Tổ chức Y tế Thế giới khẳng định, các sản phẩm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đều chứa nicotine - chất gây nghiện cao, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe, nhất là sự phát triển não bộ ở trẻ em và thanh thiếu niên.
Bên cạnh nguy cơ gây tổn thương phổi, tim mạch và các bệnh ung thư, các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới còn làm gia tăng tình trạng lệ thuộc nicotine trong giới trẻ.
Chủ đề mà WHO đưa ra như một lời nhắc nhở khi những hình thức quảng bá trá hình trên môi trường số, mạng xã hội, các hoạt động tài trợ, tiếp thị qua người nổi tiếng… đang làm gia tăng nguy cơ nghiện nicotine trong cộng đồng.
Tại Việt Nam, trong những năm qua, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá đã đạt nhiều kết quả tích cực.
Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cùng các chính sách liên quan đã tạo hành lang pháp lý quan trọng để: xây dựng môi trường không khói thuốc; kiểm soát quảng cáo, khuyến mại và tài trợ của ngành công nghiệp thuốc lá; tăng cường cảnh báo sức khỏe; hỗ trợ cai nghiện thuốc lá; nâng cao nhận thức cộng đồng; bảo vệ thế hệ trẻ trước nguy cơ nghiện nicotine...
Các chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ là giải pháp y tế, mà còn là chính sách phát triển bền vững, đầu tư cho nguồn nhân lực và tương lai của đất nước.
Tuy nhiên, tại Việt Nam, tỷ lệ sử dụng thuốc lá còn cao ở nam giới; tình trạng sử dụng thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng có xu hướng gia tăng trong giới trẻ; các hình thức quảng bá trên môi trường mạng ngày càng tinh vi; việc thực thi quy định cấm hút thuốc tại một số nơi công cộng chưa thật sự hiệu quả...
Đáng chú ý, các sản phẩm thuốc lá và nicotine hiện nay vừa xuất hiện dưới hình thức thuốc lá điếu truyền thống, vừa được thiết kế với hương vị hấp dẫn, bao bì bắt mắt, hình ảnh “công nghệ”, “hiện đại”, “ít hại hơn”, thậm chí được quảng bá thông qua mạng xã hội, người nổi tiếng và các kênh tiếp cận rất gần với thanh thiếu niên.
Tại Việt Nam, hút thuốc lá ước tính gây ra khoảng 103.000 ca tử vong mỗi năm. Gánh nặng kinh tế do thuốc lá gây ra lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng, bao gồm chi phí y tế, mất năng suất lao động, tử vong sớm và cả chi phí môi trường.
Trong khi đó, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong học sinh đang gia tăng nhanh. Nếu năm 2019, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm học sinh 13-17 tuổi là 2,6%, thì đến năm 2023, khảo sát tại 11 tỉnh, thành phố cho thấy con số này đã lên tới 8,1%.
Hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá (31/5) và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá (25-31/5), các cấp, các ngành và mỗi người dân cần nâng cao nhận thức về các chiến lược ngày càng tinh vi của các tập đoàn thuốc lá trên thế giới trong việc tăng khả năng gây nghiện trong khi vẫn tạo cảm giác “công nghệ tiên tiến”.
Các hành động mạnh mẽ hơn cần được thúc đẩy để bảo vệ thanh thiếu niên; thực thi các giải pháp ngăn ngừa nghiện và giảm nhu cầu sử dụng bằng cách trang bị cho công chúng, nhất là thanh thiếu niên các kiến thức và phương pháp, kỹ năng để chống lại sự cám dỗ từ các nhà sản xuất thuốc lá.
Bộ Y tế hiện đang sửa và trình Chính phủ và Quốc hội Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (sửa đổi), nhằm xử lý những khoảng trống hiện hành, làm cho luật phù hợp hơn với thực tiễn và bảo vệ thành quả phòng, chống tác hại thuốc lá mà Việt Nam đã kiên trì xây dựng nhiều năm qua.
Tại lễ mít-tinh hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá (31/5) và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá (25-31/5) được tổ chức ngày 24/5 tại Hải Phòng, Tiến sĩ Hà Anh Đức, Cục trưởng Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá cho rằng, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải duy trì và tăng cường các biện pháp kiểm soát thuốc lá, nhất là trong bối cảnh các sản phẩm thuốc lá mới như thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng tiếp tục gia tăng.
