Chiều 9/4, tiếp tục Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội nghe trình bày Tờ trình, Báo cáo thẩm tra về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.
Đề xuất thời gian áp dụng từ 16/4/2026
Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, xung đột tại Trung Đông đã làm cho giá năng lượng, đặc biệt là dầu mỏ và khí đốt biến động mạnh, nguồn cung xăng dầu bị gián đoạn, giá dầu thô thế giới có xu hướng tiếp tục tăng cao.
Các tác động này đã ảnh hưởng lớn đến nguồn cung và thị trường xăng dầu trong nước làm giá xăng, dầu tăng cao trong thời gian ngắn, ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và sinh hoạt, thu nhập của người dân.
Trong thời gian vừa qua, để góp phần đa dạng hóa nguồn cung, bình ổn giá xăng, dầu trong nước, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo sử dụng nhiều công cụ về chính sách tài khóa, trong đó có việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 482/QĐ-TTg điều chỉnh giảm thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt từ 24h00 ngày 26/3/2026 đến hết ngày 15/4/2026.
Sau khi Quyết định số 482/QĐ-TTg được ban hành, tại kỳ điều hành ngày 27/3/2026 giá nhiều mặt hàng xăng dầu đã giảm, có mặt hàng giảm gần 6.000 đồng. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp cấp bách áp dụng thời gian ngắn trong khi tình hình xung đột ở Trung Đông vẫn tiếp tục diễn biến khó lường và tác động trực tiếp đến thị trường xăng, dầu trong nước.
Vì vậy, để bảo đảm mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, ổn định tâm lý và đời sống người dân và doanh nghiệp cần xây dựng chính sách có thời hạn dài hơn để trình Quốc hội ban hành theo thẩm quyền.
Căn cứ chỉ đạo của Bộ Chính trị, thẩm quyền của Quốc hội được quy định tại Hiến pháp và các luật thuế, Bộ Tài chính trình Chính phủ để trình Quốc hội sớm xem xét, thông qua dự án Nghị quyết ngay tại đầu Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.
Bộ trưởng Tài chính cho hay, thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị, dự thảo Nghị quyết quy định mức thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay như sau: Mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ etanol), dầu diezel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut là 0 đồng/lít.
Xăng, dầu diezel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào. Mức thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại là 0%.
Dự thảo Nghị quyết quy định thời gian áp dụng từ ngày 16/4/2026 đến hết ngày 30/6/2026 và giao Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định cá biệt để điều chỉnh (rút ngắn hoặc kéo dài) hiệu lực của Nghị quyết để đảm bảo việc điều hành thị trường xăng, dầu trong nước phù hợp với diễn biến giá dầu thế giới.
Thống nhất với đề xuất của Chính phủ
Thẩm tra dự thảo Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nêu rõ, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành chính sách theo đề xuất của Chính phủ.
Ủy ban thống nhất với đề xuất của Chính phủ. Tuy nhiên, cùng với các giải pháp về thuế, đề nghị Chính phủ có các giải pháp tổng thể, đồng bộ từ điều hành giá, minh bạch hóa các thành phần cấu thành giá xăng, dầu cơ sở đến bảo đảm chuỗi cung ứng, tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng,… để nâng cao hiệu quả trong ban hành và thực hiện chính sách, bảo đảm thực hiện các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước đã đưa ra.
Đa số ý kiến cơ bản nhất trí với đề xuất của Chính phủ về thời gian áp dụng chính sách từ ngày 16/4/2026 đến hết ngày 30/6/2026. Bên cạnh đó, một số ý kiến cho rằng, trước tác động của cuộc xung đột tại Trung Đông, ảnh hưởng đến giá xăng, dầu, có thể cân nhắc quy định thời hạn áp dụng dài hơn để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Cũng theo ông Phan Văn Mãi, về thẩm quyền điều chỉnh hiệu lực của Nghị quyết, đa số ý kiến cho rằng, với diễn biến khó dự đoán của cuộc xung đột tại Trung Đông, việc phân cấp, phân quyền điều chỉnh hiệu lực của Nghị quyết là cần thiết. Do đó, để bảo đảm linh hoạt, kịp thời, phù hợp với Kết luận 18-KL/TW ngày 02/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đề nghị giao Chính phủ thẩm quyền quyết định rút ngắn hoặc kéo dài hiệu lực của Nghị quyết. Đồng thời, cân nhắc bổ sung quy định trong trường hợp khẩn cấp, giao Chính phủ quyết định điều chỉnh mức thuế tại Nghị quyết và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
Một số ý kiến cho rằng, để phù hợp với thẩm quyền của cơ quan lập pháp và bảo đảm linh hoạt, kịp thời, đề nghị giao Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh hiệu lực của Nghị quyết.
Ngoài ra, một số ý kiến nhất trí giao Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh hiệu lực của Nghị quyết. Tuy nhiên, để bảo đảm tính chặt chẽ, đề nghị bổ sung quy định để giới hạn tối đa về thời gian được phép kéo dài (có thể xem xét tối đa đến Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI) trong thực hiện các quy định của Nghị quyết đồng thời, bổ sung các điều kiện để cho phép ban hành quy định về việc kéo dài thời gian thực hiện Nghị quyết (cuộc chiến tại Trung Đông vẫn tiếp diễn, giá dầu trên thị trường thế giới vẫn tiếp tục bị tác động bởi cuộc xung đột...).
