Những quyết sách của Đại hội cần một kế hoạch hành động đồng bộ, trước hết là trên phương diện thể chế và công tác lập pháp để sớm đi vào cuộc sống.
Phóng viên (PV): Ông có thể chia sẻ cảm xúc khi dự Đại hội XIV của Đảng?
TS Trần Văn Khải: Là một đại biểu, tôi thật sự xúc động trước tầm vóc và ý nghĩa chiến lược của Đại hội, một dấu mốc chính trị mở ra kỷ nguyên phát triển mới cho đất nước.
Ngay tại Đại hội, chúng tôi đã chứng kiến sự thống nhất rất cao về ý chí và hành động. Đặc biệt, Đại hội đã xác lập mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Tầm nhìn và mục tiêu ấy thể hiện khát vọng vươn lên mạnh mẽ của dân tộc, khiến tôi và các đại biểu khác vô cùng phấn khởi và tin tưởng.
PV: Nghị quyết Đại hội XIV đã xác định rõ các định hướng chiến lược lớn tiếp tục xây dựng và hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển nhanh và bền vững đất nước. Ông đánh giá như thế nào tầm quan trọng của định hướng này?
TS Trần Văn Khải: Việc Đại hội XIV nhấn mạnh “hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển nhanh, bền vững” với thứ tự ưu tiên thể chế chính trị then chốt, thể chế kinh tế trọng tâm, các thể chế khác rất quan trọng cho thấy tầm nhìn sâu sắc của Đảng ta trong giai đoạn phát triển mới. Đặt thể chế chính trị là “then chốt” cho thấy Đảng đặc biệt coi trọng việc tiếp tục xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và đổi mới phương thức quản trị quốc gia. Đây là nền tảng bảo đảm sự ổn định và định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình phát triển.
Coi thể chế kinh tế là “trọng tâm” hàm ý chúng ta phải tập trung hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách cho nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Thể chế kinh tế tốt sẽ tháo gỡ các nút thắt, điểm nghẽn đang cản trở tăng trưởng, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng và khuyến khích đổi mới sáng tạo.
Việc xác định các thể chế khác là “rất quan trọng” cũng nhấn mạnh tính toàn diện của định hướng này. Phát triển bền vững đòi hỏi sự hài hòa giữa kinh tế với văn hóa, xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh… và những lĩnh vực đó cũng cần khung thể chế tương xứng.
Tôi đánh giá định hướng hoàn thiện thể chế mà Nghị quyết Đại hội XIV đề ra là đột phá chiến lược mang tính nền tảng. Nghị quyết kế thừa và phát triển các chủ trương từ những nhiệm kỳ trước, khi thể chế luôn được coi là một trong các khâu đột phá; đồng thời đáp ứng yêu cầu mới của thời kỳ mà đất nước hướng tới những mục tiêu rất cao vào năm 2030 và 2045.
PV: Để các quyết sách của Đảng tại Đại hội sớm đi vào cuộc sống, theo ông, cần triển khai những công việc gì, đặc biệt là nội dung về thể chế?
TS Trần Văn Khải: Để đưa Nghị quyết Đại hội vào cuộc sống một cách nhanh chóng và hiệu quả, trước hết phải sớm cụ thể hóa các văn kiện Đại hội thành chương trình, kế hoạch hành động ở tất cả các cấp. Một điểm mới rất đáng chú ý ở Đại hội XIV lần này là lần đầu tiên Ban Chấp hành Trung ương khóa mới xây dựng ngay Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội, coi đó là bộ phận cấu thành của Văn kiện. Nhờ vậy, ngay sau Đại hội, toàn hệ thống chính trị đã có sẵn một “bản thiết kế” chi tiết, phân công rõ cơ quan chủ trì, mốc thời gian, nguồn lực cho từng nhiệm vụ trọng tâm.
Ngoài ra, cần đẩy nhanh tiến độ và nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật, bảo đảm hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi, ổn định như Nghị quyết yêu cầu. Quốc hội và Chính phủ cần rà soát, ưu tiên sửa đổi hoặc ban hành mới các luật, cơ chế, chính sách để tháo gỡ ngay những điểm nghẽn thể chế đang cản trở sự phát triển.
Bên cạnh đó, cần tăng cường hiệu quả thực thi pháp luật và giám sát việc thi hành. Toàn bộ hệ thống chính trị phải chuyển động với tinh thần “đã nói là làm, làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả, làm đến cùng” như lời đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh.
Cuối cùng, tôi cho rằng, yếu tố con người cũng rất quan trọng để thể chế phát huy hiệu quả. Chúng ta cần đội ngũ cán bộ, công chức có đủ tâm và tầm, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo và dám chịu trách nhiệm trước nhân dân. Khi mỗi cán bộ thấm nhuần tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, phong cách làm việc liêm chính, chuyên nghiệp, thì các chủ trương, chính sách mới được thực thi một cách trọn vẹn, thông suốt. Đây cũng chính là mục tiêu của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và tinh gọn bộ máy mà Đại hội đã đề ra.
PV: Xin cảm ơn ông!
