Chiều 10/4, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.
Việc ban hành Nghị quyết của Quốc hội là cần thiết
Tại phiên thảo luận, đa số các đại biểu đều bày tỏ sự đồng thuận về sự cần thiết phải ban hành Nghị quyết này. Đại biểu Tạ Văn Hạ (Đoàn TP Đà Nẵng) khẳng định việc ban hành Nghị quyết là cần thiết để bình ổn giá cả xăng dầu trong nước, giảm thiểu các hệ lụy từ sự tăng giá nhiên liệu bay và xăng dầu hiện nay.
Theo đại biểu, đây là một Nghị quyết mang tính chất giải quyết tình thế trong bối cảnh diễn biến phức tạp, khó lường của thị trường quốc tế.
Đồng quan điểm, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn TP Hồ Chí Minh) cho biết, xung đột vũ trang tại Trung Đông kéo dài đã gây ra hiệu ứng domino khiến giá năng lượng tăng vọt, kéo theo chi phí logistics và bảo hiểm gia tăng, đe dọa trực tiếp đến sản xuất kinh doanh và đời sống nhân dân.
Đại biểu nhắc lại bài học thành công của năm 2022, khi việc miễn, giảm thuế, phí xăng dầu đã góp phần quan trọng giúp Việt Nam kiểm soát lạm phát hiệu quả trong bối cảnh xung đột Nga-Ukraine.
Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến tranh luận của các đại biểu Quốc hội là thời gian hiệu lực của Nghị quyết. Theo Tờ trình của Chính phủ, thời gian áp dụng dự kiến từ ngày 16/4/2026 đến hết ngày 30/6/2026. Quan điểm này nhận được sự ủng hộ của đại biểu Nguyễn Minh Sơn (Đoàn Đồng Tháp) và đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp).
Đại biểu Nguyễn Minh Sơn đưa ra những con số cụ thể về áp lực tài khóa khi mỗi tháng thực hiện chính sách này, ngân sách dự kiến hụt thu khoảng 7.300 tỷ đồng, nếu thực hiện trong 2,5 tháng tổng mức hụt thu là 18.250 tỷ đồng, chưa kể tính thêm 8.000 tỷ đồng đã xử lý trước đó, tổng số chi và hụt thu ngân sách lên tới 26.250 tỷ đồng.
Đại biểu lo ngại việc kéo dài quá lâu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đầu tư công, các chương trình an sinh xã hội và làm tăng áp lực nợ công trong dài hạn.
Đồng quan điểm, đại biểu Phạm Văn Hòa bổ sung, nếu tình hình thế giới lắng dịu và giá dầu sụt giảm, việc tiếp tục miễn thuế sẽ gây thất thu ngân sách không cần thiết, nhất là khi nguồn thu năm nay dự báo còn nhiều khó khăn.
Ngược lại, đại biểu Trần Hoàng Ngân đề nghị kéo dài thời gian thực hiện đến hết năm 2026 hoặc ít nhất là đến 30/9/2026. Theo đại biểu, tính ổn định của pháp luật là rất quan trọng để ổn định tâm lý cho doanh nghiệp và người dân.
Đại biểu dẫn chứng thực tế "một phần ăn trước đây bán 10.000 nay lên 15.000, tức là tăng 50%" và cảnh báo về độ trễ của tác động CPI. Đặc biệt, đại biểu chỉ ra rằng thu ngân sách quý 1 đã tăng hơn 80 nghìn tỷ đồng, hoàn toàn có thể dùng nguồn này để hỗ trợ, giảm tổn thương cho người dân.
Xây dựng hệ thống kho bãi quy mô lớn để nâng mức dự trữ xăng dầu lên 90 ngày
Bên cạnh các chính sách thuế ngắn hạn, các đại biểu đặc biệt quan tâm đến các giải pháp dài hạn để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Đại biểu Tạ Văn Hạ kiến nghị ưu tiên hàng đầu là tối ưu hóa năng lực sản xuất nội địa. Về vấn đề dự trữ, đại biểu đề nghị phải tách bạch giữa dự trữ sản xuất của doanh nghiệp và dự trữ quốc gia, đồng thời cần xây dựng hệ thống kho bãi, kho ngầm quy mô lớn để nâng mức dự trữ lên 90 ngày, tiếp cận với tiêu chuẩn quốc tế.
Xu hướng chuyển đổi năng lượng xanh cũng được các đại biểu nhấn mạnh và đề nghị tiếp tục phát triển nhiên liệu sinh học (E5, E10), các loại nhiên liệu sạch và khuyến khích phương tiện giao thông sử dụng điện, năng lượng tái tạo nhằm giảm dần tỷ trọng xăng khoáng.
Bên cạnh đó, các đại biểu chỉ ra những tác động tiêu cực của giá xăng dầu đến các ngành sản xuất khác, đặc biệt là nông nghiệp. Đại biểu Trần Hoàng Ngân bày tỏ sự lo ngại sâu sắc khi giá phân bón tăng từ 60% đến 70%, có thời điểm tăng cao, trong khi đó, giá đầu ra của nông sản lại bấp bênh, khiến nông dân chịu tổn thương lớn. Đại biểu đề nghị Chính phủ phải có chính sách hỗ trợ riêng cho khu vực này. Ngoài ra, hiện tượng "tát nước theo mưa" khi giá xăng tăng thì hàng hóa tăng nhưng khi xăng giảm thì hàng hóa vẫn neo ở mức cao cũng được đại biểu đề cập.
Các đại biểu đề nghị Chính phủ tăng cường thanh kiểm tra, ổn định giá cả thị trường; kiểm soát chặt chẽ phòng chống buôn lậu xăng dầu do giá trong nước hiện thấp hơn các nước lân cận nhờ miễn, giảm thuế. Đồng thời áp dụng hình phạt nặng hơn đối với tội phạm liên quan đến buôn lậu xăng dầu vì đây là hành vi đe dọa an ninh năng lượng quốc gia.
Về cách thức triển khai, đại biểu Trần Anh Tuấn (Đoàn TP Hồ Chí Minh) đề nghị thay vì thu thuế giá trị gia tăng (VAT) rồi cho doanh nghiệp làm thủ tục hoàn thuế nên thực hiện không thu thuế ngay từ đầu. Điều này giúp doanh nghiệp giữ lại được nguồn vốn để đầu tư sản xuất kinh doanh ngay lập tức và tiết giảm các thủ tục hành chính rườm rà.
Để bảo đảm Nghị quyết đi vào cuộc sống một cách hiệu quả nhất, đại biểu Bùi Xuân Hải (Đoàn TP Hải Phòng) kiến nghị bổ sung quy định cho phép Thủ tướng Chính phủ có thẩm quyền ban hành quyết định cá biệt để điều chỉnh rút ngắn hoặc kéo dài hiệu lực của từng loại thuế riêng biệt (VAT, tiêu thụ đặc biệt hay bảo vệ môi trường) tùy theo diễn biến thực tế. Việc điều chỉnh linh hoạt sẽ giúp Chính phủ chủ động hơn trong điều hành kinh tế vĩ mô.
Phát biểu giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định Chính phủ sẽ nghiên cứu kỹ lưỡng các phương án về thời gian và các giải pháp đi kèm như tăng công suất nội địa, kiểm soát lạm phát và ổn định nguồn thu ngân sách.
Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh đây là nội dung được các đại biểu đặc biệt quan tâm, coi là quyết sách cấp bách cần ban hành ngay để đáp ứng sự mong đợi của cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân.
Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Chính phủ chỉ đạo các cơ quan liên quan khẩn trương tiếp thu, giải trình để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết. Với tính chất quan trọng và cấp thiết, dự thảo Nghị quyết sẽ được trình Quốc hội xem xét và chính thức bấm nút thông qua vào sáng 12/4 tới.
