Dấu ấn trí tuệ và khát vọng của các nhà khoa học nữ Việt Nam

Các nhà khoa học nữ được trao Giải thưởng Kovalevskaia không chỉ đóng góp quan trọng cho nền khoa học nước nhà mà còn trở thành nguồn cảm hứng mạnh mẽ, truyền động lực cho nhiều thế hệ nữ trí thức dấn thân vào con đường khoa học.
Thủ tướng Phạm Minh Chính trao Giải thưởng Kovalevskaia năm 2024 tặng PGS, TS Nguyễn Minh Tân và PGS, TS Đặng Thị Mỹ Dung, tại Trụ sở Chính phủ, ngày 8/3/2025. (Ảnh: TRẦN HẢI)
Thủ tướng Phạm Minh Chính trao Giải thưởng Kovalevskaia năm 2024 tặng PGS, TS Nguyễn Minh Tân và PGS, TS Đặng Thị Mỹ Dung, tại Trụ sở Chính phủ, ngày 8/3/2025. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Giải thưởng Kovalevskaia được trao tại Việt Nam từ năm 1985, trở thành giải thưởng quốc tế đầu tiên dành riêng cho các nhà khoa học nữ, ghi nhận những đóng góp xuất sắc của phụ nữ trong nghiên cứu và ứng dụng khoa học, công nghệ, đặc biệt trong khoa học tự nhiên-một lĩnh vực then chốt của nền kinh tế tri thức.

Suốt 40 năm qua, 22 tập thể và 57 nhà khoa học nữ xuất sắc trong các lĩnh vực toán học, vật lý, hóa học, sinh học, nông nghiệp, y học, công nghệ thông tin… đã được nhận giải thưởng danh giá này. Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Nguyễn Thị Tuyến khẳng định: “Không chỉ dừng lại ở kết quả tôn vinh, giải thưởng đã có tác động lan tỏa, khuyến khích phụ nữ tham gia nghiên cứu khoa học, qua đó thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về khoa học-công nghệ, góp phần tích cực phát triển kinh tế-xã hội của đất nước”.

Tại chương trình Giao lưu các thế hệ nhận Giải thưởng Kovalevskaia trong 40 năm (1985-2025) và trao học bổng Kovalevskaia năm 2025, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Thị Thanh Nhàn, Phó Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo-một trong hai nhà khoa học nữ trẻ tuổi nhất được vinh dự nhận giải thưởng trong lĩnh vực toán học năm 2011 xúc động nhớ lại: “Lúc đó, tôi đang là Phó Giáo sư, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học, Đại học Thái Nguyên. Giải thưởng là niềm vinh dự, động lực to lớn tiếp thêm sức mạnh để tôi ngày càng nỗ lực phấn đấu. Năm 2015, tôi trở thành nữ Giáo sư toán học thứ hai của Việt Nam và đến năm 2016, tôi làm Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học. Bản thân tôi tốt nghiệp từ một ngôi trường ở miền núi còn rất nhiều khó khăn nhưng vẫn có thể đạt thành công khi bản thân dám ước mơ, dám theo đuổi. Tôi mong sự cố gắng của mình có thể truyền cảm hứng đến học sinh, đặc biệt là học sinh nữ”.

Các nhà khoa học nữ được trao Giải thưởng Kovalevskaia không chỉ đóng góp quan trọng cho nền khoa học nước nhà mà còn trở thành nguồn cảm hứng mạnh mẽ, truyền động lực cho nhiều thế hệ nữ trí thức dấn thân vào con đường khoa học.

Còn đối với Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hà, nguyên Trưởng bộ môn Công nghệ Môi trường, khoa Môi trường, Trường đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội thì Giải thưởng Kovalevskaia năm 2018 không chỉ là niềm vinh dự mà còn là trách nhiệm lớn lao đối với tập thể nữ cán bộ thuộc bộ môn Công nghệ Môi trường. Sau khi nhận giải, các chị tiếp tục triển khai đề tài đã đăng ký. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hà nói: “Các dự án mà chúng tôi tập trung đều theo đúng định hướng của nhóm nghiên cứu, đó là tận dụng các công nghệ phù hợp để xử lý nước nhiễm phèn, nhiễm mặn nhằm cung cấp nước sạch cho các vùng khó khăn, khan hiếm về nước ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long hay những dự án nghiên cứu về ứng dụng các phần mềm mô phỏng để tối ưu hóa các hệ thống xử lý chất thải hiện có. Chúng tôi cũng tham gia các dự án về phân tích, đánh giá chất lượng môi trường, các thành phần ô nhiễm như: ô nhiễm vi nhựa, ô nhiễm dư lượng kháng sinh hay các thành phần ô nhiễm mới nổi”.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Anh hùng Lao động Nguyễn Thị Trâm, người được nhận Giải thưởng Kovalevskaia năm 2000, đã gắn bó cả cuộc đời với cây lúa, tạo ra hàng chục giống lúa lai năng suất, đem đến những vụ mùa bội thu. Bà chia sẻ: “Nghề nông ở nước ta luôn phải đối mặt nhiều khó khăn, thách thức do biến đổi khí hậu. Để xây dựng và phát triển một nền nông nghiệp bền vững, ổn định, cần có các nhà khoa học nông nghiệp yêu nghề, không ngại khó khăn, tìm tòi, phát hiện ý tưởng mới, sáng tạo. Hiện nay, Nhà nước rất quan tâm thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học vào mọi lĩnh vực. Các nhà nghiên cứu trẻ hãy tiếp tục nâng cao trình độ, rèn luyện kỹ năng nghiên cứu đưa nền nông nghiệp nước nhà hội nhập với thế giới”.

Giải thưởng Kovalevskaia đã trở thành biểu tượng của tinh thần vượt khó, sáng tạo và cống hiến không ngừng nghỉ của các nhà khoa học nữ, góp phần thu hẹp khoảng cách giới trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học và công nghệ tại nước ta. Nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan, Chủ tịch Ủy ban Giải thưởng Kovalevskaia Việt Nam bày tỏ: “Tôi mong rằng, Giải thưởng Kovalevskaia ngày càng lan tỏa rộng rãi hơn, hỗ trợ nhiều hơn nữa cho các nhà khoa học nữ, giúp họ có điều kiện thuận lợi để phát huy hết tiềm năng và đóng góp nhiều hơn cho đất nước".

Có thể bạn quan tâm

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

"Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau: Không thể bóp méo giá trị văn hóa bằng vỏ bọc "thương dân"

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Đào tạo an ninh mạng tại CyRadar giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng thủ.

Tăng năng lực phòng vệ của doanh nghiệp

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam nhưng cũng kéo theo những rủi ro an ninh mạng phức tạp. Khi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, khả năng bảo vệ hệ thống và thông tin không còn là vấn đề kỹ thuật mà trở thành năng lực phòng vệ quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp.

Hoạt động nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam).

Đầu tư hạ tầng nghiên cứu cho công nghệ chiến lược

Phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia là một trong những giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Thực trạng lạc hậu về công nghệ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hạ tầng nghiên cứu theo hướng tập trung, đồng bộ và hiệu quả.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Đà Nẵng đấu tranh tội phạm trên không gian mạng. (Ảnh: Công Vinh)

Nâng cao ý thức làm chủ, bảo vệ không gian mạng

Tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục khẳng định chủ trương của Đảng về bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, khi nhấn mạnh yêu cầu: Tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng...

UAV được thử nghiệm phun thuốc cho cây cà-phê tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Cơ chế sandbox đã sang giai đoạn triển khai thực tế

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, bên cạnh chuẩn bị cấp phép mô hình thử nghiệm có kiểm soát đầu tiên về phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên, một số địa phương, doanh nghiệp cũng bày tỏ quan tâm đến việc triển khai thử nghiệm mô hình sandbox.

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, sở hữu trí tuệ ngày càng khẳng định vai trò là một trụ cột quan trọng của nền kinh tế tri thức. Những năm qua, Việt Nam đã chủ động hoàn thiện thể chế, từng bước xây dựng hệ thống sở hữu trí tuệ tương thích với chuẩn mực quốc tế và đạt được nhiều kết quả tích cực.

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 được thông qua cho thấy những vấn đề pháp lý sở hữu trí tuệ đã được điều chỉnh gần và sát thực tiễn hiện nay. Trong đó, việc định giá tài sản sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm đang là nội dung thu hút sự quan tâm của đông đảo dư luận, nhất là với giới khởi nghiệp liên quan đổi mới sáng tạo.