Chi phí điều trị lớn
Theo báo cáo của hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm Bộ Y tế, trong những tháng đầu năm 2023, đã ghi nhận một số trường hợp nhiễm liên cầu lợn ở người tại một số tỉnh, thành phố.
Cụ thể, các bác sĩ Bệnh viện Bãi Cháy (Quảng Ninh) vừa cứu sống người đàn ông mang quốc tịch Trung Quốc bị nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não do liên cầu khuẩn lợn, nhiễm trùng đường mật. Trước đó, vào tháng 2/2023, trên địa bàn Hà Nội cũng đã ghi nhận trường hợp đầu tiên nhiễm liên cầu khuẩn lợn trong năm nay, đó là nam bệnh nhân 52 tuổi ở quận Hà Đông, làm nghề bán lòng lợn tiết canh.
Bệnh liên cầu lợn do vi khuẩn Streptococcus suis (S.suis) gây nên là bệnh lây truyền từ động vật sang người và có thể gây tử vong. Người bệnh thường có triệu chứng lâm sàng nặng, phải điều trị trong thời gian dài, chi phí điều trị lớn và thường để lại biến chứng không phục hồi sau khi khỏi bệnh.
Streptococcus suis được phát hiện ở nhiều nơi trên thế giới, những nơi chăn nuôi lợn. Tỷ lệ mang S.suis không triệu chứng trong một đàn lợn khoảng 60-100%. Những người bị suy giảm miễn dịch và lợn bị suy giảm miễn dịch có nguy cơ mắc bệnh cao. Vi khuẩn S.suis thường cư trú ở đường hô hấp trên, đặc biệt là ở mũi, ở đường tiêu hóa và sinh dục của lợn.
Hiện có hai type liên cầu lợn: Type I, hay gây dịch bệnh lẻ tẻ ở các đàn lợn dưới 8 tuần tuổi. Type II gây bệnh ở nhiều lứa tuổi khác nhau của lợn nhưng thường gây bệnh ở lợn thịt với các dấu hiệu viêm màng não, viêm nội tâm mạc, viêm phổi, bại huyết, bệnh đường tiêu hóa, viêm khớp, xuất huyết ở da, gây sảy thai và đột tử ở lợn. S.suis type II thường gây bệnh cho người.
Ở Việt Nam, bệnh liên cầu lợn mới được biết đến từ năm 2003. Trong hai năm 2005 - 2006, có 72 trường hợp nhiễm S.suis nhập Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP Hồ Chí Minh. Năm 2007, có tới hơn 48 ca (22 ca ở miền bắc, 20 ca ở miền nam, sáu ca ở miền trung) được chẩn đoán bị nhiễm bệnh liên cầu lợn, có một số ca xét nghiệm xác định được tác nhân gây bệnh là S.suis type II. Có ba ca trong số này đã tử vong.
Theo một nghiên cứu của Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP Hồ Chí Minh, bệnh này có khuynh hướng xảy ra vào mùa hè nắng nóng, 58 bệnh nhân (chiếm tỷ lệ 81%) là nam giới. Phần lớn bệnh nhân là nông dân, 38% số bệnh nhân có tiền sử tiếp xúc với lợn hay thịt lợn, tuy nhiên, chỉ có sáu bệnh nhân (chiếm tỷ lệ 8%) có tổn thương da nghi ngờ. Ngoài ra, 69 bệnh nhân (chiếm tỷ lệ 96%) biểu hiện bệnh cảnh viêm màng não như: Sốt, nhức đầu, ói, cổ cứng, rối loạn tri giác là những triệu chứng thường gặp; 68% trường hợp viêm màng não mủ có triệu chứng ù tai, điếc.
Để chủ động phòng, chống lây nhiễm bệnh liên cầu lợn sang người, Cục Y tế dự phòng đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố chỉ đạo các đơn vị trực thuộc tăng cường giám sát, phát hiện sớm các trường hợp nghi nhiễm liên cầu lợn ở người, triển khai ngay các biện pháp xử lý ổ dịch. “Riêng đối với các cơ sở khám, chữa bệnh đặc biệt chú ý những trường hợp người bệnh có triệu chứng nghi nhiễm liên cầu lợn, khai thác tiền sử dịch tễ và lấy mẫu xét nghiệm điều trị bệnh nhân kịp thời để tránh tử vong và thông báo cho Trung tâm kiểm soát bệnh tật để điều tra, xử lý ổ dịch”, Cục Y tế dự phòng nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, Cục Y tế dự phòng cũng đề nghị Sở Y tế các địa phương phối hợp chặt chẽ với cơ quan thú y trong việc giám sát, phát hiện các dịch bệnh trên đàn lợn mà thuận lợi cho liên cầu lợn bùng phát như dịch bệnh tai xanh, từ đó kịp thời chia sẻ thông tin để có những biện pháp nhằm ngăn chặn nguy cơ lây nhiễm sang người.
Để phòng lây nhiễm liên cầu lợn sang người, Cục Y tế dự phòng cũng khuyến cáo, người dân không ăn sản phẩm từ lợn chưa được nấu chín hoặc từ lợn ốm, chết, đặc biệt không ăn tiết canh lợn. Ngoài ra, có biện pháp bảo hộ lao động như đeo găng tay, khẩu trang cho những người chăn nuôi, tiếp xúc, giết mổ, buôn bán gia súc.
Gia tăng trẻ nhập viện do nhiễm virus hợp bào hô hấp
Vào thời điểm thời tiết giao mùa, dịch bệnh có những diễn biến bất thường. Ngày 10/3, Bệnh viện Nhi T.Ư đưa ra cảnh báo về số lượng bệnh nhi nhiễm virus hợp bào hô hấp (RSV) gia tăng trong giai đoạn hiện nay. Theo đó, từ đầu năm đến ngày 5/3, Bệnh viện Nhi T.Ư tiếp nhận tổng số 1.025 ca nhiễm RSV. Chỉ tính riêng từ ngày 1 đến 5/3, bệnh viện đã tiếp nhận 157 ca.
Số lượng ca mắc virus hợp bào hô hấp được phát hiện tại Bệnh viện Nhi T.Ư đang có xu hướng gia tăng và diễn biến nặng ở nhóm trẻ nhỏ và có bệnh lý nền.
Lý giải về sự gia tăng này, các chuyên gia y tế cho rằng, RSV là căn nguyên phổ biến toàn cầu gây ra các nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở trẻ nhỏ. Bệnh thường xuất hiện vào thời điểm giao mùa, đặc biệt là mùa thu đông hoặc xuân hè (từ tháng 10 đến tháng 3 hằng năm).
PGS, TS Lê Thị Hồng Hanh, Giám đốc Trung tâm Hô hấp (Bệnh viện Nhi T.Ư) cũng cho rằng, thời điểm giao mùa, thời tiết và độ ẩm không khí thay đổi thất thường, là môi trường thuận lợi để các loại vi khuẩn, virus gây bệnh đường hô hấp phát triển và hoạt động mạnh, trong đó đứng đầu là virus hợp bào hô hấp. Đây là virus thường gặp ở trẻ nhỏ, nhất là trẻ dưới sáu tháng tuổi, dễ gây viêm phổi, viêm tiểu phế quản, suy hô hấp. Bệnh có các triệu chứng thông thường là hắt hơi, sổ mũi, sốt nhẹ…
Còn theo PGS, TS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi T.Ư, virus hợp bào hô hấp lây lan qua không khí, qua tiếp xúc với vật bị nhiễm virus, với các triệu chứng gồm sổ mũi, thở khò khè, thở nhanh, khó thở, ho và sốt. Những biến chứng của viêm tiểu phế quản do virus hợp bào hô hấp có thể kể đến là khoảng 20% trẻ sơ sinh bị viêm tai giữa và khoảng 30% trẻ bị hen suyễn.
Để phòng bệnh cho trẻ vào thời điểm giao mùa, các bác sĩ khuyến cáo, cần thực hiện hai điều. Một là, phải bảo vệ trẻ bằng cách cho mặc đủ ấm khi trời mưa, trở lạnh; trời nóng thì sử dụng quạt hay điều hòa ở nhiệt độ thích hợp. Hai là, giữ vệ sinh sạch sẽ, rửa tay bằng xà-phòng diệt khuẩn; hạn chế cho trẻ đến những nơi đông người; tăng cường dinh dưỡng và tiêm phòng đầy đủ.
Các bác sĩ khuyến cáo, khi thấy trẻ có một trong các dấu hiệu nặng như: Bỏ bú, ăn kém, thở nhanh rút lõm lồng ngực, tím tái, sốt cao, co giật, cha mẹ cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời.
