Ai Cập vừa phát hiện một công trình kiến trúc có niên đại từ thế kỷ thứ 5 sau Công nguyên tại tỉnh Beheira, miền bắc nước này, được cho là nhà khách của tu viện Coptic.
Phát hiện này do đoàn khảo cổ Ai Cập thực hiện tại địa điểm Al-Qalaye ở thành phố Hosh Issa, mở ra những hiểu biết mới về kiến trúc và đời sống thường nhật tại một trong những trung tâm tu viện lâu đời nhất của đất nước.
Công trình được khai quật có khả năng từng được dùng để đón tiếp khách trong giai đoạn hình thành đời sống tu viện, phản ánh sự chuyển đổi từ lối tu hành khổ hạnh biệt lập sang các mô hình cộng đồng có tổ chức hơn.
Tổng thư ký Hội đồng Cổ vật tối cao Ai Cập, ông Hisham El-Leithy, nhận định đây là đóng góp quan trọng cho nghiên cứu kiến trúc tu viện thời kỳ đầu, đồng thời nhấn mạnh Al-Qalaye được coi là cụm tu viện lớn thứ hai trong lịch sử tu viện Kitô giáo.
Ông cho biết, phong cách kiến trúc của địa điểm này phản ánh giai đoạn ban đầu của quá trình thành lập tu viện, trong khi các họa tiết trang trí và tranh tường cung cấp bằng chứng quý giá để hiểu về nghệ thuật Coptic thời kỳ đầu và bản chất của đời sống tu viện.
Theo ông Diaa Zahran, người đứng đầu Khu vực Cổ vật Hồi giáo, Coptic và Do Thái, tòa nhà gồm 13 phòng đa năng, bao gồm khu sinh hoạt riêng và chung cho các tu sĩ, cùng các hội trường lớn dành để tiếp khách và giảng dạy. Các không gian này được phân chia bằng mái vòm và bao gồm các tiện ích phụ trợ như bếp nấu và nhà kho.
Tại khu vực phía bắc, các nhà khảo cổ tìm thấy một hội trường lớn với băng ghế đá trang trí họa tiết thực vật, có thể từng là nơi tiếp đón khách. Trung tâm tòa nhà là khu vực cầu nguyện với một hốc tường hướng về phía đông, phía trước đặt một cây thánh giá bằng đá vôi. Toàn bộ công trình trải dài theo trục bắc-nam và cho thấy nơi đây đã được sử dụng và mở rộng liên tục.
Trưởng đoàn khảo cổ Samir Rizq Abdel-Hafez cho biết, các cuộc khai quật còn phát lộ những bức tranh tường mô tả nhân vật tu sĩ được nhận dạng qua trang phục, cùng các họa tiết trang trí thực vật với gam màu đỏ, trắng và đen, và các thiết kế hoa 8 cánh.
Một bức tranh tường khắc họa hai con linh dương được bao quanh bởi họa tiết thực vật và hình tròn kép được đánh giá là minh chứng cho sự phong phú về biểu tượng của nghệ thuật Coptic thời kỳ đầu.
Đoàn khảo cổ cũng tìm thấy một cột đá cẩm thạch cao 2m cùng đầu cột và đế cột, nhiều bình gốm và mảnh gốm vỡ mang họa tiết thực vật, hình học hoặc chữ khắc Coptic. Di cốt xương chim, xương động vật và vỏ sò cũng được ghi nhận, cho thấy bức tranh rõ nét hơn về tập quán sinh hoạt và ăn uống tại đây.
Đáng chú ý nhất là một phiến đá vôi khắc chữ Coptic được cho là bia mộ, có khả năng tưởng niệm một nhân vật tên "Apa Kyr, con trai của Shenouda", cho thấy địa điểm này vẫn còn hoạt động nhộn nhịp trong thời kỳ hưng thịnh của đời sống tu viện.
Việc khai quật tại Al-Qalaye bắt đầu từ năm 2023. Các đợt khai quật trước đó đã hé lộ các cụm nhà ở tu viện cùng nhiều công trình phụ trợ, tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của địa điểm này như một trong những trung tâm tu viện sớm nhất của Ai Cập.
