Theo thông tin từ Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội), tính đến tháng 10/2023, số lượng người lao động Việt Nam tại Nhật Bản là 518.364 người, chiếm 25,3% trong tổng số hơn 2 triệu lao động nước ngoài đang làm việc tại nước này.
Trung bình, cứ 10 người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài thì có đến 5 người chọn Nhật Bản.
“Nguồn nhân lực người Việt Nam là vô cùng quan trọng và có giá trị đối với nền kinh tế và xã hội Nhật Bản. Nên chúng tôi muốn đảm bảo rằng, ngoài làm việc, người lao động Việt Nam có thể thực sự sống vui vẻ và hạnh phúc hơn ở Nhật Bản” – Đại sứ Ito Naoki nhấn mạnh tại buổi họp báo nhân dịp kỷ niệm một năm hai nước nâng cấp quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện (27/11/2023 - 27/11/2024).
Để cải thiện chất lượng sống và môi trường làm việc cho lao động người Việt Nam, cả Chính phủ và doanh nghiệp Nhật Bản đều cùng phải hành động.
Về phía Chính phủ, mới đây Nhật Bản đã xây dựng chính sách và cơ chế mới nhằm tăng cường đào tạo tay nghề, nâng cao quyền và lợi ích của lao động nước ngoài tại Nhật Bản, trong đó có lao động Việt Nam.
Ví dụ: Theo quy định cũ, lao động nước ngoài sẽ không được tự ý chuyển đổi công việc trong quá trình lao động ở Nhật. Quy định này sẽ gây bất lợi cho lao động khi họ gặp những tình huống bất khả kháng như bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc. Luật mới quy định, lao động người nước ngoài có quyền chuyển đổi công việc hoặc doanh nghiệp khi gặp những tình huống bất khả kháng như trên.
Đại sứ Ito cho biết, Nhật Bản mới triển khai xây dựng bộ luật này vào tháng 6 năm nay. Ông hy vọng, những quy định này sẽ đi vào cuộc sống của người dân trong vòng 2-3 năm tới.
Đại sứ Ito ghi nhận: “Người Việt Nam thích nghi rất nhanh với môi trường làm việc tại các công ty Nhật Bản. Nhờ có nguồn nhân lực này mà nhiều doanh nghiệp Nhật Bản mới duy trì được hoạt động kinh doanh, sản xuất”.
Về phía doanh nghiệp, công tác chăm sóc đời sống cho người lao động đang được chú trọng hơn. Từng nghiệp đoàn (tổ chức đại diện cho quyền lợi của người lao động ở Nhật Bản) của mỗi doanh nghiệp sẽ có trách nhiệm chăm lo đến đời sống tinh thần và mức độ hài lòng về công việc của người lao động.
Nhắc đến khoản phí mà lao động Việt Nam phải trả cho các công ty môi giới khi tới Nhật Bản làm việc, Đại sứ Ito cho biết, Nhật Bản đang xây dựng cơ chế nhằm giảm tải chi phí cho lao động Việt Nam. Trong đó, doanh nghiệp Nhật Bản cùng chi trả phí môi giới đang được cân nhắc.
Về phía người lao động, để có thể an tâm sống và làm việc, người lao động cần có hiểu biết về quy định và pháp luật của Nhật Bản. Cho tới nay, Đại sứ quán Việt Nam vẫn thường xuyên tổ chức nhiều buổi Hội thảo để cung cấp thông tin về pháp luật, quyền, chế độ,… của người lao động nước ngoài tại Việt Nam. Những buổi chia sẻ này được tổ chức ở nhiều địa phương với ví dụ bằng từng trường hợp cụ thể như: Lao động nữ mang thai được hưởng các chế độ nào?; quy trình xử lý lao động bỏ trốn như thế nào?… Đại sứ Ito nhấn mạnh, việc nắm bắt thông tin pháp luật sẽ rất hữu ích cho lao động người nước khi sinh sống tại Nhật Bản.
“Chúng tôi mong muốn và đang nỗ lực nhân rộng những mô hình doanh nghiệp kiểu mẫu nhằm đảm bảo cuộc sống của lao động nước ngoài thoải mái và dễ chịu hơn. Trong đó, chúng ta cần sự hợp tác từ cả hai bên Chính phủ để góp phần cải thiện chất lượng sống và làm việc của lao động người Việt Nam tại Nhật Bản” – Đại sứ Ito kết luận.
Kể từ khi thiết lập quan hệ đối tác mới, số lượng người Việt Nam lưu trú tại Nhật Bản gia tăng ổn định và lần đầu tiên vượt quá 600.000 người vào năm 2024.
Cũng trong năm nay, Nhật Bản đã bắt đầu tổ chức các kỳ thi kỹ năng đặc định tại Việt Nam trong 5 lĩnh vực là chăm sóc điều dưỡng, nông nghiệp, bảo dưỡng ô tô, dịch vụ lưu trú, xây dựng. Trong đó, số lượng thực tập sinh kỹ năng và kỹ năng đặc định người Việt Nam chiếm một nửa số lượng người nước ngoài làm việc tại Nhật Bản.
Các cơ quan phái cử, doanh nghiệp Nhật Bản và Chính phủ Việt Nam đang cùng đồng lòng nỗ lực để gia tăng hơn nữa số lượng người lao động Việt Nam tại Nhật Bản.
