “Phát triển làng nghề Lệ Mật giai đoạn 2016-2020” và được người dân ủng hộ. Hợp tác xã Làng nghề Lệ Mật ra đời, quy tụ khoảng 30 hộ gia đình tham gia nuôi, chế biến các sản phẩm từ rắn.
Để bảo tồn nét văn hóa truyền thống, đồng thời, thúc đẩy phát triển kinh tế, UBND phường Việt Hưng triển khai dự án “Trung tâm nuôi, bảo tồn các loài rắn và Trung tâm thiết kế sáng tạo, giới thiệu, quảng bá và bán sản phẩm OCOP, làng nghề gắn với du lịch tại Làng nghề truyền thống nuôi rắn Lệ Mật”.
Phó Chủ nhiệm Hợp tác xã Làng nghề Lệ Mật Cao Hải Sơn cho biết: “Dự án được UBND quận Long Biên (cũ) phê duyệt từ năm 2024 và nay chính thức triển khai. Tổng mức đầu tư hơn 10 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành quý IV/2025, xây dựng trên diện tích đất 7.456 m2 do UBND phường Việt Hưng quản lý. Công trình gồm các phân khu chức năng được thiết kế liên hoàn, đáp ứng yêu cầu về thẩm mỹ, trải nghiệm, bảo tồn và nghiên cứu khoa học: Khu trưng bày lịch sử-văn hóa (giới thiệu về làng nghề, hành trình phát triển và các truyền thuyết dân gian); khu nuôi bảo tồn rắn và bò sát quý (áp dụng công nghệ giám sát sinh học, bảo đảm tiêu chuẩn an toàn); khu biểu diễn tương tác-giáo dục (phục vụ khách du lịch, học sinh, sinh viên); khu triển lãm, gian hàng OCOP và ẩm thực đặc sản từ rắn; khu lưu trú sinh thái, không gian cây xanh và dịch vụ du lịch hỗ trợ”.
Để có thể hoạt động hiệu quả khi hai Trung tâm đi vào hoạt động, Hợp tác xã Làng nghề Lệ Mật đang hoàn thiện bộ máy, thành lập các Trung tâm trực thuộc, mỗi trung tâm phụ trách một phần việc, như: Trung tâm Du lịch Trải nghiệm (tổ chức tour, hoạt động tương tác, sự kiện chuyên đề) và Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển có nhiệm vụ hợp tác với các đơn vị để bảo tồn nguồn gen rắn quý, ứng dụng sản phẩm từ rắn trong y học, trong sản xuất...
Khách du lịch sẽ được tham quan, tìm hiểu cảnh quan thiên nhiên và di tích, nét đẹp văn hóa của ngôi làng cổ cùng với việc xem mô hình nuôi rắn và thưởng thức ẩm thực đặc sản. Trong tương lai, nhiều hoạt động học tập, nghiên cứu sẽ được số hóa để phục vụ nhu cầu tham quan.
Chủ tịch UBND phường Việt Hưng Vũ Xuân Trường cho biết, Dự án phát triển nghề truyền thống ở Lệ Mật không chỉ là công trình hạ tầng làng nghề, mà là mô hình phát triển đa mục tiêu: Bảo tồn di sản, phát triển kinh tế, quảng bá văn hóa và thúc đẩy du lịch bền vững. Lệ Mật có điều kiện trở thành điểm đến độc đáo trong bản đồ du lịch sinh thái-văn hóa của Hà Nội .
