Thanh tra Chính phủ được giao nhiệm vụ thanh tra việc sử dụng kinh phí hỗ trợ xây dựng lại và sửa chữa nhà ở bị đổ sập, hư hỏng do mưa lũ. Hẳn nhiều người sẽ có những cảm xúc khác nhau khi nhắc đến cụm từ “bị thanh tra”. Nhưng muốn hiểu đúng, có lẽ cần quay lại thời điểm những quyết định quan trọng nhất đã được đưa ra.
Không phải năm nào thiên tai cũng gây ra nhiều thiệt hại như năm nay. Theo báo cáo cập nhật đến ngày 16/12, có 1.653 căn nhà bị sập đổ, lũ cuốn trôi. Mỗi căn nhà đổ xuống không chỉ là tài sản, mà còn là công sức tích cóp của cả một gia đình bị dòng nước cuốn đi. Khi mưa lũ qua đi, ngoài miếng ăn trước mắt, mái nhà là điều người dân quan tâm đầu tiên.
Đến nay, 1.622 căn nhà đã được khởi công xây dựng lại, đạt 98,1%. Kết quả này đến từ những quyết định nhanh chóng, dứt khoát của Chính phủ và chính quyền các cấp. Trong nhiều trường hợp, không thể chờ đợi đầy đủ các quy trình vốn cần rất nhiều thời gian như thẩm định, đấu thầu, nghiệm thu… Ở thời điểm đó, an sinh của người dân được đặt lên trên những rủi ro về quản lý, đó là một lựa chọn có tính nhân đạo.
Quy trình chuẩn vốn được thiết kế để hạn chế tối đa các vi phạm. Khi quy trình bị rút gọn, kinh phí lớn, thời gian gấp rút, việc xuất hiện những băn khoăn, hoài nghi là điều dễ hiểu. Thực tế thời gian qua cho thấy, không ít sai phạm đã bắt đầu từ những khe hở nhỏ nhất. Nhưng cần nói rõ: Có khe hở không đồng nghĩa chắc chắn có tiêu cực. Điều quan trọng là khe hở ấy có được nhận diện và khép lại kịp thời hay không.
Trong bối cảnh đó, việc Thanh tra Chính phủ vào cuộc mang ý nghĩa như một lời cảnh báo rõ ràng: Những biểu hiện sai lệch, nếu có, dù nhỏ đến đâu, cũng phải đặt dưới sự soi chiếu của kỷ cương và phép nước. Thanh tra lúc này không nhằm phủ nhận những nỗ lực đã có, mà để bảo đảm lòng tốt của chính sách không bị lợi dụng.
Thủ tướng Chính phủ đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ việc xây mới nhà ở trước ngày 31/1/2026. Với tiến độ hiện nay, mục tiêu ấy hoàn toàn khả thi. Nhưng quan trọng hơn, sau những quyết định gấp rút để người dân sớm có mái nhà, việc nhìn lại một cách thận trọng cũng là điều cần thiết. Cứu dân trước, soi lại sau - không phải để nghi ngờ, mà để bảo đảm rằng không ai bị bỏ quên, không ai được phép trục lợi từ thiên tai.
